Το υπερβάλλον βάρος και η παχυσαρκία αντιστοιχούν περίπου στο 10% των νέων διαγνώσεων καρκίνου κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, ενώ σε ορισμένους καρκίνους, όπως του ενδομητρίου, του ήπατος και των χοληφόρων, το ποσοστό αυτό μπορεί να φτάνει έως και το 50%.

Συνεπώς, το σωματικό βάρος δεν είναι απλώς ένας «παράγοντας κινδύνου» ανάμεσα σε άλλους, αλλά ένας σημαντικός βιολογικός παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την ίδια τη διαδικασία της καρκινογένεσης.

Τα παραπάνω αναφέρει μεγάλη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό JAMA (Shen S, Brown KA, Green AK, Iyengar NM. Obesity and Cancer: A Translational Science Review. JAMA. 2026 Mar 9. doi: 10.1001/jama.2026.1114) τον Μάρτιο του 2026. Σύμφωνα με την μελέτη η αυξημένη συσσώρευση λίπους στο σώμα συνδέεται και με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν πως η ανασκόπηση υπενθυμίζει ότι ως υπέρβαρο ορίζεται ο δείκτης μάζας σώματος από 25 έως 29,9 και ως παχυσαρκία ο δείκτης 30 και άνω. Ωστόσο, το πιο ουσιαστικό μήνυμα δεν είναι μόνο ο αριθμός στη ζυγαριά ή στον δείκτη μάζας σώματος, αλλά το τι συμβαίνει μέσα στον λιπώδη ιστό όταν αυτός αυξάνεται υπερβολικά.

Ο λιπώδης ιστός δεν είναι ένα παθητικό «απόθεμα» ενέργειας. Είναι ένα δυναμικό όργανο που παράγει ορμόνες, επηρεάζει τον μεταβολισμό, συνομιλεί με το ανοσοποιητικό σύστημα και συμμετέχει στη ρύθμιση της φλεγμονής. Όταν όμως υπερφορτωθεί, η φυσιολογική του λειτουργία διαταράσσεται. Τότε αρχίζει να δημιουργείται ένα εσωτερικό περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη καρκίνου.

Η χρόνια φλεγμονή

Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που περιγράφει η μελέτη είναι η χρόνια φλεγμονή. Στην παχυσαρκία, τα λιποκύτταρα μεγαλώνουν, καταπονούνται και τελικά ορισμένα πεθαίνουν, προκαλώντας την προσέλκυση ανοσοκυττάρων και την έκκριση φλεγμονωδών ουσιών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ιντερλευκίνη-1β, η ιντερλευκίνη-6 και ο παράγοντας νέκρωσης όγκου άλφα. Αυτές οι ουσίες δεν παραμένουν μόνο τοπικά στο λίπος, αλλά επηρεάζουν ολόκληρο τον οργανισμό. Η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή μπορεί να στηρίξει την ανάπτυξη όγκων άμεσα, αλλά και έμμεσα, για παράδειγμα αυξάνοντας την παραγωγή οιστρογόνων.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για ορμονοευαίσθητους καρκίνους, όπως του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, των ωοθηκών και του ενδομητρίου. Παράλληλα, η παχυσαρκία αλλάζει το ορμονικό περιβάλλον του σώματος. Τα επίπεδα της λεπτίνης αυξάνονται, ενώ της αδιπονεκτίνης μειώνονται. Η αδιπονεκτίνη θεωρείται ότι έχει αντιφλεγμονώδεις και προστατευτικές ιδιότητες, άρα η μείωσή της αφαιρεί ένα πιθανό «φρένο» στην καρκινογένεση.

Επιπλέον, μετά την εμμηνόπαυση, ο λιπώδης ιστός γίνεται η κύρια πηγή παραγωγής οιστρογόνων. Όταν ο ιστός αυτός είναι αυξημένος και φλεγμονώδης, παράγονται περισσότερα οιστρογόνα, κάτι που μπορεί να ενισχύσει τον πολλαπλασιασμό κυττάρων σε ευαίσθητους ιστούς.

Η απώλεια βάρους μειώνει τον κίνδυνο

Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι σε παρατηρητικές μελέτες, απώλεια άνω του 10% του σωματικού βάρους, είτε μετά από βαριατρική χειρουργική είτε με φάρμακα όπως οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1, συνδέθηκε με μέτρια μείωση της επίπτωσης ορισμένων καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία.

Το αποτέλεσμα υποδηλωνει ότι η μείωση του βάρους δεν βελτιώνει μόνο τον μεταβολισμό και την ποιότητα ζωής, αλλά πιθανώς απομακρύνει και ένα μέρος του βιολογικού εδάφους πάνω στο οποίο αναπτύσσεται ο καρκίνος.

Συνολικά, αυτή η ανασκόπηση μας καλεί να δούμε την παχυσαρκία όχι ως θέμα αισθητικής ή ατομικής αδυναμίας, αλλά ως σύνθετη βιολογική κατάσταση με σοβαρές συνέπειες για την υγεία. Η σχέση της με τον καρκίνο περνά μέσα από τη φλεγμονή, τις ορμόνες, το ανοσοποιητικό, τον μεταβολισμό, το DNA και το μικροβίωμα. Και ακριβώς επειδή πρόκειται για μια τόσο πολυεπίπεδη σχέση, η αντιμετώπισή της χρειάζεται ενημέρωση, πρόληψη, έγκαιρη παρέμβαση και μακροπρόθεσμη υποστήριξη.

Διαβάστε επίσης:

Γεωργιάδης: «Όλα τα νοσοκομεία θα λειτουργούν ηλεκτρονικά έως το καλοκαίρι»

«Μαθαίνω για το αίμα και την αιμοδοσία-Mύθοι και Αλήθειες»: Ημερίδα του ΕΚΕΑ στο Ξυλόκαστρο

ΕΟΔΥ: Νέο επιστημονικό συμβούλιο διόρισε ο Άδωνις Γεωργιάδης – Πρόεδρος ο Θόδωρος Βασιλακόπουλος

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.