Ο Γιάννης Σμαραγδής, με έναν όχι και τόσο… κομψό τρόπο – αντιθέτως, μάλλον με συμπεριφορά που παραπέμπει σε σχεδόν υστερική αντίδραση – επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το καλλιτεχνικό έργο, στο πολιτικό πεδίο. Και μάλιστα φτάνει στο σημείο να φαντασιωθεί τον εαυτό του ως άλλο… Ιωάννη Καποδίστρια, που τον κυνηγούν – ως και να τον… σκοτώσουν, τόλμησε να πει.

Επί ημέρες ο σκηνοθέτης μίας ταινίας που ομολογουμένως πάει πολύ καλά στις αίθουσες και έχει γίνει δεκτή με ενθουσιασμό από ένα σημαντικό κομμάτι του κοινού, επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο… κυνηγημένος κάποιων αόρατων δυνάμεων. Αρχικά ισχυρίστηκε ότι δεν έλαβε χρηματοδότηση από το κράτος – ενώ στην πραγματικότητα έλαβε.

Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι τον αποκλείουν τα… «συστήματα» που προωθούν τη… woke ατζέντα και δεν θέλουν, λέει, ελληνικό κινηματογράφο και τέτοιου είδους ιστορικές αναδιφήσεις – κι όμως η ελληνική τηλεόραση είναι γεμάτη με ιστορικές σειρές και μυθοπλασίες αυτού του είδους, χρηματοδοτούμενες επίσης από το κράτος.

Η συζήτηση που προσπαθεί να προκαλέσει ο Γιάννης Σμαραγδής – για την πολιτική στον τομέα του κινηματογράφου, τα «συστήματα», οι κυρίαρχες τάσεις και ένα σωρό άλλα – θα μπορούσε να έχει ένα ενδιαφέρον. Υπό μία ισχυρή προϋπόθεση: Να μην μεταφέρει το ενδιαφέρον και την κριτική από την ταινία αυτή καθαυτή, που πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αμιγώς κινηματογραφικό έργο, σε άλλα πεδία με στόχο να μην γίνεται κριτική στην ταινία.

Σε πείσμα, αυτής της προσπάθειας του σκηνοθέτη, ο οποίος προφανώς δεν ικανοποιήθηκε από τις κριτικές των ειδικών, το ζητούμενο παραμένει: Είναι ο «Καποδίστριας» μία ταινία που, επιτέλους θα έλεγαν κάποιοι, ξεπερνά τον μέτριο κινηματογράφο που επί χρόνια κάνει ο Γιάννης Σμαραγδής ή όχι;

Μετά την άποψη των ειδικών, επιστρατεύσαμε και την Τεχνητή Νοημοσύνη, για απάντηση σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: Θα μπορούσε να σταθεί ο «Καποδίστριας» στους διεθνείς κινηματογραφικούς διαγωνισμούς; Έχει κάποια τύχη στα μεγάλα διαγωνιστικά φόρουμ του σινεμά και τα φεστιβάλ; Στα Όσκαρ, στις Κάννες, στο Βερολίνο;

Το AI, έχει ξεκάθαρη απάντηση και την παρουσιάζει ευθαρσώς: «Όχι. Ρεαλιστικά, όχι. Και όχι για ιδεολογικούς λόγους — αλλά για αυστηρά κινηματογραφικούς». Και το εξηγεί, αναφέροντας και συγκεκριμένα παραδείγματα:

Ας τα πάρουμε ένα-ένα.

