Οι διεθνείς εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου προκαλούν νέα ανησυχία στην Αθήνα, καθώς ένα ενδεχόμενο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο επώδυνο για την ελληνική οικονομία από ό,τι για τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Και αυτό γιατί η χώρα εισέρχεται σε αυτή τη νέα περίοδο αβεβαιότητας με ήδη αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις, οι οποίες περιορίζουν σημαντικά τα περιθώρια αντίδρασης.

Η εικόνα είναι ενδεικτική: ο δομικός πληθωρισμός στην Ελλάδα κινείται κοντά στο 3%, την ώρα που στην Ευρωζώνη βρίσκεται περίπου στο 1,9%. Με άλλα λόγια, η ελληνική οικονομία εμφανίζει ήδη μεγαλύτερη «θερμοκρασία» στις τιμές. Σε μια τέτοια συγκυρία, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη άνοδος στο ενεργειακό κόστος μπορεί να περάσει ταχύτερα και εντονότερα στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, πιέζοντας περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο αν ληφθεί υπόψη ότι η κατανάλωση παραμένει βασικός μοχλός της ελληνικής ανάπτυξης. Όταν η αγοραστική δύναμη πιέζεται από την ακρίβεια, το πλήγμα δεν περιορίζεται μόνο στα νοικοκυριά αλλά μεταφέρεται συνολικά στην οικονομική δραστηριότητα.

Στο Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, αν και κυβερνητικές πηγές επιχειρούν να υποβαθμίσουν – προς το παρόν – τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού κύματος ανατιμήσεων. Η πραγματική ανησυχία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν αφορά τόσο την ίδια την πορεία των διεθνών τιμών της ενέργειας όσο το ενδεχόμενο να εμφανιστούν ξανά φαινόμενα κερδοσκοπίας στην αγορά.

Η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει δείξει ότι σε περιόδους διεθνούς αναταραχής δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι αυξήσεις τιμών μεταφέρονται άμεσα και πλήρως στον καταναλωτή, ενώ οι μειώσεις εμφανίζονται πολύ πιο αργά – αν εμφανιστούν ποτέ. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να προλάβει η κυβέρνηση, τουλάχιστον σε επίπεδο πολιτικού μηνύματος.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προειδοποίηση που απηύθυνε ο πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής, στέλνοντας μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι εφόσον εντοπιστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας ή αδικαιολόγητων ανατιμήσεων, η κυβέρνηση θα προχωρήσει στη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων.

Χθες, πάντως, οι αγορές έδειξαν αξιοσημείωτη ψυχραιμία, παρά το νευρικό ξεκίνημα. Το πετρέλαιο άνοιξε με κέρδη που ξεπέρασαν το 3%, καθώς οι επενδυτές τιμολόγησαν αρχικά αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο. Στη συνέχεια όμως η εικόνα «μάζεψε»: οι αγοραστές υποχώρησαν, το ράλι ξεφούσκωσε και οι τιμές γύρισαν σε οριακά αρνητικό έδαφος, δείχνοντας ότι – τουλάχιστον προς το παρόν – η αγορά δεν προεξοφλεί παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και τα χρηματιστήρια. Αντί για κύμα πανικού, οι βασικοί δείκτες έκλεισαν ανοδικά, στέλνοντας το μήνυμα ότι το διεθνές επενδυτικό κοινό κρατά στάση αναμονής και δεν «αγοράζει» ακόμη το σενάριο ενός νέου ενεργειακού σοκ με διάρκεια.

Ωστόσο, η διεθνής εικόνα παραμένει αβέβαιη. Οι αναλυτές του Bloomberg σκιαγραφούν διαφορετικά σενάρια για την πορεία της τιμής του πετρελαίου, τα οποία κυμαίνονται από μια περιορισμένη άνοδο έως ένα πιο σοβαρό ενεργειακό σοκ.

Στο βασικό σενάριο, η άνοδος των τιμών αποδίδεται κυρίως σε ένα προσωρινό «ασφάλιστρο κινδύνου» που ενσωματώνεται στην αγορά λόγω γεωπολιτικών εντάσεων. Αν οι αγορές πειστούν ότι δεν θα υπάρξουν ουσιαστικές διαταραχές στις ενεργειακές ροές, οι τιμές θα μπορούσαν σταδιακά να επανέλθουν σε πιο ισορροπημένα επίπεδα.

Το πρόβλημα αρχίζει εάν η ένταση μεταφραστεί σε πραγματική διαταραχή της προσφοράς. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς την περιοχή των 90 έως 100 δολαρίων το βαρέλι — επίπεδα που στο παρελθόν έχουν συνδεθεί με σημαντικές πληθωριστικές πιέσεις.

Οι οικονομολόγοι εξετάζουν ακόμη και ένα πιο ακραίο σενάριο, το οποίο θεωρείται λιγότερο πιθανό αλλά με υψηλό οικονομικό αντίκτυπο. Σε περίπτωση παρατεταμένης γεωπολιτικής κλιμάκωσης ή σοβαρής διαταραχής σε ενεργειακές υποδομές, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να προσεγγίσει ακόμη και τα 108 δολάρια το βαρέλι.

Η σύνδεση ανάμεσα στο πετρέλαιο και τον πληθωρισμό είναι άμεση. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους περνά γρήγορα στις μεταφορές, στην παραγωγή και τελικά στο καλάθι του καταναλωτή. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, μια άνοδος 10% στην τιμή του πετρελαίου μπορεί να αυξήσει τον πληθωρισμό κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες βραχυπρόθεσμα.

Με απλά λόγια, αν η τιμή του πετρελαίου κινηθεί από τα περίπου 80 στα 100 δολάρια το βαρέλι — δηλαδή αυξηθεί κατά περίπου 25% — η επίδραση στον πληθωρισμό θα μπορούσε να πλησιάσει τη μία ποσοστιαία μονάδα. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το έργο των κεντρικών τραπεζών γίνεται ακόμη πιο δύσκολο, καθώς καλούνται να περιορίσουν τον πληθωρισμό χωρίς να στραγγαλίσουν την οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, για οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια — όπως οι περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης, αλλά ακόμη περισσότερο η ελληνική — η άνοδος των τιμών του πετρελαίου λειτουργεί ουσιαστικά σαν ένας πρόσθετος «φόρος» στην οικονομία. Αυξάνει το κόστος παραγωγής, μειώνει την κατανάλωση και μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη.

Σε ένα δυσμενές σενάριο, ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να αφαιρέσει έως και περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα από την οικονομική ανάπτυξη σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Αν οι γεωπολιτικές εντάσεις αποκλιμακωθούν, η άνοδος των τιμών της ενέργειας μπορεί να αποδειχθεί ένα ακόμη επεισόδιο μεταβλητότητας. Αν όμως οι πιέσεις επιμείνουν, χώρες όπως η Ελλάδα — με ήδη υψηλότερο πληθωρισμό και μικρότερα περιθώρια απορρόφησης των κραδασμών — ενδέχεται να βρεθούν για ακόμη μία φορά στην πρώτη γραμμή των οικονομικών επιπτώσεων.

Διαβάστε επίσης

Ακίνητα 2026: Η Ελλάδα ως «καταφύγιο» – Η διεθνής πολιορκία της Αθήνας

Νέα άνοδος για πετρέλαιο και φυσικό αέριο – Μικρότερες οι αυξήσεις σήμερα

ΙΟΒΕ: Απαισιόδοξοι οι Έλληνες καταναλωτές: 7 στους 10 βλέπουν νέες ανατιμήσεις και οικονομική επιδείνωση

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.