Το επικείμενο συνέδριο του ΠΑΣΟΚ είναι η τελευταία ευκαιρία του να εμφανιστεί ως εναλλακτική πρόταση εξουσίας, στον παρόντα εκλογικό αλλά και ιστορικό κύκλο.

Δυστυχώς, οι συζητήσεις και το ενδιαφέρον για αυτήν την κορυφαία κομματική διαδικασία του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης περιορίζονται αριθμητικά στους εντός ή πέριξ του κόμματός μας και δευτερευόντως αναδεικνύουν παραπολιτικές παραμέτρους με άξονα τη δυνατότητα πολιτικής ενότητας και όχι προγραμματικής ωριμότητας. Προφανώς η σύγκριση του ΠΑΣΟΚ με τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι ευνοϊκή για εμάς. Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μονοπρόσωπο κόμμα, έχει ιστορία, αρχές, έχει τομεακή και πανελλαδική διάρθρωση, έχει στελεχιακό δυναμικό, αγκύρωση σε χώρους εργασίας και στην αυτοδιοίκηση, έχει ιδεολογικές και αξιακές συντεταγμένες και προφανώς προγραμματικές επεξεργασίες. Το ερώτημα, όμως, δεν είναι αν «υπάρχει πρόγραμμα», αλλά αν το πρόγραμμα αυτό ανταποκρίνεται με τόλμη και επάρκεια στις απαιτήσεις της εποχής. 

Το επικείμενο λοιπόν συνέδριο πρέπει να είναι μια στιγμή επιλογής όχι απλώς προσώπων ή εσωτερικών ισορροπιών, αλλά στρατηγικής κατεύθυνσης – ένα συνέδριο αποφάσεων. Αποφάσεων που θα προσδιορίσουν με σαφήνεια τον ρόλο του κράτους στην οικονομία, την παραγωγή και την κοινωνία του 21ου αιώνα. Γιατί αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα – αν το ΠΑΣΟΚ θα συνεχίσει να κινείται εντός ενός πλαισίου προσαρμογής στις κυρίαρχες επιλογές ή αν θα διαμορφώσει ένα νέο, σαφές, προοδευτικό σχέδιο εξουσίας. Η αυτάρεσκη εσωτερική αυτοεπιβεβαίωση του «έχουμε πρόγραμμα πλήρες» δεν αρκεί όταν η κοινωνία συνεχίζει να ζητά απαντήσεις.

Η Διάψευση του «Αόρατου Χεριού»

Οι εμπειρίες των τελευταίων τριάντα ετών υπήρξαν αποκαλυπτικές. Η αντίληψη ότι η αγορά αυτορυθμίζεται και ότι το κράτος οφείλει να περιορίζεται στον ρόλο του ουδέτερου «τροχονόμου» όχι μόνο δεν επιβεβαιώθηκε, αλλά διαψεύστηκε ιστορικά. Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 αποκάλυψε την ευθραυστότητα ενός συστήματος χωρίς δημόσια αντίβαρα. Η πανδημία απέδειξε ότι χωρίς ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας, οι κοινωνίες καταρρέουν. Η ενεργειακή κρίση κατέδειξε ότι όταν στρατηγικοί τομείς παραδίδονται πλήρως στις δυνάμεις της αγοράς, το κόστος μετακυλίεται στην κοινωνία. Σε κάθε μία από αυτές τις κρίσεις, η σταθερότητα αποκαταστάθηκε μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις.

Σήμερα, ακόμη και τα ισχυρότερα κράτη της Δύσης αναθεωρούν τις επιλογές τους. Η Γαλλία επανέφερε υπό πλήρη δημόσιο έλεγχο την EDF, αναγνωρίζοντας ότι η ενέργεια αποτελεί στρατηγικό πυλώνα εθνικής κυριαρχίας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επανέφεραν τη βιομηχανική πολιτική ως κεντρικό εργαλείο οικονομικής ισχύος, με το κράτος να επενδύει άμεσα στην παραγωγή και την τεχνολογία. Η Γερμανία ενίσχυσε τη δημόσια παρέμβαση για να προστατεύσει την ενεργειακή και παραγωγική της βάση. Δεν πρόκειται για ιδεολογική αναδίπλωση, αλλά για ρεαλιστική προσαρμογή σε μια νέα εποχή γεωοικονομικών ανταγωνισμών. Η εποχή του «ελάχιστου κράτους» έχει τελειώσει. Η σοσιαλδημοκρατία οφείλει να απαντήσει καθαρά:  το κράτος δεν είναι απλώς διαιτητής. Είναι και στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης.