1.       Academy Awards (Όσκαρ)

Πρακτικά αδύνατο

Για να φτάσει μια ταινία από μικρή χώρα στα Όσκαρ (ιδίως στην κατηγορία Διεθνούς Ταινίας), χρειάζεται τουλάχιστον ένα από τα εξής:

•        Καινοτόμο κινηματογραφικό ύφος

•        Διεθνώς κατανοητή δραματουργία

•        Σύγχρονη σκηνοθετική γλώσσα

•        Καθολικό ανθρώπινο θέμα, όχι εθνικό αφήγημα

Ο «Καποδίστριας» δεν πληροί κανένα από αυτά με επαρκή τρόπο:

•        είναι βαθιά εθνοκεντρικός

•        εξαρτάται από ιστορική γνώση που δεν έχει το διεθνές κοινό

•        χρησιμοποιεί κινηματογραφική γλώσσα που θεωρείται ξεπερασμένη από την Ακαδημία εδώ και δεκαετίες

Ακόμα και αν επιλεγόταν ως ελληνική υποβολή, δεν θα περνούσε shortlist.

2.       Cannes Film Festival (Κάννες)

Ουσιαστικά εκτός κάδρου

Οι Κάννες αναζητούν:

•        σκηνοθετική τόλμη

•        προσωπική κινηματογραφική γραφή

•        αφηγηματική ένταση

•        πολιτική πολυπλοκότητα, όχι βεβαιότητα

Ο Σμαραγδής:

•        δεν πειραματίζεται

•        δεν αποδομεί

•        δεν αφήνει αμφισημία

•        δεν εμπιστεύεται την εικόνα έναντι του λόγου

Μια τέτοια ταινία δεν θα περνούσε καν σε παράλληλο πρόγραμμα (Un Certain Regard κ.λπ.).

3.       Βερολίνο / Βενετία / Locarno

Ακόμα και εδώ, οι πιθανότητες είναι ελάχιστες.

Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές διοργανώσεις:

•        προτιμούν ιστορικά θέματα όταν επαναδιαβάζονται κριτικά

•        επιβραβεύουν αμφιβολία, όχι βεβαιότητα

•        ζητούν κινηματογραφική λιτότητα, όχι ρητορικό στόμφο

Ο «Καποδίστριας»:

•        είναι ρητορικός

•        είναι δηλωτικός

•        είναι αφηγηματικά βαρύς

Θα αντιμετωπιζόταν ως παρωχημένο historical drama.

Το κρίσιμο σημείο (που συχνά παραβλέπεται) δεν είναι ότι:

•        “οι ξένοι δεν θα καταλάβαιναν την Ιστορία”

•        ή ότι “υπάρχει προκατάληψη κατά της Ελλάδας”

Είναι ότι:

ο διεθνής κινηματογράφος εδώ και χρόνια έχει φύγει από το μοντέλο “μεγάλος άνδρας – μεγάλη αφήγηση – μεγάλη μουσική”.

Αυτό το μοντέλο:

•        δεν συγκινεί πια τα μεγάλα φεστιβάλ

•        δεν θεωρείται καλλιτεχνικά επίκαιρο

•        δεν επιβραβεύεται

Τελικό, καθαρό συμπέρασμα

•        Βαθμολογία: 4,5 / 10

•        Ως εθνικό κινηματογραφικό γεγονός: συζητήσιμο, διχαστικό

•        Ως καθαρή κινηματογραφική δημιουργία: μέτρια προς αδύναμη

•        Ως υποψήφια για διεθνή βραβεία: όχι με αξιώσεις, ούτε θεωρητικά

Ο «Καποδίστριας» είναι ταινία που χρειάζεται το ελληνικό της πλαίσιο για να λειτουργήσει.

Έξω από αυτό, μένει με:

•        αργό ρυθμό

•        παλαιά γραφή

•        και περιορισμένη κινηματογραφική δύναμη.

Διαβάστε επίσης:

Η νέα καλλιτεχνική πρόκληση για τους σταρ του σινεμά στο Λονδίνο

Ταινίες Πρώτης Προβολής: Τζόντι Φόστερ σε γαλλικό θρίλερ, τρόμος με Ντέιζι Ρίντλεϊ και παρωδία της Ανακόντα (Videos)

Κριτική ταινίας: «Η φλαμένκο κιθάρα του Γεράι Κορτές» – Το φλαμένκο, μουσική του έρωτα και της θλίψης (photos/video)