Ένας Αργεντινός συγγραφέας, που έβλεπε τον κόσμο ως λαβύρινθο, και ένας Ιταλός στοχαστής, που μελέτησε τα σημεία, τα σύμβολα και τις δομές τους, συναντώνται σε ένα πεδίο που μοιάζει να τους ανήκει: στον κόσμο της γνώσης. Η τεχνολογία, ως μηχανισμός αποθήκευσης, διάδοσης και αναπαραγωγής της πληροφορίας, μετασχηματίζει ακριβώς αυτό που και οι δύο επιχείρησαν να κατανοήσουν: τη σχέση του ανθρώπου με το νόημα.

Αν επιχειρούσε κάποιος να τους θέσει το ερώτημα για τη σημερινή εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της αδιάκοπης ροής δεδομένων, οι απαντήσεις τους θα κινούνταν σε δύο διαφορετικές, αλλά αλληλοφωτιζόμενες κατευθύνσεις.

Ο Μπόρχες θα έβλεπε πρώτα την εικόνα. Στα διηγήματά του, η βιβλιοθήκη εμφανίζεται ως σύμπαν, η γνώση ως άπειρο σύστημα και η αναζήτηση νοήματος ως περιπλάνηση χωρίς τέλος. Η ιδέα μιας απεριόριστης συλλογής πληροφοριών δεν θα αποτελούσε γι’ αυτόν τεχνολογική φαντασία, αλλά λογοτεχνική εμπειρία.

Υπό αυτήν την οπτική, η σύγχρονη τεχνολογία θα εμφανιζόταν ως πραγματοποίηση ενός παλαιού οράματος: ενός κόσμου όπου όλα τα κείμενα συνυπάρχουν, όλα τα νοήματα είναι διαθέσιμα και κάθε αναζήτηση οδηγεί σε νέες διαδρομές. Η γνώση παύει να έχει όρια και μαζί της μεταβάλλεται και η εμπειρία της κατανόησης. Ο άνθρωπος κινείται μέσα σε έναν χώρο όπου η πληρότητα της πληροφορίας συνυπάρχει με την αδυναμία προσανατολισμού.

Ο Έκο θα προσέγγιζε το ίδιο φαινόμενο από τη δομή των σημείων. Για εκείνον, κάθε πληροφορία εντάσσεται σε ένα σύστημα ερμηνείας. Τα κείμενα παράγουν πολλαπλές αναγνώσεις, οι οποίες διαμορφώνονται από τα συμφραζόμενα και από τον αναγνώστη.

Στον σύγχρονο κόσμο, η υπερπαραγωγή πληροφορίας δημιουργεί μια νέα συνθήκη. Τα σημεία πολλαπλασιάζονται, οι ερμηνείες διασταυρώνονται και η διάκριση ανάμεσα σε γνώση και θόρυβο γίνεται όλο και πιο απαιτητική. Ο Έκο θα εστίαζε στη διαδικασία κατανόησης: στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι οργανώνουν, φιλτράρουν και ερμηνεύουν αυτό το τεράστιο υλικό.

Εκεί όπου ο Μπόρχες θα έβλεπε έναν άπειρο λαβύρινθο, ο Έκο θα αναζητούσε τους κανόνες που επιτρέπουν την κίνηση μέσα σε αυτόν. Ο ένας αναδεικνύει το δέος της απεραντοσύνης, ο άλλος την ανάγκη για ερμηνευτική τάξη.

Η σύγκριση δεν οδηγεί σε σύγκλιση. Ο Μπόρχες αποδέχεται την απώλεια του κέντρου ως μέρος της εμπειρίας της γνώσης. Ο Έκο επιμένει στη δυνατότητα του ανθρώπου να κατασκευάζει νόημα μέσα σε αυτή την πολλαπλότητα.

Ανάμεσα σε αυτές τις δύο οπτικές διαμορφώνεται και η εμπειρία της σύγχρονης τεχνολογίας. Ένας κόσμος όπου η πληροφορία επεκτείνεται χωρίς όριο και ταυτόχρονα απαιτεί νέες μορφές κατανόησης.

Διαβάστε επίσης:

Τσίπρας: Στα βαθιά της προετοιμασίας για το νέο κόμμα – Σενάρια για ανακοινώσεις ίσως και ως τον Ιούνιο

Οι αόρατοι κραδασμοί μιας σύγκρουσης (Μέρος Τρίτο)

Το κιτς στην περίπτωση της εξοχικής κατοικίας (Μέρος Δεύτερο)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.