Σε μια κυβέρνηση που αγωνίζεται να προβάλει μια συνεκτική διπλωματική στρατηγική για έναν πόλεμο που ξεκίνησε πριν από περισσότερες από πέντε εβδομάδες, ο Τζέι Ντι Βανς έχει σε μεγάλο βαθμό κρατήσει μια μελετημένη απόσταση από την στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ, αναφέρει το Al Jazeera σε δημοσίευμά του.

Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος έχει αναδειχθεί αθόρυβα ως κεντρικός παράγοντας στις έσχατες προσπάθειες που διευκολύνονται από το Πακιστάν για να τραβήξουν τις ΗΠΑ και το Ιράν πίσω από το χείλος αυτής που θα μπορούσε να είναι η πιο καταστροφική κλιμάκωση του πολέμου μέχρι στιγμής.

Αξιωματούχοι που γνωρίζουν τις προσπάθειες διαμεσολάβησης στο Πακιστάν επιβεβαίωσαν στο Al Jazeera ότι ο αρχηγός του στρατού της χώρας, Στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, είχε μιλήσει με τον Βανς, τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Η κλήση ήταν μέρος μιας εντατικής προσπάθειας διαμεσολάβησης της οποίας ηγείται το Πακιστάν από τα τέλη Μαρτίου. Το Ισλαμαμπάντ φιλοξένησε υπουργούς Εξωτερικών από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο στις 29 Μαρτίου σε μια συντονισμένη προσπάθεια για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η συνάντηση αυτή ακολούθησε μια προηγούμενη διαβούλευση στο Ριάντ στις 19 Μαρτίου, στην οποία οι ίδιες περιφερειακές δυνάμεις άρχισαν να ευθυγραμμίζουν την προσέγγισή τους.

Νωρίτερα, σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στις 26 Μαρτίου, ο Τραμπ ζήτησε από τον αντιπρόεδρό του να ενημερώσει αξιωματούχους στο Ιράν, αναγνωρίζοντας επίσημα τον ρόλο του στην διπλωματική προσπάθεια.

Εν μέσω των επιθέσεων και των απειλών, πηγές κοντά στις προσπάθειες διαμεσολάβησης δήλωσαν ότι οι προσπάθειες να πειστούν οι ΗΠΑ και το Ιράν να συμφωνήσουν σε μια πακιστανική πρόταση για διακοπή του πολέμου σε δύο στάδια συνεχίζονται.

Το κατά πόσον αυτές οι προσπάθειες θα μπορέσουν να αψηφήσουν την ολοένα και πιο εμπρηστική ρητορική που ανταλλάσσουν οι ΗΠΑ και το Ιράν και αντ’ αυτού να τους φέρουν πιο κοντά σε μια ειρηνευτική συμφωνία θα αποτελέσει δοκιμασία για την επιρροή του Βανς στον Τραμπ και για το κατά πόσον η παρουσία του στις συνομιλίες ωθεί το Ιράν προς τον διάλογο, ανέφεραν οι πηγές.

Ο γνωστός ρόλος του Βανς

Το βράδυ πριν από την ομιλία του Τραμπ, αξιωματούχοι που γνώριζαν τις προσπάθειες διαμεσολάβησης στο Πακιστάν επιβεβαίωσαν στο Al Jazeera ότι ο αρχηγός του στρατού της χώρας, Στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, είχε μιλήσει με τον Βανς, τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Η κλήση ήταν μέρος μιας εντατικής προσπάθειας διαμεσολάβησης που έχει ηγηθεί το Πακιστάν από τα τέλη Μαρτίου. Το Ισλαμαμπάντ φιλοξένησε υπουργούς Εξωτερικών από την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο στις 29 Μαρτίου σε μια συντονισμένη προσπάθεια για τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Η συνάντηση αυτή ακολούθησε μια προηγούμενη διαβούλευση στο Ριάντ στις 19 Μαρτίου, στην οποία οι ίδιες περιφερειακές δυνάμεις άρχισαν να ευθυγραμμίζουν την προσέγγισή τους.

