Ο Τραμπ αμφισβητεί την κυριαρχία της Δανίας στη Γροιλανδία. Ιστορικοί και διεθνείς συνθήκες, όμως, λένε μια διαφορετική ιστορία.

Η Γροιλανδία έχει βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να έχουν «κρατήσει» το νησί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, σύμφωνα με ιστορικούς και αναλυτές διεθνών σχέσεων, η εκδοχή που παρουσιάζει ο Αμερικανός πρόεδρος αποκλίνει σημαντικά από την ιστορική και νομική πραγματικότητα.

Το αφήγημα Τραμπ: «Οι ΗΠΑ έσωσαν τη Γροιλανδία»

Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαχρονικά προστάτευσαν τη Γροιλανδία και ότι έκαναν «λάθος» όταν δεν τη διατήρησαν υπό αμερικανικό έλεγχο μετά τον πόλεμο. Παράλληλα, έχει εκφράσει αμφιβολίες για το αν η Δανία ή η ίδια η Γροιλανδία μπορούν να υπερασπιστούν το έδαφος, υποστηρίζοντας ότι μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλειά του.

Σύμφωνα με αναλυτές, αυτή η προσέγγιση βασίζεται σε μια αντίληψη της Ιστορίας όπου ο στρατιωτικός έλεγχος σε μια κρίσιμη περίοδο θεωρείται επαρκής βάση για πολιτικά ή κυριαρχικά δικαιώματα.

Τι λένε οι ιστορικοί

Όπως αναφέρει η Washington Post, ιστορικοί επισημαίνουν ότι πράγματι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχείρησαν επανειλημμένα, από τον 19ο αιώνα και μετά, να αγοράσουν τη Γροιλανδία. Καμία από αυτές τις προσπάθειες δεν καρποφόρησε, καθώς η Δανία δεν αποδέχτηκε ποτέ την πώληση του νησιού.

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ απέκτησαν εκτεταμένα δικαιώματα χρήσης της Γροιλανδίας, αλλά αυτό έγινε μέσω αμυντικής συμφωνίας και όχι μέσω μεταβίβασης κυριαρχίας. Όπως τονίζουν ιστορικοί, η συμφωνία του 1941 επέτρεψε την ανάπτυξη αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών, αναγνωρίζοντας όμως ρητά ότι η κυριαρχία επί της Γροιλανδίας παρέμενε στη Δανία.

Σύμφωνα με τους ίδιους, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία δεν σήμαινε ποτέ ότι οι ΗΠΑ «κατείχαν» τη Γροιλανδία, ούτε νομικά ούτε πολιτικά.

Η κυριαρχία της Δανίας και το διεθνές δίκαιο

Απαντώντας στις αμφισβητήσεις του Τραμπ περί «έλλειψης γραπτών δικαιωμάτων» της Δανίας, ιστορικοί και νομικοί επισημαίνουν ότι η κυριαρχία της Δανίας στη Γροιλανδία βασίζεται σε σειρά διεθνών συνθηκών, δικαστικών αποφάσεων και ψηφισμάτων διεθνών οργανισμών.

Όπως σημειώνουν αναλυτές, υπάρχουν συνθήκες που χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα, διεθνείς δικαστικές αποφάσεις – όπως εκείνη του 1933 – καθώς και μεταγενέστερα ψηφίσματα του ΟΗΕ που επιβεβαιώνουν το καθεστώς της Γροιλανδίας. Επιπλέον, οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν υπογράψει στο παρελθόν έγγραφα που αναγνωρίζουν ρητά τη δανική κυριαρχία.

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις που επικαλούνται Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων της Γροιλανδίας δεν επιθυμεί να γίνει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως τονίζουν Δανοί αξιωματούχοι και αναλυτές, στη σύγχρονη διεθνή τάξη η εδαφική κυριαρχία συνδέεται άρρηκτα με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών.

Δύο διαφορετικές αναγνώσεις της Ιστορίας

Σύμφωνα με ιστορικούς, η αντιπαράθεση γύρω από τη Γροιλανδία δεν αφορά μόνο τη γεωπολιτική, αλλά και δύο διαφορετικές αναγνώσεις της Ιστορίας. Από τη μία πλευρά βρίσκεται μια προσέγγιση που δίνει έμφαση στη στρατιωτική ισχύ και στον έλεγχο κατά τη διάρκεια πολέμων. Από την άλλη, μια ανάγνωση που βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, στις συνθήκες και στη βούληση των κατοίκων.

Όπως συνοψίζουν ιστορικοί που μελετούν τις σχέσεις ΗΠΑ–Δανίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν στη Γροιλανδία ευρεία στρατηγική παρουσία και σημαντική ελευθερία κινήσεων. Υπάρχει όμως ένα σαφές όριο: σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την ιστορική πρακτική, η Γροιλανδία δεν αποτελεί αντικείμενο αγοράς.

Μινεάπολη: «Κεραυνοί» Μπιλ Κλίντον κατά Τραμπ – «Σε κάθε βήμα οι υπεύθυνοι μας είπαν ψέματα»

Φιλιππίνες: Τουλάχιστον 15 νεκροί και 28 αγνοούμενοι σε ναυάγιο φέρι (photos/videos)

Ντόναλντ Τραμπ: «Τον Νοέμβριο, πιθανώς, έρχεται το τέλος του», λέει ο βιογράφος του