Μετά από απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Θεσσαλονίκης, το σημείο δολοφονίας του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη, έλαβε τον χαρακτηρισμό του «Δείκτη μνήμης-σημείο Ζ», αφού το όλο περιστατικό περιγράφηκε από το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, το «Ζ», ενώ ο Κώστας Γαβράς ανέλαβε την ομότιτλη μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη. Για τον λόγο τούτο, ο Δήμος Θεσσαλονίκης προσκάλεσε τον ενενηντατριάχρονο, πλέον, σκηνοθέτη να παραστεί στην επίσημη παρουσίαση του σημείου «Ζ».

Η ταινία του, γυρισμένη το 1969, με το Αλγέρι να παίρνει τον ρόλο της Θεσσαλονίκης (λόγω της Χούντας ήταν αδύνατη η χρήση των αυθεντικών χώρων), προβλήθηκε στην Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1974. Ο  Γρηγόρης Λαμπράκης είχε εκλεγεί βουλευτής ως ανεξάρτητος, συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ, στις εκλογές του Οκτωβρίου 1961. Ωστόσο, εκείνο το γεγονός το οποίο ανέδειξε τη μαχητικότητά του ήταν η «Πορεία Ειρήνης», στις 21 Απριλίου 1963, την οποία πραγματοποίησε ουσιαστικά μόνος του, παρά την απαγόρευση της αστυνομίας. Με την ιδιότητα του αντιπρόεδρου της «Επιτροπής για την Παγκόσμια Ύφεση και Ειρήνη» ανέλαβε τη σχετική πρωτοβουλία, που μεταξύ των άλλων ενεργειών του ενόχλησε σφόδρα το Παλάτι, αλλά και το ακροδεξιό παρακράτος της εποχής, το οποίο ανέλαβε την εκτέλεσή του.

Μέλος της τότε  «Νεολαίας Λαμπράκη» (αριστερά) παρακάλεσε τον Κώστα Γαβρά να ξεδιπλώσει τη γνωστή φωτογραφία του δολοφονημένου βουλευτή κατά την «Πορεία Ειρήνης»

Περίπου ένα μήνα αργότερα, στις 22 Μαΐου του 1963, ο βουλευτής Γρηγόρης Λαμπράκης, Υφηγητής της ιατρικής και βαλκανιονίκης του στίβου, έπεφτε νεκρός στη Θεσσαλονίκη, από το θανατηφόρο χτύπημα του Εμμανουηλίδη, από την καρότσα του τρίκυκλου, το οποίο οδηγούσε ο Γκοτζαμάνης. Την ιστορία έκανε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο ο Κώστας Γαβράς, χρησιμοποιώντας την εμβληματική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος εκείνον τον καιρό ήταν εξόριστος στη Ζάτουνα της Αρκαδίας. Εκεί όπου ένα μουσείο κρατάει ζωντανό το πέρασμά του και που συμμετείχε στην οργάνωση αυτής της τιμητικής εκδήλωσης, με την καταλυτική συμμετοχή του προέδρου του, Παρασκευά Παρασκευόπουλο.

Τον σκηνοθέτη υποδέχθηκαν ο Δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης και ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Σπύρος Βούγιας, με τον πρώτο να προσφωνεί τον Κώστα Γαβρά, στο σημείο «Ζ». Ουσιαστικά, τον ευχαρίστησε για την προσφορά στη μνήμη της πόλης, με την ταινία του, αλλά κυρίως για τη σημαντική βοήθεια του στην επιβίωση των δημοκρατικών ιδεών. Συγχρόνως, τού ευχήθηκε για τα γενέθλιά του, καθώς η 12η Φεβρουαρίου συνέπεσε να είναι η ημερομηνία της γέννησής του, στην Αρκαδία. Αντιφωνώντας, ο πολυβραβευμένος Έλληνας σκηνοθέτης, ανέφερε ότι η ταινία «Ζ», ως σύμβολο του Λαμπράκη, ο οποίος συνεχίζει να είναι ζωντανός, μέσω των ιδεών του, είχε αυτόν ακριβώς τον στόχο: να δείξει ότι ακόμη και μετά τη βάρβαρη δολοφονία, οι ιδέες του βουλευτή συνεχίζουν να ζουν και να φωτίζουν ως σήμερα τον δρόμο της δημοκρατίας.