Το Κράτος ως Παραγωγός – η Αναγκαία Πολιτική Απόφαση

Για το ΠΑΣΟΚ, αυτό δεν μπορεί να μείνει μια γενική διακήρυξη. Πρέπει να αποτελέσει πολιτική απόφαση του Συνεδρίου. Η σαφής και αδιαπραγμάτευτη ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα της Παιδείας, της Υγείας και της Κοινωνικής Ασφάλισης θεωρώ πως είναι αυτονόητη πολιτική κατεύθυνση που δεν χρειάζεται επιχειρηματολογία. Αυτοί οι τομείς δεν αποτελούν απλώς δημόσιες υπηρεσίες αλλά τον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και της ισότητας.

Πέραν αυτών όμως έχει έρθει η στιγμή να πούμε και κάτι πιο προωθημένο. Πρώτον, απαιτείται η συγκρότηση ενός ισχυρού δημόσιου πυλώνα στον ενεργειακό τομέα. Η ενέργεια δεν είναι ένα ακόμη εμπόρευμα. Είναι κοινωνικό αγαθό, εργαλείο οικονομικής σταθερότητας και εθνικής ασφάλειας. Η ύπαρξη μιας ισχυρής δημόσιας επιχείρησης στον τομέα της ενέργειας δεν συνιστά επιστροφή σε ξεπερασμένα μοντέλα κρατισμού αλλά επιλογή στρατηγικού ελέγχου των τιμών που οδηγεί στη  διασφάλιση της επάρκειας και της προστασίας της κοινωνίας από τις στρεβλώσεις της αγοράς. Οι δημόσιες πολιτικές στον χώρο της ενέργειας τα τελευταία χρόνια έχουν οδηγήσει σε δραματική αύξηση τιμών για τον καταναλωτή, σε διασφαλισμένα υπερκέρδη για τις εταιρείες του χώρου και σε ένα θεσμικό και λειτουργικό σύστημα στον αντίποδα της ενεργειακής δημοκρατίας – με αποκλεισμούς μικρών παραγωγών, αυτοδιοίκησης, τρίτου τομέα της οικονομίας κ.ο.κ

Δεύτερον, απαιτείται η δημιουργία ενός δημόσιου χρηματοπιστωτικού πυλώνα. Ένας πυλώνας που θα λειτουργεί με αναπτυξιακά και κοινωνικά κριτήρια μπορεί να κατευθύνει πόρους στην παραγωγή, στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, στην καινοτομία και στην περιφερειακή ανάπτυξη. Εκεί όπου η ιδιωτική χρηματοδότηση απουσιάζει ή λειτουργεί αποκλειστικά με όρους βραχυπρόθεσμου κέρδους, το κράτος οφείλει να παρεμβαίνει. Τα τραπεζικά ιδρύματα αν και αναχρηματοδοτήθηκαν όσες φορές χρειάστηκε από τον ελληνικό λαό, διατηρούν μεγάλες χρεώσεις στις συναλλαγές, διατηρούν μεγάλες διαφορές στα επιτόκια καταθέσεων και δανεισμού και με πολιτική επιλογή της Νέας Δημοκρατίας δεν καταβάλλουν τους φόρους που τους αναλογούν.

Αυτές οι επιλογές δεν αποτελούν επιστροφή στο παρελθόν. Αποτελούν απάντηση στο παρόν και επένδυση στο μέλλον. Το συνέδριο καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αντιλήψεις. Από τη μία, μια αντίληψη που αποδέχεται τα όρια που θέτει η αγορά και περιορίζει τον ρόλο του κράτους. Δοκιμάστηκε και αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, απέτυχε. Από την άλλη, μια σύγχρονη, σοσιαλδημοκρατική αντίληψη, όπου το κράτος αποτελεί ενεργό παράγοντα ανάπτυξης, σταθερότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η υπέρβαση δεν είναι ρητορική. Είναι πολιτική απόφαση.

*Ο Αντώνης Σαουλίδης είναι μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ

Διαβάστε επίσης:

Τέλος τα μισόλογα: Η παραπολιτική υπονόμευση τελειώνει εδώ, ξεκινά η καθαρή παράταξη μάχης

Ο παραλογισμός στο ΠΑΣΟΚ δεν μπαίνει κάτω απ’ το χαλί…

Πολιτική σύγχυση και κοινωνική καθίζηση

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.