Σχεδόν όλοι οι υποψήφιοι πρωθυπουργοί των τελευταίων δεκαετιών, αλλά κυρίως οι δύο τελευταίοι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και νωρίτερα ο Αλέξης Τσίπρας, ανάμεσα στις «μεγάλες» υποσχέσεις που έδιναν προεκλογικά ήταν η μείωση όχι μόνο του αριθμού των υπουργών και υφυπουργών, αλλά και των μετακλητών υπαλλήλων.

Αυτά μέχρι να αναλάβουν την εξουσία. Διότι όταν ανέλαβαν την εξουσία το πράγμα πήγε λίγο… διαφορετικά. Για την ακρίβεια πήγε εντελώς αντίθετα: Ο αριθμός των μετακλητών υπαλλήλων (σύμβουλοι, συνεργάτες, επιστημονικοί και απλοί) αυξήθηκε.

Πρόκειται προφανώς για «κομματικούς στρατούς», έμπιστους (λογικό αυτό), αλλά και… «Ωραίους», κατά τη λογική του Μακάριου Λαζαρίδη, που στελεχώνουν τα επιτελεία των υπουργών και άλλων κυβερνητικών αξιωματούχων, προσφέροντας μεν υπηρεσίες δημόσιας διοίκησης (για τις οποίες προσλαμβάνονται τυπικά), αλλά συχνά… βοηθώντας και στον προεκλογικό αγώνα του υπουργού ή δημάρχου στον οποίο εργάζονται.

Η σημαντική αύξηση των μετακλητών υπαλλήλων τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα καταγράφηκε σε μελέτη του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ – τ. ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ), η οποία βασίζεται σε επίσημα στοιχεία. Ειδικότερα, από το 2013 έως το 2025 ο αριθμός τους έχει υπερδιπλασιαστεί, σημειώνοντας άνοδο της τάξης του 102%, σε μια περίοδο κατά την οποία η συνολική απασχόληση στο Δημόσιο παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερή.

Το 2013 οι μετακλητοί ανέρχονταν σε 1.760 άτομα, ενώ έως τον Οκτώβριο του 2025 έχουν φτάσει τους 3.556.

Αξιοσημείωτη είναι η διαχρονική τάση που καταγράφεται: κάθε κυβερνητική αλλαγή συνοδεύεται από απότομη μείωση του αριθμού τους, η οποία στη συνέχεια αντιστρέφεται με νέα αύξηση.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 2015, όταν ο αριθμός τους υποχώρησε προσωρινά στους 845 – με μέσο ετήσιο όρο 1.409 – πριν ακολουθήσει εκ νέου ανοδική πορεία. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρήθηκαν και το 2019 καθώς και το 2024.

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται για έναν σταθερό διοικητικό μηχανισμό, αλλά για ένα σύστημα που ουσιαστικά αναδομείται εκ νέου με κάθε πολιτική αλλαγή, ακόμη και όταν στην εξουσία παραμένει το ίδιο κόμμα.

Σε επίπεδο διακυβέρνησης, την περίοδο 2012-2014 (κυβέρνηση Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ) οι μετακλητοί κυμαίνονταν κατά μέσο όρο γύρω στους 1.800.

Την περίοδο 2015-2019 (ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ) αυξήθηκαν στους 2.122, ενώ μετά το 2019, επί κυβερνήσεων Νέας Δημοκρατίας, ξεπέρασαν κατά μέσο όρο τους 3.200, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως και τους 3.646.

Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει την ολοένα και εντονότερη αξιοποίηση του συγκεκριμένου θεσμού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κατανομή των μετακλητών στο διοικητικό σύστημα. Πάνω από τους μισούς (56,7%) απασχολούνται στην τοπική αυτοδιοίκηση, δηλαδή σε δήμους και περιφέρειες, γεγονός που δείχνει ότι η πλειονότητα των πολιτικών διορισμών δεν εντοπίζεται στα υπουργεία. Στη Βουλή συγκεντρώνεται το 23,3%, ενώ στα υπουργεία το ποσοστό περιορίζεται στο 15,9%, γεγονός που αποτυπώνει τη διάχυση του φαινομένου σε όλο το εύρος της δημόσιας διοίκησης.

Μετακλητοί και στους δήμους 

Όπως επισημαίνει η ΠΑΝΣΥΠΟ, η ισχυρή παρουσία μετακλητών στους δήμους συνδέεται εν μέρει με το θεσμικό πλαίσιο, καθώς κάθε δήμαρχος διαθέτει συγκεκριμένο αριθμό συνεργατών, ανάλογα με τους αντιδημάρχους. Αν και ο αριθμός αυτός είναι περιορισμένος σε επίπεδο μεμονωμένου δήμου, το άθροισμα καθίσταται ιδιαίτερα υψηλό λόγω του μεγάλου αριθμού δήμων στη χώρα (332 συνολικά).

Σε οικονομικό επίπεδο, το κόστος των μετακλητών εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 86,9 εκατ. ευρώ ετησίως. Πέραν του ύψους της δαπάνης, προβληματισμό προκαλεί και το γεγονός ότι οι πόροι αυτοί δεν κατευθύνονται σε μόνιμο προσωπικό ή σε ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια επαναλαμβανόμενη δαπάνη που δεν αφήνει διαρκές αποτύπωμα στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.

Μόνο Δανία του νότου δεν γίναμε, μας ξεπέρασε και η Κύπρος  

Η σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες αναδεικνύει περαιτέρω τη διαφοροποίηση της ελληνικής περίπτωσης. Στη Δανία, για παράδειγμα, οι πολιτικοί σύμβουλοι ανέρχονται μόλις σε 39 επί συνόλου περίπου 200.000 δημοσίων υπαλλήλων, δηλαδή ποσοστό 0,02%. 

Στη Γερμανία δεν υφίσταται καν θεσμός εξωτερικών μετακλητών, καθώς η πολιτική εμπιστοσύνη εκφράζεται εντός του ίδιου του διοικητικού μηχανισμού. Αντίστοιχα, στην Κύπρο, ένα μέχρι πρότινος ανεξέλεγκτο σύστημα τέθηκε το 2024 σε αυστηρότερο πλαίσιο, με καθορισμένα προσόντα, ασυμβίβαστα και υποχρεωτική διαφάνεια μέσω δημοσιοποίησης στοιχείων.

Διαβάστε επίσης:

Η «γαλάζια» Καβάλα πίσω από την υπόθεση Λαζαρίδη; – Τι συζητάνε οι γαλάζιοι βουλευτές και ποιος ο φόβος τους

Δημοσκόπηση Interview: Η ΝΔ «πληρώνει» ΟΠΕΚΕΠΕ και Λαζαρίδη – Τρίτο το κόμμα Καρυστιανού, καταρρέει η Πλεύση

Εκλογικός νόμος και… στο βάθος κάλπες; – Η κυβέρνηση επιχειρεί «άλμα» μέσω συνταγματικής αναθεώρησης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.