Το έντερο είναι ο δεύτερος εγκέφαλος σύμφωνα με πλήθος ερευνών που έχουν αποδείξει ότι επικοινωνεί με τον εγκέφαλο με πολύπλοκο τρόπο, επηρεάζοντας την πέψη, τη διάθεση, την υγεία ακόμα και τις σκέψεις μας, όπως αναφέρουν οι επιστήμονες.

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η διατροφή και η κατάθλιψη συνδέονται με τα βακτήρια του εντέρου. Ο άξονας έντερο-εγκέφαλος (gut–brain axis), ένα σύστημα αμφίδρομης επικοινωνίας, χρησιμοποιεί μικροβιακούς μεταβολίτες, ανοσολογικά σήματα, ορμόνες και νευροδιαβιβαστές για να επηρεάσει τη διάθεση.

Όταν η ισορροπία των μικροβίων του εντέρου διαταράσσεται, μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, προβλήματα στην αντίδραση στο στρες και αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την κατάθλιψη. Για τον λόγο αυτό οτιδήποτε τρώμε παίζει καθοριστικό ρόλο: δίαιτες πλούσιες σε ίνες, υγιή λιπαρά και φυτικά συστατικά υποστηρίζουν ποικίλα, ανθεκτικά μικρόβια του εντέρου, που με τη σειρά τους προάγουν την ψυχική ευεξία.

Μια ανασκόπηση μελετών επισημαίνει, επίσης, τη δυνατότητα των προβιοτικών, πρεβιοτικών και των “ψυχοβιοτικών” (psychobiotics) να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της ισορροπίας του εντέρου και στη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

«Παρά τα ενθαρρυντικά πρώτα αποτελέσματα, απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες στον άνθρωπο για να κατανοηθεί πλήρως πώς η διατροφή και τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να στηρίξουν την ψυχική υγεία», επισημαίνει η Δήμητρα Ευθυμιοπούλου Διαιτολόγος-Διατροφολόγος .

Γιατί τα βακτήρια του εντέρου έχουν σημασία

Το έντερό μας φιλοξενεί τρισεκατομμύρια βακτήρια που κάνουν πολύ περισσότερα από το να χωνεύουν την τροφή, σύμφωνα με την κυρία Ευθυμιοπούλου.

• Υποστηρίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα,
• προστατεύουν το εντερικό τοίχωμα,
• στηρίζουν τον συνολικό μεταβολισμό.

«Αυτά τα μικρόβια παράγουν ουσίες που ονομάζονται βραχείας αλυσίδας λιπαρά οξέα (short-chain fatty acids), τα οποία ενισχύουν το εντερικό φράγμα, ρυθμίζουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν ακόμη και το πώς το σώμα χρησιμοποιεί την ενέργεια. Ένα ποικιλόμορφο και ισορροπημένο μικροβίωμα του εντέρου είναι ανθεκτικό και μπορεί να προσαρμοστεί σε αλλαγές στη διατροφή ή το περιβάλλον, βοηθώντας στη διατήρηση της υγείας. Όταν όμως αυτή η ισορροπία χάνεται, μπορεί να επηρεαστεί το σώμα και ο εγκέφαλος, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαταραχών διάθεσης» εξηγεί η ειδικός.

Πώς επικοινωνεί το έντερο με τον εγκέφαλο

Το έντερο και ο εγκέφαλος επικοινωνούν συνεχώς μέσω νεύρων, ορμονών και ανοσολογικών σημάτων. Το πνευμονογαστρικό νεύρο λειτουργεί σαν απευθείας τηλεφωνική γραμμή, ενώ μόρια από το έντερο επηρεάζουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου έμμεσα. Οι ορμόνες του στρες και η φλεγμονή μπορούν να κάνουν το έντερο «διαπερατό», επιδεινώνοντας την ανοσολογική ενεργοποίηση και τα προβλήματα διάθεσης. Αντίστροφα, σήματα από τα μικρόβια του εντέρου μπορούν να διαμορφώσουν τα συναισθήματα και τη γνωστική λειτουργία. Όταν αυτή η επικοινωνία διαταράσσεται, η διαχείριση του στρες και η ρύθμιση της διάθεσης επηρεάζονται αρνητικά.

