Με ένα φιλόδοξο –στα χαρτιά– σχέδιο 72.800 φορολογικών ελέγχων μπαίνει το 2026 για την ΑΑΔΕ, η οποία επιστρατεύει αλγόριθμους, ψηφιακές διασταυρώσεις και τη νέα ελεγκτική υπερδομή ΔΕΟΣ, υποσχόμενη πιο «έξυπνη» καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν η ένταση των ελέγχων θα συνοδευτεί και από πραγματική στόχευση στους μεγάλους παραβάτες.

Η απόφαση για το ελεγκτικό πλάνο υπεγράφη λίγο πριν κλείσει το 2025 και μετατοπίζει το βάρος από τις παλιές εκκρεμότητες σε πιο πρόσφατες υποθέσεις, όπου –όπως παραδέχεται και η ίδια η διοίκηση– η εισπραξιμότητα είναι υψηλότερη. Στο στόχαστρο μπαίνουν υποθέσεις κοντά στην παραγραφή, συναλλαγές χωρίς αποδείξεις, αλλά και μεταβιβάσεις ακινήτων με ενδείξεις υποτίμησης.

Κομβικό ρόλο αναλαμβάνει το σύστημα μοριοδότησης κινδύνου, που υποτίθεται ότι περιορίζει τους «τυφλούς» ελέγχους. Στην πράξη, πάντως, η εμπειρία δείχνει ότι η τεχνολογία συχνά οδηγεί σε μαζικές διασταυρώσεις μικρομεσαίων επιχειρήσεων, αφήνοντας αναπάντητο το αν θα αγγίξει τα πιο σύνθετα και πολιτικά ευαίσθητα σχήματα φοροαποφυγής.

Πενταετία με προτεραιότητα στην τριετία

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες λαμβάνουν σαφή εντολή: λιγότερο παρελθόν, περισσότερη πρόσφατη δραστηριότητα. Το 80% των 26.000 πλήρων και μερικών ελέγχων θα αφορά υποθέσεις της τελευταίας πενταετίας, ενώ από αυτές, το 75% θα επικεντρώνεται στην τελευταία τριετία, για την οποία έχουν ήδη κλείσει οι δηλωτικές υποχρεώσεις.

Η επιλογή αυτή διευκολύνει την ταχεία βεβαίωση φόρων, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί τον κίνδυνο οι έλεγχοι να μετατραπούν σε εργαλείο «εύκολων στόχων», όπου τα στοιχεία είναι διαθέσιμα και οι αντιδράσεις περιορισμένες.

Πώς μοιράζονται οι 72.800 έλεγχοι

Το σχέδιο δράσης για το 2026 περιλαμβάνει:

• 26.000 πλήρεις και μερικούς ελέγχους από τις κεντρικές φορολογικές υπηρεσίες.
• 25.400 επιτόπιους μερικούς ελέγχους από ΔΟΥ και ελεγκτικά κέντρα σε Αττική και Θεσσαλονίκη.
• 18.000 στοχευμένους ελέγχους από τις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων.
• 2.500 ελέγχους σε αγοραπωλησίες, κληρονομιές, δωρεές και γονικές παροχές.
• 900 ειδικές έρευνες για μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής και «μαύρου» χρήματος.

Οι αριθμοί εντυπωσιάζουν, αλλά μένει να φανεί πόσοι από αυτούς τους ελέγχους θα οδηγήσουν σε ουσιαστικά αποτελέσματα και όχι σε τυπικές διαπιστώσεις παραβάσεων χαμηλής απόδοσης.

ΔΕΟΣ: υπερμονάδα ή ανακύκλωση δομών;

Στην καρδιά του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ). Η ΔΕΟΣ ενοποιεί διάσπαρτες ελεγκτικές μονάδες, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως ευέλικτος μηχανισμός κατά της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και της απάτης.

Η δημιουργία της συνοδεύεται από μεγάλες προσδοκίες, ωστόσο δεν είναι λίγοι εκείνοι που θυμίζουν ότι παρόμοιες αναδιαρθρώσεις στο παρελθόν άλλαξαν ονόματα και οργανογράμματα, χωρίς να αλλάξουν ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα στους μεγάλους και δύσκολους φακέλους.

Αλγόριθμοι, bigdata και το γνώριμο ερώτημα

Η ΑΑΔΕ ποντάρει ανοιχτά στην τεχνολογία: καθολική ηλεκτρονική τιμολόγηση, ψηφιακά δελτία αποστολής, μητρώα πελατών για δραστηριότητες με υψηλή χρήση μετρητών, νέα συστήματα επιχειρηματικής ευφυΐας και διαχείρισης κινδύνου. Οι ελεγκτές θα «διαβάζουν» τις επιχειρήσεις από το γραφείο τους, με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και εκτεταμένων διασταυρώσεων.

Το ερώτημα, όμως, παραμένει πολιτικό και όχι τεχνοκρατικό: θα αξιοποιηθούν αυτά τα εργαλεία για να χτυπηθεί η οργανωμένη φοροδιαφυγή μεγάλου μεγέθους ή θα ενισχύσουν την πίεση στους συνήθεις υπόπτους; Το 2026 θα δείξει αν οι «έξυπνοι» έλεγχοι θα γίνουν και δίκαιοι.

Διαβάστε επίσης:

Μπάλωμα με επιστροφή ενοικίων για δημόσιους λειτουργούς της περιφέρειας

Τέλος στην «ανάσα» μεταξύ των δόσεων: Πώς ο ΕΝΦΙΑ του 2026 γίνεται μόνιμο μηνιαίο έξοδο

Φορολογικές δηλώσεις 2026 με το βλέμμα στην προσυμπλήρωση, τις προθεσμίες και τα πρόστιμα