Η τοποθέτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Παρίσι υπέρ της εξέτασης της πυρηνικής ενέργειας και ειδικά των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων, των γνωστών SMR έχει ένα σαφές στρατηγικό βάθος για το πως στέκεται η χώρα μας στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.

Ο πρωθυπουργός επιθυμεί η Ελλάδα να έχει πρωταγωνιστικό και ουσιαστικό ρόλο στο νέο ενεργειακό σκηνικό που δημιουργείται και να μην μείνει απλός θεατής την ώρα που  αλλάζουν οι όροι του παιχνιδιού στην ενέργεια, στη βιομηχανία και στη γεωπολιτική.

Ο πρώτος και βασικότερος λόγος αυτή της τοποθέτησης υπέρ της πυρηνικής ενέργειας είναι η ανάγκη για σταθερή ηλεκτρική ισχύ. Η Ελλάδα έχει κάνει μεγάλη πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως στα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά, και σε αρκετές περιπτώσεις έχει φτάσει να παράγει πολύ μεγάλες ποσότητες πράσινου ρεύματος. Όμως αυτό δεν λύνει όλο το πρόβλημα.

Οι ΑΠΕ είναι διαλείπουσες: άλλο παράγουν το μεσημέρι με ήλιο, άλλο τη νύχτα, άλλο με δυνατό αέρα και άλλο σε περιόδους άπνοιας. Το ηλεκτρικό σύστημα, όμως χρειάζεται φορτίο βάσης, δηλαδή σταθερή και προβλέψιμη παραγωγή ενέργειας που να υπάρχει συνεχώς, ανεξάρτητα από τον καιρό.

Αυτό το κενό γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή η χώρα έχει επιλέξει την απολιγνιτοποίηση. Οι λιγνιτικές μονάδες κλείνουν και, μαζί τους, φεύγει από το σύστημα μια εγχώρια πηγή σταθερής παραγωγής. Το φυσικό αέριο λειτούργησε ως μεταβατική λύση, αλλά η ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών έδειξε πόσο επικίνδυνη είναι η υπερβολική εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και από διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις. Έτσι, η κυβέρνηση βλέπει πλέον ότι, αν η Ελλάδα θέλει να έχει και πράσινη μετάβαση και ασφάλεια εφοδιασμού και σχετικά ανεκτές τιμές, θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από αιολικά, φωτοβολταϊκά και μπαταρίες.

Ο δεύτερος λόγος είναι η ραγδαία αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κόσμος που δημιουργείται θα είναι απολύτως ηλεκτρικός. Η ηλεκτροκίνηση, τα νέα data centers, η ψηφιοποίηση, η  τεχνητή νοημοσύνη, οι  υπερυπολογιστές, οι ανάγκες της βιομηχανίας και η ευρύτερη τάση εξηλεκτρισμού της οικονομίας σημαίνουν ότι τα επόμενα χρόνια η κατανάλωση ρεύματος θα αυξηθεί αισθητά. Είναι η νέα πραγματικότητα σε όλη την Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Και ακριβώς γι’ αυτό η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει στο τραπέζι. Επειδή προσφέρει συνεχή παραγωγή με χαμηλές εκπομπές άνθρακα, χωρίς να εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες.

Ο τρίτος λόγος είναι η ευρωπαϊκή μεταστροφή. Στο Παρίσι έγινε σαφές ότι η πυρηνική ενέργεια επανέρχεται ως βασικός πυλώνας της ενεργειακής στρατηγικής της Ευρώπης μετά την απεξάρτηση από το ρώσικο αέριο. Η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παραδέχθηκε ότι η δραστική υποχώρηση της πυρηνικής ενέργειας τα προηγούμενα χρόνια ήταν στρατηγικό λάθος. Ο Εμανουέλ Μακρόν συνέδεσε ευθέως την πυρηνική ισχύ με τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, αλλά και με την τεχνητή νοημοσύνη, αφού τα data centers χρειάζονται τεράστιες ποσότητες σταθερού ηλεκτρισμού. Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο κυριακος Μητσοτάκης δεν θέλει η Ελλάδα να εμφανίζεται ως η μόνη χώρα που μένει εκτός συζήτησης, ειδικά την ώρα που σχηματίζεται ένα νέο ευρωπαϊκό “nuclear club”.

Ούτε λόγος για συμβατικό πυρηνικό σταθμό

Υπάρχει και ένας τέταρτος, καθαρά γεωπολιτικός λόγος. Η ενέργεια δεν είναι πια μόνο οικονομία. Είναι όπως φάνηκε και το τελευταίο διάστημα ζήτημα εθνικής ισχύος, ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας. Η Ευρώπη προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τη Ρωσία, να μειώσει τις ευπάθειές της και να αποκτήσει πιο ελεγχόμενο ενεργειακό μείγμα. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που θέλει να παίξει ρόλο ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια, η συμμετοχή στη νέα συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια δεν είναι απλώς ένα τεχνικό θέμα. Είναι διάθεση παρουσίας στον ευρωπαϊκό καταμερισμό ισχύος.

