Η Γροιλανδία, ένα αρκτικό νησί με λιγότερους από 60.000 κατοίκους, έχει εξελιχθεί αιφνιδιαστικά σε σημείο τριβής με δυνητικά τεκτονικές συνέπειες για τη διατλαντική ασφάλεια. Οι επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί ανάγκης «αμερικανικού ελέγχου» του νησιού, για λόγους εθνικής ασφάλειας, έχουν ανοίξει μια συζήτηση που μέχρι πρότινος ανήκε στη σφαίρα των υποθετικών σεναρίων: θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν από το ΝΑΤΟ με αφορμή τη Γροιλανδία; Ειδικά μετά την εμπλοκή, που αποκτά και άμεση στρατιωτική διάσταση, με την αποστολή δυνάμεων από 8 ευρωπαϊκές χώρες στο νησί, κάτι που προκαλεί δυσφορία στην Ουάσιγκτον.

Από τη ρητορική πίεση στο θεσμικό ρίσκο

Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανία, άρα και έδαφος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ. Το γεγονός αυτό καθιστά οποιαδήποτε αμερικανική μονομερή κίνηση όχι απλώς διμερές ζήτημα, αλλά ευθεία πρόκληση για τη συνοχή της Συμμαχίας.

Ο Τραμπ δεν έχει ανακοινώσει ρητά ότι σκοπεύει να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. Ωστόσο, έχει επανειλημμένα αρνηθεί να αποκλείσει αυτό το ενδεχόμενο, χρησιμοποιώντας τη γνωστή του τακτική της «στρατηγικής ασάφειας». Το μήνυμα προς τους Ευρωπαίους συμμάχους είναι σαφές: η αμερικανική δέσμευση δεν είναι δεδομένη, εάν —κατά την Ουάσιγκτον— δεν εξυπηρετούνται ζωτικά αμερικανικά συμφέροντα στην Αρκτική.

Πόσο ρεαλιστική είναι μια αμερικανική αποχώρηση;

Σε πολιτικό επίπεδο, η απειλή λειτουργεί κυρίως ως μοχλός πίεσης. Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει αντίστοιχη ρητορική και στο παρελθόν, κατηγορώντας τους Ευρωπαίους ότι «εκμεταλλεύονται» τις ΗΠΑ και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ εάν δεν αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες.

Ωστόσο, σε θεσμικό και νομικό επίπεδο, τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ δεν είναι απλή προεδρική απόφαση. Θα απαιτούσε πολιτική σύγκρουση με το Κογκρέσο, νομικές διαδικασίες και υψηλό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι έχει κινηθεί έστω και το πρώτο τέτοιο βήμα.

Η ευρωπαϊκή ανησυχία: όχι πανικός, αλλά συναγερμός

Παρά τη σχετική θεσμική ασφάλεια, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν αντιμετωπίζουν το ζήτημα ελαφρά. Αξιωματούχοι σε Κοπεγχάγη, Βρυξέλλες και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν προειδοποιήσει ότι μια ανοιχτή αμερικανοευρωπαϊκή σύγκρουση για τη Γροιλανδία θα υπονόμευε το ίδιο το θεμέλιο του ΝΑΤΟ: την αρχή ότι οι σύμμαχοι δεν απειλούν ο ένας τον άλλο.

Η ανησυχία δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ, αλλά και κάτι πιο ύπουλο: μια “αργή αποσάθρωση” της Συμμαχίας, όπου η αμερικανική αξιοπιστία τίθεται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και οι Ευρωπαίοι αναγκάζονται να σχεδιάζουν σενάρια στρατηγικής αυτονόμησης.

Απειλή υπαρκτή, αλλά όχι άμεση

Η απειλή Τραμπ για αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, με αφορμή τη Γροιλανδία, είναι πολιτικά υπαρκτή αλλά θεσμικά αδύναμη. Πρόκειται περισσότερο για εργαλείο διαπραγμάτευσης και πίεσης παρά για άμεσο σχέδιο ρήξης.

Ωστόσο, το γεγονός ότι μια τέτοια συζήτηση γίνεται πλέον ανοιχτά —και όχι μόνο σε αναλυτικά think tanks— αποτελεί από μόνο του ένδειξη βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης στις διατλαντικές σχέσεις. Και αυτό, ανεξαρτήτως τελικής έκβασης, είναι ίσως η πιο σοβαρή κληρονομιά της υπόθεσης της Γροιλανδίας.

Διαβάστε επίσης:

Κραν Μοντανά: Καμπάνια συλλογής μαλλιών για περούκες για τους εγκαυματίες της φονικής πυρκαγιάς

«Γροιλανδία, όπως Ουκρανία»: Η σύγκριση Μακρόν, η αναφορά Σάντσεθ στον Πούτιν και η «σκληρή» απάντηση στους νέους δασμούς Τραμπ

Ιράν: Τουλάχιστον 5.000 οι νεκροί από τις διαδηλώσεις, σύμφωνα με αξιωματούχο – «Το Ισραήλ εξοπλίζει διαδηλωτές»