Νωρίτερα, σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στις 26 Μαρτίου, ο Τραμπ ζήτησε από τον αντιπρόεδρό του να ενημερώσει τους αξιωματούχους στο Ιράν, αναγνωρίζοντας επίσημα τον ρόλο του στην διπλωματική προσπάθεια.

Σύμφωνα με πακιστανικά μέσα ενημέρωσης που επικαλούνται έναν ανώτερο πολιτικό αξιωματούχο που γνωρίζει τις συνομιλίες, μια αμερικανική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Βανς ήταν δύο φορές έτοιμη να ταξιδέψει στην Ισλαμαμπάντ για άμεσες συζητήσεις με τους Ιρανούς ομολόγους της.

Και οι δύο επισκέψεις ακυρώθηκαν την τελευταία στιγμή, αφού η Τεχεράνη ζήτησε περισσότερο χρόνο για εσωτερικές διαβουλεύσεις και τελικά αρνήθηκε να συμμετάσχει, σύμφωνα με τον ανώτερο αξιωματούχο.

Ωστόσο, μέχρι το περασμένο Σαββατοκύριακο, η προσπάθεια είχε αποφέρει απτά αποτελέσματα. Το Ιράν επιβεβαίωσε ότι έλαβε πρόταση για κατάπαυση του πυρός, ανοίγοντας την πόρτα σε ευρύτερες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η Τεχεράνη τελικά απέρριψε το σχέδιο, αποκαλώντας το «παράλογο».

Γιατί η Τεχεράνη βλέπει τον Βανς διαφορετικά

Η φαινομενική προτίμηση του Ιράν για τον Βανς προηγείται του πολέμου.

Στις 26 Φεβρουαρίου, ο Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ – γαμπρός του Τραμπ και, όπως και ο Γουίτκοφ, μεγιστάνας ακινήτων – ολοκλήρωσαν έναν τρίτο γύρο έμμεσων πυρηνικών διαπραγματεύσεων στη Γενεύη με τον Αραγτσί του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσάιντι, ο οποίος μεσολάβησε στις συνομιλίες, εμφανίστηκε αισιόδοξος.

«Μια ειρηνευτική συμφωνία είναι εφικτή», δήλωσε στο αμερικανικό πρακτορείο CBS News την επόμενη μέρα, περιγράφοντας «σημαντική και άνευ προηγουμένου πρόοδο», συμπεριλαμβανομένης αυτής που χαρακτήρισε δέσμευση του Ιράν να μην αποθηκεύσει εμπλουτισμένο ουράνιο.

«Η μεγάλη εικόνα είναι ότι μια συμφωνία είναι στα χέρια μας», είπε.

Παρ’ όλα αυτά, δύο ημέρες αργότερα, οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έπληξαν πολλές ιρανικές τοποθεσίες, ξεκινώντας τον πόλεμο. Το πρώτο κύμα επιθέσεων είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, μεταξύ αρκετών άλλων Ιρανών ηγετών.

Από την οπτική γωνία της Τεχεράνης, αυτή ήταν μια δεύτερη προδοσία: Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη και τον Ιούνιο πριν το Ισραήλ και στη συνέχεια οι ΗΠΑ βομβαρδίσουν το Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου.

Ο Javad Heiran-Nia, διευθυντής της Ομάδας Μελετών του Περσικού Κόλπου στην Τεχεράνη, δήλωσε ότι το Ιράν αρχικά θεωρούσε τον Γουίτκοφ ως μετριοπαθή εντός του στενού κύκλου του Τραμπ και αποδέχτηκε τον ρόλο του σε αυτή τη βάση.

Όταν ο Κούσνερ συμμετείχε στις συνομιλίες πριν από τον γύρο του Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη το είδε ως ένδειξη σοβαρότητας, δεδομένης της εγγύτητάς του με τον Τραμπ.