Πάντως, η ουσιαστικότερη και συγκινητικότερη στιγμή της σεμνής τελετής ήταν η συνάντηση του Γαβρά με τους αυτόπτες μάρτυρες της δολοφονίας, την Καίτη Τσαρουχά, γραμματέας της οργάνωσης τότε, αλλά και κόρη του τραυματισμένου την ίδια νύχτα( και δολοφονημένου από την χούντα), βουλευτή Καβάλας, Γιώργη Τσαρουχά. Δίπλα της ο Σπύρος Σακέτας, μέλος της οργάνωσης, σε ρόλο σωματοφύλακα την αποφράδα νύχτα, αλλά και διαχρονικά σεβάσμια παρουσία στον χώρο της Αριστεράς. Με ζωντάνια έδειξαν στον σκηνοθέτη τη διαμόρφωση του χώρου, τις οδούς Ερμού, Βενιζέλου και Σπανδωνή, οι οποίες συναντιούνται στο σημείο της δολοφονίας και το σημείο απ’ όπου εφόρμησε το τρίκυκλο και αυτό στο οποίο δέχτηκε το χτύπημα ο Λαμπράκης.

Με ιδιαίτερη θέρμη αναφέρθηκαν στον ρόλο του Μανόλη Χατζηαποστόλου, του γνωστού «Τίγρη», χωρίς το σάλτο του οποίου στην καρότσα του τρίκυκλου, θα ήταν αδύνατη η σύλληψη των δολοφόνων. Τού ανέφεραν, ανάμεσα στα άλλα, και την αυτοπρόσωπη παρουσία των διευθυντών της αστυνομίας υποστράτηγου Μήτσου και συνταγματάρχη Καμουτσή στον χώρο της δολοφονίας, φορώντας πολιτικά. Ήταν τόσο ζωντανή και παθιασμένη η περιγραφή τους, που πραγματικά συνεπήρε τον σκηνοθέτη, ευχαριστώντας από καρδιάς τους αφηγητές.

Η τιμητική εκδήλωση θα ολοκληρωθεί στις 7 το βράδυ, στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης, με την επίσημη βράβευσή του Κώστα Γαβρά, σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο θα προβάλει την ταινία «Ζ» την Κυριακή το πρωί στις 11, στο «Ολύμπιον». Αύριο ο Κώστας Γαβράς θα παραστεί στη μετονομασία του πολυχώρου πολιτισμού (πρώην εργοστάσιο «Ήλιος»), στις Συκιές,  σε «Πολυχώρο Πολιτισμού Ζ». Το δε Σάββατο ο σκηνοθέτης εξέφρασε την επιθυμία να επισκεφθεί τη Βεργίνα και το βράδυ θα συζητήσει με νέους ανθρώπους στον χώρο πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς.

Οι αυτόπτες μάρτυρες, Καίτη Τσαρουχά και Σπύρος Σακέτας περιγράφουν στον Κώστα Γαβρά το χρονικό των γεγονότων της 22ας Μαΐου 1963

Διαβάστε επίσης:

«What Happens at Night»: Το ψυχολογικό θρίλερ του Martin Scorsese με τον Leonardo DiCaprio μπαίνει σε τροχιά γυρισμάτων (photo/videos)

Η Μυρτώ Βασιλείου επιστρέφει στον Σταυρό του Νότου

Michael Douglas‎‎: Είπε το «ναι» και ετοιμάζει την αυτοβιογραφία του – «Ήρθε η ώρα να πω την ιστορία μου με τους δικούς μου όρους»