Από τα έξοδα θέρμανσης για τα νοικοκυριά στο Γιορκσάιρ έως τα κλειστά σχολεία στο Πακιστάν με σκοπό την εξοικονόμηση πόρων, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή γίνονται ήδη έντονα αισθητές.

Όπως αναφέρει ανάλυση του BBC, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι ο αντίκτυπος των αντιποίνων του Ιράν, που αποσκοπούν στην πρόκληση οικονομικής αναταραχής και ζημιάς, ενδέχεται να μην είναι παροδικός. Επιπλέον, είναι εξαιρετικά άνισος. Παράλληλα με έναν μακρύ κατάλογο όσων κινδυνεύουν να πληγούν σοβαρά, υπάρχουν και κάποιοι που επωφελούνται. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί;

Οι κερδισμένοι

Παρόλες τις προσπάθειες για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η εξάρτηση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο παραμένει πολύ μεγάλη. Τα άφθονα αποθέματα τείνουν να υπόσχονται μεγάλα πλούτη, γι’ αυτό και το αργό πετρέλαιο έχει χαρακτηριστεί «μαύρος χρυσός». Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, οι παραγωγοί συνήθως βγαίνουν κερδισμένοι, ενώ οι καταναλωτές βγαίνουν ζημιωμένοι.

Αλλά αυτή δεν είναι η συνηθισμένη κρίση τιμών του πετρελαίου. Η Μέση Ανατολή παραμένει το επίκεντρο της προσφοράς, με το Στενό του Ορμούζ να αποτελεί την κύρια αρτηρία της. Ο αντίκτυπος ενός de facto αποκλεισμού και των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχει πλήξει παραγωγούς του Κόλπου όπως το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, καθώς η Τεχεράνη στοχεύει τους συμμάχους της Αμερικής.

Καθώς οι πελάτες αναζητούν εναλλακτικές πηγές, χώρες όπως η Νορβηγία και ο Καναδάς ενδέχεται να βγουν κερδισμένες. Αφού η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022 και πολλές χώρες προσπάθησαν να απεξαρτηθούν από το ρωσικό φυσικό αέριο, η Νορβηγία κατάφερε να αυξήσει την παραγωγή της και να επωφεληθεί από την κατάσταση.

Εν τω μεταξύ, ο υπουργός Ενέργειας του Καναδά, Τιμ Χότζσον, έσπευσε να παρουσιάσει τη χώρα του ως «έναν σταθερό, αξιόπιστο, προβλέψιμο και βασισμένο σε αξίες παραγωγό ενέργειας», αλλά υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο μπορεί να αυξήσει την παραγωγή της.

Αντίθετα, η Ρωσία είναι αυτή που θα μπορούσε να βγει μεγαλύτερη νικήτρια. Καθώς η Ουάσιγκτον χαλαρώνει τους κανόνες για να ανακουφίσει την παγκόσμια κρίση εφοδιασμού, οι πωλήσεις αργού πετρελαίου της Ρωσίας προς την Ινδία έχουν σημειώσει άνοδο κατά 50%.

Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η Μόσχα θα μπορούσε να κερδίσει έως και 5 δισ. δολάρια επιπλέον μέχρι τα τέλη Μαρτίου και να βρίσκεται σε τροχιά για το μεγαλύτερο έτος εσόδων από καύσιμα από το 2022. Η Αμερική διακινδυνεύει να προσφέρει στη Μόσχα ένα τεράστιο κέρδος εις βάρος των χωρών του Κόλπου.

Υπάρχουν και άλλοι πιθανοί κερδισμένοι. Καθώς ορισμένες χώρες αυξάνουν τη χρήση άνθρακα, αυτό αποτελεί μια δελεαστική ευκαιρία για μεγάλους εξαγωγείς όπως η Ινδονησία, καθώς η τιμή αυτού του καυσίμου αυξάνεται επίσης.

Και οι χαμένοι

Τι γίνεται με τις ίδιες τις ΗΠΑ; Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ λέει ότι όταν το πετρέλαιο ανεβαίνει, οι ΗΠΑ «βγάζουν πολλά χρήματα». Σίγουρα, οι αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου θα μπορούσαν να είναι σε καλό δρόμο για να αποκομίσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον εσόδων φέτος, αν οι τιμές του αργού παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα.

Αλλά αυτό δεν κάνει τις ΗΠΑ καθαρό κερδισμένο. Πρώτον, επειδή ορισμένοι παραγωγοί είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις αναταραχές στη Μέση Ανατολή. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, έχει δραστηριότητες στο βιομηχανικό κέντρο Ras Laffan του Κατάρ, όπου η παραγωγή έχει διακοπεί από τις αρχές Μαρτίου και το οποίο έχει πλέον πληγεί από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, προκαλώντας «εκτεταμένες ζημιές».

Δεύτερον, μετά από χρόνια μείωσης της παραγωγικής ικανότητας λόγω της πτώσης των τιμών χονδρικής, πολλοί παραγωγοί σχιστολιθικού πετρελαίου δεν μπορούν να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους. Και το πιο σημαντικό από όλα: σε κατά κεφαλήν βάση, οι Αμερικανοί είναι οι μεγαλύτεροι καταναλωτές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον πλανήτη. Από την αύξηση της θέρμανσης κατά τους σκληρούς χειμώνες των Μεσοδυτικών Πολιτειών έως την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών κατά τη διάρκεια της περιόδου των μετακινήσεων, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις των τιμών των ορυκτών καυσίμων.

