Το Ergon Ensemble, υπό τη μουσική διεύθυνση του Μάρκελλου Χρυσικόπουλου, παρουσιάζει, τη Μεγάλη Τρίτη 7  Απριλίου στο Θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας», ένα πρόγραμμα βαθιάς πνευματικής και πολιτισμικής αναζήτησης, φέρνοντας σε διάλογο δύο εμβληματικά έργα της σύγχρονης μουσικής: το Kyrie Eleison του John Tavener και το Ayre του Αργεντινού Osvaldo Golijov, με τις φωνές της Σαββίνας Γιαννάτου και της Μαρίας Κωστράκη.

Συναντήσαμε τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο και είχαμε μια ενδιαφέρουσα κουβέντα….

-“Μουσική προσευχή” κ. Χρυσικόπουλε, ένας νέος όρος που δεν γνωρίζει ο πολύς κόσμος;  

-Δεν πιστεύω πως υπάρχει πραγματικά κάτι νεωτερικό εδώ. Το να χρησιμοποιείται ο ήχος (στη μελωδική ή τη ρυθμική του διάσταση) για να προωθείται η συγκέντρωση και η προσήλωση των πιστών είναι μία πανάρχαια πρακτική που συναντάμε με παραλλαγές σχεδόν σε όλους τους πολιτισμούς παγκοσμίως. Δεν χρειάζεται όμως να πάμε τόσο μακριά. Στην Παλαιά Διαθήκη, το βιβλίο των Ψαλμών περιέχει προσευχές. Στην προς Εφεσίους επιστολή υπάρχει η φράση « …άδοντες και ψάλλοντες εν τη καρδία υμών εις τον Κύριον». Ο Αγ. Αυγουστίνος πιστώνεται εξάλλου το γνωμικό «Qui bene cantat, bis orat». ‘Οποιος τραγουδάει όμορφα, προσεύχεται διπλά. Να συμπληρώσω πάντως ότι ο υπότιτλος «μουσική προσευχή» δεν είναι ακριβώς δική μου επιλογή. Χρησιμοποιήθηκε όμως για να δώσει, πολύ σωστά, ένα στίγμα αυτής της συναυλίας που έχει έναν ιδιαίτερα εσωστρεφή και ανθρώπινο χαρακτήρα, μακριά από τις ιερές αγελάδες της δυτικής μουσικής ιστορίας.

-Ποια είναι τα συναισθήματα σας όταν κάθεστε μπροστά στο αγαπημένο σας τσέμπαλο κι όταν βρίσκεστε στο “πόντιουμ” για να διευθύνετε; 

-Στο τσέμπαλο, αλλά και γενικότερα όμως, όταν κανείς βρίσκεται και λειτουργεί μόνος με το μουσικό του όργανο, επί σκηνής, συχνά υπάρχει μια ανάγκη αφαίρεσης ή θωράκισης απέναντι στα γύρω ερεθίσματα. Αναφέρομαι σε ερεθίσματα όπως είναι μεταξύ άλλων τα φώτα, οι τυχαίοι θόρυβοι, το χόρδισμα του εκάστοτε οργάνου και βέβαια στην παρουσία του κοινού καθεαυτού.  Ο σπουδαίος Καναδός πιανίστας Γκ. Γκούλντ παρουσίαζε ως ιδανική συνθήκη ερμηνείας ένα οικείο σαλόνι που το κοινό θα άκουγε λάθρα πίσω από μία μισόκλειστη πόρτα, χωρίς να γίνεται αντιληπτό από τον μουσικό. Μπορεί να διακρίνει κάποιος μία προσπάθεια απόσυρσης σε έναν κόσμο όπου υπάρχει χώρος μόνο για εμάς και τον ήχο που έχουμε οραματιστεί. Αντίθετα ως μαέστρος κανείς χρειάζεται να είναι συνεχώς σε επαφή. Σε επαφή με τους άλλους μουσικούς και σε επαφή με την πραγματικότητα του ήχου την κάθε στιγμή ώστε να μπορεί να την επηρεάσει. Κατ’ επέκταση η επαγγελματική ζωή ενός σολίστα μπορεί να αναλώνεται σε σημαντικό βαθμό στην μοναχική μελέτη και προετοιμασία, ενώ μεγάλο μέρος των υποχρεώσεων ενός μαέστρου έχουν να κάνουν, για να χρησιμοποιήσω έναν μάλλον αταίριαστα ψυχρό τεχνικό όρο, με την οργάνωση και τη διαχείρηση ανθρώπινου δυναμικού.

-Γιατί πρέπει κάποιος να έλθει τη Μεγάλη Τρίτη στο Ολύμπια; 

