Πάντα το ποτήρι είναι όπως το βλέπει κάποιος. Είτε μισογεμάτο ή μισοάδειο. Με μία έννοια κάτι παρεμφερές συμβαίνει στον χώρο των ψηφιακών ΜΜΕ με την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, τα μοντέλα της, τις ΤΝ περιλήψεις, τα chatbots κλπ κλπ κλπ.

Οι καθιερωμένοι και με εγκυρότητα ειδησεογραφικοί οργανισμοί με ψηφιακές εκδόσεις αλλά και σοβαρά ειδησεογραφικά sites τρέχουν για να προλάβουν μια πραγματικότητα που δεν τους περιμένει: η επισκεψιμότητα από τις αναζητήσεις καταρρέει και κανείς δεν υπόσχεται ότι θα επιστρέψει.

Η νέα έκθεση του πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας, με προβλέψεις για τις τάσεις (ή και ρεύματα) που αναμένεται να αναπτυχθούν στο 2026 αλλά και στο κοντικό μέλλον δείχνει ότι επίκειται παγκόσμια πτώση έως 43% στις παραπομπές από μηχανές αναζήτησης μέσα στην επόμενη τριετία.

Ήδη, μέσα σε έναν χρόνο, η κίνηση στις ψηφιακές εκδόσεις ειδησεογραφικών οργανισμών από αναζητήσεις έχει πέσει περίπου κατά ένα τρίτο, με τα δεδομένα της Chartbeat να δείχνουν ότι οι αναζητήσεις μέσω Google μειώθηκαν κατά 33% διεθνώς.

Η αιτία γνωστή και λέγεται AI: «AI Overviews» (περιλήψεις τεχνητής νοημοσύνης), chatbots, που απαντούν πριν καν προλάβεις να κάνεις κλικ. Οι παραπομπές από το ChatGPT αυξάνονται, αλλά παραμένουν -όπως κομψά σημειώνει η έκθεση- στατιστικό σφάλμα.

Οι ερευνητές του Ινστιτούτου του πανεπιστήμιου της Οξφόρδης για τη Δημοσιογραφία «έτρεξαν» την έρευνα απευθυνόμενοι σε 280 εκδότες και ηγετικά στελέχη ΜΜΕ σε 51 χώρες του κόσμου και περιλαμβάνει πληροφορίες για πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, όπως η άνοδος των πλατφορμών Τεχνητής Νοημοσύνης, ο ανταγωνισμός από τους δημιουργούς ειδήσεων και η στροφή προς το βίντεο και τον ήχο.

Παρά τις δυσκολίες, πολλοί παραδοσιακοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί παραμένουν αισιόδοξοι για τη δική τους επιχείρηση – αν όχι για την ίδια τη δημοσιογραφία. Οι εκδότες θα επικεντρωθούν φέτος στον ανασχεδιασμό των επιχειρήσεών τους για την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, με πιο ξεχωριστό περιεχόμενο και ένα πιο ανθρώπινο πρόσωπο.

Θα κοιτάξουν επίσης πέρα ​​από το παραδοσιακό άρθρο, επενδύοντας περισσότερο σε πολλαπλές μορφές, ειδικά σε βίντεο, και προσαρμόζοντας το περιεχόμενό τους ώστε να είναι πιο «ρευστό» και επομένως πιο εύκολο στην αναδιαμόρφωση και την εξατομίκευση.

Είτε νέα κρίση είτε πρόκληση τα ΜΜΕ βλέπουν μπροστά τους δύο επιλογές μόνο:

Συνδρομητικό μοντέλο: λιγότερα views, περισσότερη απευθείας σχέση με το κοινό. Κοστίζει σε αριθμούς, αλλά σώζει την ανεξαρτησία.

Βίντεο / vidcast (video podcast) / Δημιουργούς περιεχομένου -creators- σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (YouTube, TikTok): περισσότερη εμβέλεια, περισσότερη εξάρτηση, βαριά επένδυση σε ανθρώπους, format και χρόνο.

Οι εκδότες λένε ότι θα είναι σημαντικό να επικεντρωθούν σε περισσότερες πρωτότυπες έρευνες και σε επιτόπια ρεπορτάζ. Τάση που καταγράφει υψηλή ποσόστωση (91%).

Εντούτοις αν και  πολλοί εκδότες έχουν εμπιστοσύνη στους δικούς τους ειδησεογραφικούς οργανισμούς, η φετινή έρευνα δείχνει συνεχιζόμενη χαμηλή εμπιστοσύνη στη δημοσιογραφία στο σύνολό της . Περίπου το ένα τρίτο (38%) δηλώνει ότι έχει εμπιστοσύνη, μειωμένο κατά 22 μονάδες από το ποσοστό της δημοσκόπησής που ειχε κάνει το ερευνητικό ινστιτούτο  το 2022. Το ποσοστό που δηλώνει ότι δεν έχει εμπιστοσύνη έχει αυξηθεί από 10% σε 18% κατά την ίδια περίοδο.

Οι αιτίες ανησυχίες τρείς: Η αβεβαιότητα που συνδέεται με την ταχεία υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και την πιθανή περαιτέρω απώλεια «ορατότητας» μέσω των μηχανών αναζήτησης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. 

Η αίσθηση ότι τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης χάνουν την επαφή με τμήματα της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των νεότερων και εκείνων που ενδιαφέρονται λιγότερο για τις ειδήσεις.

Η ανησυχία που εκφράστηκε από πολλούς εκδότες για τον τρόπο με τον οποίο ορισμένοι πολιτικοί αγνοούν, δυσφημούν ή υπονομεύουν τη δημοσιογραφία ως μέρος ενός διεθνούς εγχειριδίου για τη μείωση του ελέγχου.

Στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2025, η RSF καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ελευθερία του Τύπου παγκοσμίως έχει μειωθεί στο χειρότερο επίπεδό της από την έναρξη του Δείκτη.

Ένας βασικός παράγοντας, σύμφωνα με την RSF, είναι η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης που συνδέεται με τη μείωση των εσόδων από διαφημίσεις και αναγνώστες, η οποία έχει καταστήσει τα μέσα ενημέρωσης πιο εξαρτημένα από την κυβέρνηση ή τους υποστηρικτές της. 

Παρά ταύτα, ορισμένοι εκδότες συνεχίζουν να βλέπουν την αισιόδοξη πλευρά. Ένας μικρός αριθμός εκδοτών που βασίζονται κυρίως σε συνδρομές, ειδικά στη Βόρεια Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, αναφέρουν ότι τα πάνε καλύτερα από ποτέ, τόσο οικονομικά όσο και από άποψη κοινού.

Εν τω μεταξύ, πολλά στελέχη πιστεύουν ότι το αξιόπιστο, υψηλής ποιότητας και ακριβές περιεχόμενο θα εκτιμάται ολοένα και περισσότερο σε έναν κόσμο ατελειών στην Τεχνητή Νοημοσύνη, πλαστών πληροφοριών και τοξικών συζητήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η έκθεση

Διαβάστε επίσης:

Δίπλωσε τις πρωτιές στην τηλεθέαση ο Alpha την Κυριακή (18/1)

Ράδιο Αρβύλα: Το «αντίο» του Αντώνη Κανάκη στον Γιώργο Παπαδάκη

Πρώτος σε τηλεθέαση ο Alpha το Σάββατο (17/1)