Οι οικονομολόγοι της Oxford Economics προειδοποιούν ότι αν οι τιμές του πετρελαίου ανέβουν στα 140 δολάρια – και παραμείνουν εκεί – η οικονομία κινδυνεύει να συρρικνωθεί. Φυσικά, οι Αμερικανοί δεν είναι οι μόνοι που αντιμετωπίζουν αυτή την ευπάθεια. Η εξάρτηση των ευρωπαίων καταναλωτών – και ειδικά εκείνων στο Ηνωμένο Βασίλειο – από το εισαγόμενο φυσικό αέριο σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο για την ανάπτυξη.

Και αυτό θα συμβεί μέσω του πλήγματος στον πληθωρισμό: οι εξελίξεις στην αγορά τις τελευταίες εβδομάδες θα μπορούσαν να προσθέσουν περίπου 0,5% στον πληθωρισμό αργότερα μέσα στο έτος, αν συνεχιστούν, καθώς οι αυξήσεις των τιμών μεταφέρονται σε είδη όπως τα λιπάσματα και τα έξοδα μεταφοράς.

Τα καλά νέα είναι ότι, καθώς έχει γίνει πιο ενεργειακά αποδοτική με την πάροδο των ετών, η Δύση γενικά είναι πιο ανθεκτική στις διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας από ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο, με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να καλύπτουν, για παράδειγμα, περισσότερο από το ήμισυ της κατανάλωσης ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οδηγοί, οι λογαριασμοί θέρμανσης των νοικοκυριών και οι λογαριασμοί των ενεργοβόρων τομέων, όπως η μεταποίηση, παραμένουν εκτεθειμένοι – κάτι που ισχύει σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο.

Μεγάλο μέρος του αντίκτυπου εξαρτάται όχι μόνο από τη μελλοντική πορεία των τιμών, αλλά και από τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων, κάτι που αποτελεί θέμα έντονων συζητήσεων. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλές κυβερνήσεις διστάζουν να εξετάσουν το ενδεχόμενο μεγάλης κλίμακας σχεδίων διάσωσης, καθώς και τα δικά τους δημόσια οικονομικά βρίσκονται υπό πίεση. Η αντίδραση των αγορών ομολόγων στον κίνδυνο αύξησης του πληθωρισμού απειλεί να προσθέσει δισεκατομμύρια στο κόστος των ήδη χρεωμένων χωρών.

Πρόβλημα στην Ασία

Φυσικά, όμως, η μεγαλύτερη άμεση απειλή αφορά τους συνήθεις πελάτες του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που ρέουν ανατολικά μέσω του Στενού του Ορμούζ. Η Ασία προμηθεύεται το 59% του αργού πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, ενώ η Νότια Κορέα έως και το 70%. Καθώς οι μετοχές εκεί έχουν υποχωρήσει λόγω ανησυχιών για διακοπές εφοδιασμού και κόστος, οι πολιτικοί έχουν επίσης προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που διατρέχει η βιομηχανία κατασκευής μικροτσίπ της χώρας.

Η Νότια Κορέα κατασκευάζει πάνω από το ήμισυ των τσιπ μνήμης παγκοσμίως. Αλλού, ο περιορισμός των καυσίμων, η τετραήμερη εβδομάδα εργασίας και το κλείσιμο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων συγκαταλέγονται στα μέτρα που έχουν εισαγάγει χώρες όπως η Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές και οι Φιλιππίνες.

Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι καταναλωτές της ηπείρου έχουν μείνει σχετικά ανεπηρέαστοι, χάρη στον προγραμματισμό και τη διπλωματία. Η Κίνα διαθέτει αποθέματα που επαρκούν για αρκετούς μήνες κατανάλωσης και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αυξήσει τις αγορές της από το Ιράν. Το ίδιο ισχύει και για την Ινδία, καθώς εκμεταλλεύεται επίσης αυτό το προσωρινό «πράσινο φως» για να στραφεί προς τη Ρωσία.

Το τι ακριβώς θα συμβεί θα εξαρτηθεί φυσικά από τις μελλοντικές εξελίξεις σε αυτόν τον σύγκρουση. Ωστόσο, είναι απίθανο, όπως σχεδίασε πριν από την έναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, οι ΗΠΑ να είχαν προβλέψει πλήρως ορισμένες από αυτές τις οικονομικές συνέπειες. Και αν ο πόλεμος παραταθεί, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο κίνδυνος όχι μόνο για ζημίες στις επιμέρους χώρες, αλλά και για μετάδοση της κρίσης και παγκόσμιες επιπτώσεις.

Διαβάστε επίσης

Ουκρανία: Τρεις νεκροί και τέσσερις τραυματίες από ρωσικά πλήγματα στη Ζαπορίζια

Μέση Ανατολή: Το Ιράν χτύπησε ξανά διυλιστήριο στο Κουβέιτ, νέες ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στην Τεχεράνη – Ανησυχία για νέα εκτίναξη των τιμών πετρελαίου – Live οι εξελίξεις

Η απειλή των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.