«Η εκτίμηση του Ιράν ήταν ότι οι ΗΠΑ έπαιρναν στα σοβαρά τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Heiran-Nia στο Al Jazeera.

Ωστόσο, η απόφαση των ΗΠΑ να συμμετάσχουν μαζί με το Ισραήλ στην έναρξη του πολέμου, ακόμη και ενώ οι συνομιλίες βρίσκονταν σε εξέλιξη, ανέτρεψε αυτή την εκτίμηση.

«Υπάρχει η αίσθηση μεταξύ των Ιρανών αξιωματούχων ότι οι προπολεμικές διαπραγματεύσεις είχαν ως στόχο ουσιαστικά να κερδίσουν χρόνο για την ολοκλήρωση της στρατιωτικής τοποθέτησης», δήλωσε ο Heiran-Nia.

Τα δυτικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν αργότερα ότι η Τεχεράνη αρνήθηκε να συνεργαστεί με τον Κούσνερ όπως και με τον Γουίτκοφ μετά τις συνομιλίες της Γενεύης. Το CNN, επικαλούμενο περιφερειακές πηγές, ανέφερε ότι το Ιράν θεωρούσε τον Βανς πιο ευνοϊκό για τον τερματισμό της σύγκρουσης από άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Ο Heiran-Nia είπε ότι οι εσωτερικές δυναμικές στο Ιράν έχουν επίσης διαμορφώσει αυτήν την προτίμηση. Μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, οι φατρίες εντός του πολιτικού συστήματος ανταγωνίζονται για επιρροή.

Ο πόλεμος έχει ενισχύσει το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ενώ η κυβέρνηση του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν έχει περιορισμένη εξουσία επί των στρατηγικών αποφάσεων.

Η αποδοχή των διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της διαμεσολάβησης του Πακιστάν, έχει προέλθει από υψηλότερα επίπεδα του ιρανικού συστήματος, δήλωσε ο Heiran-Nia. Ωστόσο, η μορφή παραμένει πολιτικά ευαίσθητη.

Διαμεσολάβηση σε κρίσιμο στάδιο

Tο βράδυ της Τρίτης στο Ισλαμαμπάντ, κυβερνητικοί αξιωματούχοι περιέγραψαν τις διαπραγματεύσεις ως σε προχωρημένο στάδιο.

Το αναδυόμενο πλαίσιο προβλέπει μια διαδοχική διαδικασία: μια αρχική συμφωνία για τη θέσπιση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ακολουθούμενη από επίσημη κατάπαυση του πυρός εάν αυτά τα βήματα τηρηθούν.

Οι λεπτομέρειες αυτών των μέτρων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί και οι Πακιστανοί αξιωματούχοι έχουν αποφύγει να προλάβουν αποφάσεις που παραμένουν στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.

Ο πρέσβης του Ιράν στο Πακιστάν, Ρεζά Αμίρι Μογκαντάμ, έκανε λόγο για πρόοδο την Τρίτη.

Σε μια ανάρτηση στο X, ανέφερε ότι θετικές και παραγωγικές συναντήσεις στο Ισλαμαμπάντ με καλή θέληση για τον τερματισμό του πολέμου έχουν φτάσει σε ένα κρίσιμο και ευαίσθητο στάδιο.

Ήταν η πιο σαφής δημόσια ένδειξη μέχρι στιγμής από Ιρανό αξιωματούχο ότι η διαμεσολάβηση του Πακιστάν είχε προχωρήσει πέρα ​​από τις προκαταρκτικές συζητήσεις.

Ωστόσο, ακόμη και καθώς η διπλωματική ορμή χτιζόταν, ο Τραμπ φάνηκε να κλιμακώνει τη ρητορική του.

