Η γρίπη έδειξε από νωρίς φέτος τα… δόντια της. Αλλά η έξαρση που παρατηρείται και συνδέεται άμεσα και με την περίοδο των εορτών, φαίνεται πως αιφνιδίασε πολλούς – κυρίως όσους… έπεσαν στο κρεβάτι, υποτιμώντας ως ένα βαθμό τα συμπτώματα και τον κίνδυνο.

Έτσι κι αλλιώς, οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ευνοούν, για προφανείς λόγους, τη διασπορά αναπνευστικών ιών. Κλειστοί χώροι, συγχρωτισμός, οικογενειακές συγκεντρώσεις πολλών γενεών, ταξίδια και χαλάρωση της προσοχής δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για τη μετάδοση της γρίπης. Δεν πρόκειται για κάτι καινούριο, αλλά για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που παρατηρείται σχεδόν κάθε χειμώνα.

Αλλά η φετινή εικόνα της γρίπης στην Ελλάδα έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση, ανησυχία και –σε ορισμένες περιπτώσεις– υπερβολή. Η κυριαρχία του υποστελέχους Α (H3N2) έχει οδηγήσει σε αυξημένα περιστατικά και μεγαλύτερη ταλαιπωρία για όσους νοσούν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ανεξέλεγκτο ή πρωτοφανές υγειονομικό φαινόμενο.

Το στέλεχος Α (H3N2) είναι γνωστό στην επιστημονική κοινότητα εδώ και χρόνια. Πρόκειται για έναν υπότυπο της γρίπης που χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και έντονη κλινική εικόνα, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες. Φέτος, η επικράτησή του συνοδεύεται από το γεγονός ότι το αντιγριπικό εμβόλιο δεν παρουσιάζει πλήρη αντιστοίχιση, λόγω της ταχείας μεταλλακτικότητας του ιού. Αυτό έχει οδηγήσει στην εσφαλμένη εντύπωση ότι «το εμβόλιο δεν πιάνει». Στην πραγματικότητα, η προστασία δεν είναι απόλυτη, αλλά παραμένει ουσιαστική ως προς τη μείωση της βαριάς νόσησης και των επιπλοκών.

Πώς παρουσιάζεται και ποια συμπτώματα θέλουν προσοχή

Η νόσος εκδηλώνεται αιφνίδια. Οι ασθενείς εμφανίζουν υψηλό πυρετό, συχνά πάνω από 38,5 βαθμούς Κελσίου, έντονα ρίγη, μυαλγίες, αρθραλγίες και έντονη κεφαλαλγία. Η εξάντληση είναι από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της φετινής γρίπης, με πολλούς να περιγράφουν αδυναμία ακόμη και για βασικές κινήσεις. Ο βήχας, συνήθως ξηρός και επίμονος, προστίθεται από νωρίς και συχνά επιμένει μετά την υποχώρηση του πυρετού.

Η οξεία φάση διαρκεί κατά κανόνα τρεις έως πέντε ημέρες. Στο διάστημα αυτό απαιτείται προσοχή, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες, χωρίς όμως να καλλιεργείται η αίσθηση ότι κάθε περιστατικό οδηγεί σε επιπλοκές. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, η νόσος ακολουθεί προβλέψιμη πορεία. Μετά την πτώση του πυρετού, αρκετοί ασθενείς εισέρχονται σε μια φάση παρατεταμένης κόπωσης, με αίσθημα αδυναμίας, βαρύ κεφάλι και υπολειπόμενο βήχα, που μπορεί να κρατήσει μία έως δύο εβδομάδες, και σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερο.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το κρίσιμο είναι η σωστή στάση: ξεκούραση, αποφυγή συγχρωτισμού όταν υπάρχουν συμπτώματα, έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό όταν ο πυρετός επιμένει ή η κατάσταση επιδεινώνεται. Η γρίπη Α (H3N2) μπορεί να είναι ιδιαίτερα εξαντλητική, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ξεφεύγει από τα όρια μιας σοβαρής, πλην διαχειρίσιμης, νόσου.

Όσον αφορά την πορεία του φετινού κύματος, οι ενδείξεις δείχνουν ότι θα συνεχιστεί για αρκετές ακόμη εβδομάδες, με σταδιακή υποχώρηση προς το τέλος του χειμώνα. Η κορύφωση συνήθως παρατηρείται μετά τις γιορτές, ακριβώς λόγω της αυξημένης κοινωνικής κινητικότητας.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: η φετινή γρίπη δεν απαιτεί πανικό, αλλά εγρήγορση. Η ενημέρωση χωρίς υπερβολές, η προσοχή στα συμπτώματα και η υπεύθυνη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια περιόδων αυξημένου συγχρωτισμού, όπως οι γιορτές, είναι τα βασικά εργαλεία για να περιοριστεί η εξάπλωση και να αποφευχθεί η άσκοπη κινδυνολογία.

Ένας προσαρμοστικός ιός  

Ο γιατρός Γιώργος Κοντιζάς με ανάρτησή του στο fb ξεκαθαρίζει: «Αξίζει να είμαστε απολύτως ξεκάθαροι. Το γεγονός ότι το εμβόλιο δεν καλύπτει τέλεια τη νέα παραλλαγή δεν σημαίνει ότι δεν έχει αξία. Αντιθέτως, συνεχίζει να μειώνει σημαντικά τη σοβαρότητα της νόσου, τον κίνδυνο επιπλοκών και τις νοσηλείες. Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι φέτος βλέπουμε περισσότερα κρούσματα και σε εμβολιασμένους, κάτι που δημιουργεί σύγχυση και εύκολα οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα.