-Η Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί μία περίοδο κατά την οποία, στον Δυτικό κόσμο, παρουσιάζονται σταθερά όλα τα σπουδαία θρησκευτικά έργα του κλασικού ρεπερτορίου. Τα Πάθη ή το Πασχαλινό Ορατόριο του Μπαχ, ο Μεσσίας του Χαίντελ το ρέκβιεμ του Μότσαρτ, το ρέκβιεμ του Βέρντι, τα Στάμπατ Μάτερ κοκ. Εδώ έχουμε να κάνουμε με δύο έργα που δεν ανήκουν στο Πάνθεον της μουσικής. Δεν έχουν γίνει μέρος του κανόνα. Δεν είναι τα καθιερωμένα έργα που ακούμε ετησίως στις μεγάλες αίθουσες συναυλιών. Φανταστείτε όμως τον Ιησού πριν το πρώτο θαύμα, στον γάμο της Κανά. Φανταστείτε τον Αϊνστάιν πριν τη γνωστή αναμαλλιασμένη φωτογραφία με τη γλώσσα έξω.  Φανταστείτε τον Α. Γουόρχολ πριν τις σούπες Campbell.  Έχουμε συγκεκριμένα δύο έργα που ευτυχώς δεν έχουν βρει (ακόμη) χώρο στην παράδοση και αυτό το, συχνά αφηρημένο, συλλογικό συστημα αξιών που είναι ο δυτικός πολιτισμός. Αντίθετα μας δίνεται η ευκαιρία να μας συγκλονίσουν για αυτό που πραγματικά λένε, στη δική μας γλώσσα, και όχι για αυτό που συμβολίζουν.  Το πρώτο, the Prayer of the Heart του Tavener, ως μια νοερή προσευχή, ατέρμονη και υπνωτιστική (στα ελληνικά, κοπτικά και αγγλικά – γράφτηκε αρχικά για την Bjork).  Το δεύτερο, Ayre του λατινοαμερικάνου συνθέτη Golijov, ως μια συλλογή 11 σπαρακτικών σεφαραδίτικων τραγουδιών της διασποράς που σχετίζονται με τον πόνο και το συνεχιζόμενο δράμα των λαών της μεσογείου.

Το έργο.Το Kyrie Eleison του Tavener, εμπνευσμένο από την Ορθόδοξη λειτουργική παράδοση και τον ανατολικό μυστικισμό, λειτουργεί ως μουσική προσευχή. Μέσα από λιτές, τελετουργικές δομές και ήχους που παραπέμπουν στη βυζαντινή ψαλμωδία, το έργο πραγματεύεται την υπέρβαση του εγώ, τη μεταμόρφωση του ανθρώπου και την πορεία προς την ένωση με το Θείο. Η μουσική, η οποία ηχογραφήθηκε από την Björk το 2001, δεν απευθύνεται στον εαυτό του δημιουργού, αλλά δημιουργεί έναν χώρο διαλογισμού και εσωτερικής ίασης για τον ακροατή.

Το Ayre του Golijov αποτελεί έναν κύκλο έντεκα τραγουδιών, παραγγελία του Carnegie Hall, που αντλεί υλικό από τη Μεσόγειο και ιδιαίτερα τη νότια Ισπανία. Βυζαντινά μέλη, σεφαραδίτικα νανουρίσματα, αραβικά, εβραϊκά και χριστιανικά κείμενα συνυπάρχουν σεμια μουσική αφήγηση που αναδεικνύει τη συνύπαρξη των τριών πολιτισμών πριν από τη Reconquista. Το Ayre υμνεί τη μουσική ως κοινή γλώσσα και ως απόδειξη ότι διαφορετικές πίστεις και ταυτότητες συνθέτουν μια ενιαία ανθρώπινη οικογένεια.

Ο μαέστρος. Ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος σπούδασε τσέμπαλο στην τάξη της Μαργαρίτας Δαλμάτη (σχολή Βινιανέλλι Αθηνών) από όπου πήρε το δίπλωμά του με άριστα παμψηφεί, πρώτο βραβείο και το αριστείο της σχολής. Συνέχισε στο Παρίσι με τους S. Romeo και O. Baumont, στο Mozarteum του Σάλτσμπουργκ με τους K. Gilbert και S. Rampe και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Conservatoire της Γενεύης (Prix de virtuosité avec Distinction) με την Ch. Jaccottet της οποίας ήταν ο τελευταίος μαθητής. Έχει συμμετάσχει ως βοηθός μαέστρου σε πολλές βραβευμένες ηχογραφήσεις για τις εταιρίες MDG, SONY και DECCA (διευθ. Γ. Πέτρου). Είναι ιδρυτικό μέλος των συνόλων παλαιάς μουσικής Ex Silentio και Latinitas Nostra με το οποίο έχει ηχογραφήσει, αλλά και παρουσιάσει σε σκηνοθετημένη μορφή έργα του μπαρόκ ρεπερτορίου (Φεστιβάλ Αθηνών, Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Εναλλακτική Σκηνή Λυρικής), αλλά και πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες στο πάντρεμα του Μπαρόκ με άλλα είδη μουσικής (Βυζαντινή, Οθωμανική, ηλεκτρονική). Έχει διευθύνει την Venice Baroque Orchestra σε έναν διπλό δίσκο με θέμα την Ολυμπιάδα του Metastasio (Naïve) που απέσπασε τη διεθνή διάκριση Choc Musique. Ως μαέστρος συνεργάστηκε με την Καμεράτα και έχει συμπράξει με την ΚΟΑ και την ΚΟΘ. Επίσης έχει συμπράξει και με σύνολα του εξωτερικού όπως η Irish Baroque Orchestra, Bach Consort Wien.

Διαβάστε επίσης:

Ένα ντοκιμαντέρ για την τσακώνικη γλώσσα

Η «Κουκλίτσα» σε σκηνοθεσία Μαρίας Πανουργιά στη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού από 16 Απριλίου

«Ο Σώζων Εαυτόν Σωθήτω» του Eduardo De Filippo σε καλοκαιρινή περιοδεία από την Stages Network – Αθηναϊκά Θέατρα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.