Πολιτική, αντίληψη και το 2028

Η προτίμηση του Ιράν για τον Βανς δεν έχει να κάνει μόνο με την προσωπικότητα. Έχει επίσης τις ρίζες του στο ιστορικό του στις ξένες επεμβάσεις.

Ως γερουσιαστής, ο Βανς υποστήριξε σε ένα άρθρο γνώμης στην Wall Street Journal το 2023 ότι η επιτυχία του Τραμπ στο αξίωμα βασίστηκε εν μέρει στην αποφυγή νέων πολέμων.

Το 2024, προειδοποίησε ότι μια σύγκρουση με το Ιράν δεν θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των ΗΠΑ και θα αποτελούσε «τεράστια σπατάλη πόρων».

Ημέρες πριν από τις επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου, δήλωσε στην Washington Post: «Νομίζω ότι όλοι προτιμούμε τη διπλωματική επιλογή. Αλλά εξαρτάται πραγματικά από το τι κάνουν και τι λένε οι Ιρανοί».

Η άποψη της Τεχεράνης για τον Βανς βασίζεται σε δύο παράγοντες.

Πρώτον, θεωρήθηκε αρχικά αντίθετος στον πόλεμο, ακόμη και αν αργότερα ευθυγραμμίστηκε με τη θέση της κυβέρνησης.

Δεύτερον, σε αντίθεση με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ, δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν των επιθέσεων.

«Από συμβολική άποψη, είναι πιο δικαιολογημένο για το Ιράν να τον χρησιμοποιήσει για τη διαδικασία ενώπιον της κοινής γνώμης», δήλωσε ο Heiran-Nia.

Πρόσθεσε ότι η συμπεριφορά του Βανς εν καιρώ πολέμου έχει ενισχύσει την αντίληψη στο Ιράν ότι ο αντιπρόεδρος τοποθετείται προσεκτικά για μια μελλοντική προεδρική υποψηφιότητα.

Ευρέως θεωρούμενος ως φαβορί για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για την προεδρία το 2028, ο Βανς πρέπει να εξισορροπήσει την αφοσίωση στον Τραμπ με τον σκεπτικισμό απέναντι στις παρατεταμένες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.

Οι αναλυτές σημείωναν ότι τόσο ο Βανς όσο και ο Ρούμπιο αντιμετωπίζουν κινδύνους. Η υποστήριξη του Ρούμπιο στον πόλεμο θα μπορούσε να γίνει εμπόδιο εάν η σύγκρουση συνεχιστεί ή έχει άσχημη κατάληξη.

Ο Βανς, εν τω μεταξύ, κινδυνεύει να φανεί άπιστος εάν αποκλίνει πολύ από τη θέση του Trump.

Τοποθετώντας τον εαυτό του ως προσωπικότητα που εργάστηκε για τον τερματισμό του πολέμου προσφέρει μια πιθανή διέξοδο από αυτήν την ένταση.

Αυτός ο υπολογισμός δεν έχει περάσει απαρατήρητος στην Τεχεράνη. Έχει «δώσει την εντύπωση στο Ιράν ότι ο αντιπρόεδρος υιοθετεί μια προσεκτική προσέγγιση για να διαδραματίσει ενδεχομένως προεδρικό ρόλο στο μέλλον», δήλωσε ο Heiran-Nia. «Ενώ λειτουργεί εντός του συστήματος του Τραμπ, προσπαθεί να διατηρήσει μια ανεξάρτητη προσέγγιση».

Διαβάστε επίσης:

Axios: Πρόοδος στις συνομιλίες αλλά μεγάλη απόσταση για συμφωνία πριν ξεσπάσει η «κόλαση» στο Ιράν

Μωρό γεννήθηκε σε πτήση από την Τζαμάικα στις ΗΠΑ – Το νομικό «αίνιγμα» με την υπηκοότητα που θα λάβει

Τα τρία σενάρια μετά τη λήξη του τελεσιγράφου Τραμπ στο Ιράν

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.