Ο ιός της γρίπης δεν είναι τυχαίος. Δικαιολογημένα αποκαλείται βασιλιάς των ιών. Όχι γιατί είναι πάντα ο πιο θανατηφόρος, αλλά γιατί είναι ο πιο προσαρμοστικός. Διαθέτει έναν μοναδικό συνδυασμό μηχανισμών που του επιτρέπουν να ξεφεύγει από την ανοσία μας. Από τη μία πλευρά, κάνει μικρές συνεχείς αλλαγές στην επιφάνειά του, τις λεγόμενες antigenic drift, που αρκούν για να μειώσουν την αποτελεσματικότητα των αντισωμάτων μας. Από την άλλη, έχει τη δυνατότητα σπανιότερων αλλά δραματικών γενετικών αλλαγών, που μπορούν να δημιουργήσουν εντελώς νέα στελέχη. Αυτός είναι ο λόγος που κάθε χρόνο χρειαζόμαστε νέο εμβόλιο και ποτέ δεν μπορούμε να μιλάμε για απόλυτη προστασία».

Έξι χρήσιμες συμβουλές

Στην ανάρτησή του ο κ. Κοντιζάς περιγράφει έξι βασικές μέριμνες και κινήσεις για να περάσει πιο ανώδυνα η νόσηση και να επανέλθει ο οργανισμός:  

1. Όταν κάποιος κολλήσει γρίπη, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει είναι να σταματήσει. Να μείνει σπίτι. Να μην προσπαθήσει να «το παλέψει» πηγαίνοντας στη δουλειά ή συνεχίζοντας κανονικά τις δραστηριότητές του. Η γρίπη δεν είναι απλό κρυολόγημα. Είναι συστηματική λοίμωξη που καταπονεί ολόκληρο τον οργανισμό, προκαλεί έντονη φλεγμονή, μυαλγίες, κόπωση και συχνά πυρετό. Το σώμα χρειάζεται ενέργεια για να αντιμετωπίσει τον ιό και αυτή την ενέργεια δεν πρέπει να τη σπαταλάμε.
2. Η ενυδάτωση είναι από τα πιο κρίσιμα στοιχεία. Ο πυρετός και η φλεγμονή αυξάνουν τις απώλειες υγρών και η αφυδάτωση επιδεινώνει τα συμπτώματα. Νερό, ζεστά ροφήματα, αφεψήματα. Όχι παγωμένα, όχι αλκοόλ. Τα ζεστά υγρά βοηθούν και στη ρευστοποίηση των εκκρίσεων και στην ανακούφιση του λαιμού.
3. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στην κοτόσουπα με κόκκαλα. Όχι την πρόχειρη, αλλά τον ζωμό που έχει σιγοβράσει για ώρες. Αυτός ο ζωμός δεν είναι απλώς comfort food. Περιέχει ηλεκτρολύτες, αμινοξέα όπως η γλυκίνη και η προλίνη, κολλαγόνο και ουσίες που υποστηρίζουν τη φλεγμονώδη απάντηση του οργανισμού και την αποκατάσταση των ιστών. Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς, όταν κάποιος αρρωσταίνει, του δίνουν ζωμό.
4. Η διατροφή τις ημέρες της γρίπης πρέπει να είναι απλή και ήπια. Δεν πιέζουμε τον οργανισμό να φάει βαριά γεύματα όταν υπάρχει ανορεξία. Μικρά γεύματα, σούπες, ρύζι, πατάτα, γιαούρτι αν είναι ανεκτό. Αποφεύγουμε βαριά λιπαρά, πολύ ζάχαρη και αλκοόλ. Ο στόχος δεν είναι να καλύψουμε θερμίδες, αλλά να στηρίξουμε τον οργανισμό χωρίς να τον επιβαρύνουμε.
5. Τα βότανα μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά. Τσάι του βουνού, φασκόμηλο, θυμάρι και χαμομήλι έχουν ήπια αντιφλεγμονώδη και καταπραϋντική δράση. Το τζίντζερ μπορεί να βοηθήσει στη ναυτία και στη φλεγμονή, ενώ το μέλι μπορεί να ανακουφίσει τον ερεθισμένο λαιμό και τον βήχα, εφόσον προστεθεί σε χλιαρό και όχι καυτό ρόφημα. Δεν πρόκειται για θεραπεία, αλλά για μικρές βοήθειες που κάνουν την πορεία πιο ήπια.
6. Από συμπληρώματα, ο ψευδάργυρος είναι από τα πιο χρήσιμα στοιχεία στην οξεία φάση, καθώς συμμετέχει άμεσα στην αντιική άμυνα. Η βιταμίνη C μπορεί να μειώσει τη διάρκεια και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων σε ορισμένους ανθρώπους. Η βιταμίνη D, ιδιαίτερα σε άτομα με χαμηλά επίπεδα, υποστηρίζει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, αν και δεν δρα άμεσα ως αντιπυρετικό. Το μαγνήσιο μπορεί να βοηθήσει σε μυαλγίες, κράμπες και έντονη κόπωση. Σε όλα αυτά ισχύει το ίδιο. Μέτρο. Όχι υπερβολές και όχι λογική μαγικής λύσης.

Διαβάστε επίσης:

Γιατί οι γυναίκες αναρρώνουν πιο αργά από εγκεφαλικό επεισόδιο σε σχέση με τους άνδρες;

Γιατί ο βήχας σας χειροτερεύει τη νύχτα και τι μπορείτε να κάνετε

Νέα έρευνα: Μπορούν οι επιλογές μας στην οδήγηση να κρύβουν σημάδια μελλοντικής άνοιας;