Στρες και ορμόνες

Ο άξονας Υποθάλαμος-Υπόφυση-Επινεφρίδια ελέγχει τις ορμόνες του στρες. Όταν είναι υπερδραστήριος, μπορεί να βλάψει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, την ανάπτυξη εγκεφαλικών κυττάρων και τη ρύθμιση της διάθεσης. Τα μικρόβια και η διαπερατότητα του εντέρου μπορούν να επιδεινώσουν τη δυσλειτουργία του HPA axis, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο όπου στρες, φλεγμονή και προβλήματα διάθεσης αλληλοτροφοδοτούνται.

Μικρόβια του εντέρου στην κατάθλιψη

Μελέτες δείχνουν ότι άτομα με κατάθλιψη συχνά έχουν διαφορετικά βακτήρια στο έντερό τους σε σύγκριση με υγιή άτομα, με λιγότερα ευεργετικά μικρόβια και αλλαγμένη συνολική ποικιλότητα. Αυτές οι αλλαγές συνδέονται με φλεγμονή και σοβαρά συμπτώματα. Μελέτες σε ζώα επιβεβαιώνουν ότι η διατάραξη των βακτηρίων του εντέρου μπορεί να προκαλέσει συμπεριφορές παρόμοιες με άγχος και κατάθλιψη. Αυτό υποδηλώνει ότι η αποκατάσταση της ισορροπίας του εντέρου θα μπορούσε να είναι χρήσιμο μέρος της θεραπείας της κατάθλιψης.

Η σημασία της διατροφής

«Οι διατροφικές μας συνήθειες διαμορφώνουν έντονα τα μικρόβια του εντέρου. Οι δυτικού τύπου δίαιτες με υψηλή ζάχαρη και κορεσμένα λιπαρά μειώνουν την ποικιλότητα των μικροβίων, αυξάνουν τη διαπερατότητα του εντέρου και προκαλούν φλεγμονή. Όλα αυτά συνδέονται με προβλήματα διάθεσης.

Οι μεσογειακές ή MIND-τύπου δίαιτες, πλούσιες σε ίνες, υγιή λιπαρά και φυτικά συστατικά, προάγουν τα ευεργετικά μικρόβια του εντέρου και συνδέονται με καλύτερη διάθεση και γνωστική υγεία.

Ορισμένα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι κετογονικές δίαιτες μπορούν να βελτιώσουν την εγκεφαλική υγεία, αν και απαιτείται προσοχή για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και επάρκεια θρεπτικών ουσιών. Συνοπτικά, η διατροφή μας μπορεί να επηρεάσει άμεσα τα μικρόβια του εντέρου και την ψυχική ανθεκτικότητα» τονίζει η κ. Ευθυμιοπούλου.

Τα προβιοτικά, πρεβιοτικά και ψυχοβιοτικά δείχνουν υποσχόμενα ως επιπλέον εργαλεία, ειδικά όταν συνδυάζονται με υγιεινές δίαιτες όπως η μεσογειακή. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι ακόμη περιορισμένα λόγω μικρών μελετών και διαφορών στις μεθόδους.

Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μεγάλες, μελέτες στον άνθρωπο για να διευκρινιστεί πώς η υγεία του εντέρου και η διατροφή μπορούν να προλάβουν ή να βελτιώσουν την κατάθλιψη.

Διαβάστε επίσης:

12ο ΠΣΕΦ: Καινοτόμα φάρμακα με βάση το βρεφικό γάλα με τρισδιάστατο εκτυπωτή για τους μικρούς ασθενείς

Άσθμα και αλλεργίες την άνοιξη – Τι πρέπει να γνωρίζετε

Αυξάνονται οι δικαιούχοι για δωρεάν φάρμακα κατά της παχυσαρκίας μέσω του «Προλαμβάνω» – Σφοδρές αντιδράσεις του ΠΦΣ μετά τη μείωση της τιμής των σκευασμάτων

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.