Φυσικά η  κυβέρνηση δεν ανοίγει συζήτηση για έναν τεράστιο συμβατικό πυρηνικό σταθμό, κάτι που θα προκαλούσε πολιτικό σοκ, κοινωνικές αντιδράσεις και δεκαετίες σχεδιασμού. Επιλέγει να μιλήσει για τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, δηλαδή για τεχνολογία που παρουσιάζεται ως πιο ευέλικτη, πιο ασφαλής και θεωρητικά πιο προσαρμόσιμη σε χώρες χωρίς βαριά πυρηνική παράδοση. Οι SMR με βάση και τις νέες τεχνολογίες εμφανίζονται ως η “light” εκδοχή της πυρηνικής επιλογής.

Για τον πρωθυπουργό οι SMR έχουν ένα επιπλέον πολιτικό πλεονέκτημα καθώς  του επιτρέπουν να ανοίξει τον φάκελο χωρίς να δεσμεύεται άμεσα για κατασκευή. Γι’ αυτό και ανακοινώθηκε η σύσταση διυπουργικής επιτροπής. Με αυτόν τον τρόπο μετατρέπεται μια ιδεολογικά φορτισμένη συζήτηση σε τεχνοκρατική διαδικασία. Πρώτα μελέτη, μετά αξιολόγηση και στην πορεία απόφαση. Είναι ο πιο βατός τρόπος για να δοκιμαστεί το έδαφος σε ένα δύσκολο θέμα.

Η σημασία για τη ναυτιλία

Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά βλέπει και μια δεύτερη προοπτική: τη ναυτιλία. Η χρήση πυρηνικής τεχνολογίας στη θαλάσσια οικονομία, είτε μέσω πλωτών πυρηνικών σταθμών είτε μακροπρόθεσμα μέσω εφαρμογών στη ναυτιλία, ανοίγει ένα πεδίο στο οποίο η Ελλάδα δεν θέλει να λείπει. Αν η πυρηνική τεχνολογία αποκτήσει ρόλο και στη ναυτιλιακή απανθρακοποίηση, τότε μια χώρα με το εκτόπισμα της ελληνικής ναυτιλίας θα θελήσει να είναι μέσα στη συζήτηση από νωρίς.

Στην ουσία, λοιπόν, ο πρωθυπουργός θέλει τώρα να ανοίξει την υπόθεση της πυρηνικής ενέργειας γιατί θεωρεί ότι το παλιό ενεργειακό μοντέλο δεν αρκεί πια. Οι ΑΠΕ από μόνες τους δεν λύνουν το πρόβλημα της σταθερότητας, το φυσικό αέριο δεν προσφέρει ασφάλεια, η ζήτηση αυξάνεται, η Ευρώπη αλλάζει γραμμή και η γεωπολιτική πίεση μεγαλώνει. Η κυβέρνηση επιχειρεί να προετοιμάσει την Ελλάδα για μια επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης, όπου το ερώτημα δεν θα είναι μόνο πόσο “πράσινη” είναι μια πηγή, αλλά και πόσο σταθερή, πόσο φθηνή, πόσο ασφαλής και πόσο στρατηγικά ελέγξιμη είναι.

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι αύριο έτοιμη να αποκτήσει πυρηνικό σταθμό. Άλλωστε και τα 200 εκατομμυρίων ευρώ που ανακοίνωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την προώθηση επενδύσεων στην ανάπτυξη των μικρών πυρηνικών αντιδραστήρω SMR έχουν στόχο η νέα τεχνολογία να βρίσκεται σε επιχειρησιακό στάδιο στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Η Ελλάδα το επόμενο διάστημα θα πρέπει να κάνει μεγάλα βήματα καθώς  δεν έχει πυρηνική βιομηχανία, δεν έχει θεσμικό πλαίσιο ηλεκτροπαραγωγικής πυρηνικής εποπτείας, δεν έχει αδειοδοτική εμπειρία και επιπλέον χρειάζεται την κοινωνική συναίνεση και την αλλαγή νοοτροπίας σε μια χώρα που για δεκαετίες η πυρηνική ενέργεια συνδέονταν πάντα και μόνο με το κακό. Αλλά η πολιτική κατεύθυνση είναι πλέον σαφής.  Το μέγαρο Μαξίμου δεν θέλει η χώρα να μείνει έξω από μια συζήτηση που μπορεί να αποδειχθεί κεντρική για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης. Ο πρωθυπουργός θέλει και σε αυτό το πεδίο η Ελλάδα να είναι από τους βασικούς παίκτες και όχι από τους παρατηρητές και η φράση κλειδί για το μέλλον προδιαγράφεται είναι αυτή του προέδρου Μακρόν ο οποίος τόνισε χθες  ότι η πυρηνική  ισχύς είναι το κλειδί για την γεωπολιτική επιβίωση της Ευρώπης.

Διαβάστε επίσης:

Καμπανάκι στην κυβέρνηση για την αισχροκέρδεια – Στάση αναμονής για τα μέτρα στήριξης λόγω του… Τραμπ

Alco: Δύο στους τρεις «βλέπουν» συγκάλυψη στα Τέμπη – Τι πιστεύουν για την κυβέρνηση

Κ. Τσουκαλάς για το συνέδριο «Athens Alitheia Forum»: Παρέλαση υπουργών, οσμή απευθείας αναθέσεων και κυβερνητικό σόου

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.