Η ιρανική κρίση εισέρχεται σε μια επικίνδυνη φάση, καθώς οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης συνεχίζονται υπό τη σκιά πιθανής επανέναρξης αμερικανοϊσραηλινών επιθετικών επιχειρήσεων.

Παρά την προσωρινή εκεχειρία, η οποία διαρκεί ήδη περίπου έξι εβδομάδες, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι εμπλεκόμενες πλευρές εντείνουν τη διπλωματική πίεση και ταυτόχρονα προετοιμάζονται πυρετωδώς σε στρατιωτικό επίπεδο για όλα τα ενδεχόμενα.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), η τελευταία ιρανική αντιπρόταση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν φαίνεται να ικανοποιεί τις βασικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη αρνείται να δεσμευτεί για αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου και απορρίπτει την παράδοση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU), δύο όρους που η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί αδιαπραγμάτευτους.

Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την ιρανική πρόταση «ανεπαρκή», ενώ φιλοκυβερνητικά ιρανικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί «τερματισμό του πολέμου με αντάλλαγμα πυρηνικές παραχωρήσεις». Το αδιέξοδο αποκαλύπτει το βαθύ χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαιτούν άμεσο περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, ενώ το Ιράν επιμένει στη διατήρηση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς.

Ο Τραμπ πάγωσε τη νέα επίθεση

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος αποκάλυψε ότι ανέστειλε προγραμματισμένη αεροπορική επίθεση κατά του Ιράν, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στις 19 Μαΐου. Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ότι έλαβε προσωπικά αιτήματα από τον εμίρη του Κατάρ, τον διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας και τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος στις διαπραγματεύσεις.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, οι ηγέτες του Κόλπου εξέφρασαν σοβαρές ανησυχίες ότι νέα αμερικανικά πλήγματα θα μπορούσαν να προκαλέσουν ιρανικά αντίποινα κατά ενεργειακών υποδομών στην περιοχή, με σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.

Ωστόσο ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παραμένουν σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Όπως δήλωσε, έχει ήδη δώσει εντολή στον υπουργό Άμυνας και στο Πεντάγωνο να είναι έτοιμοι για «πλήρη και μεγάλης κλίμακας επίθεση», εάν οι συνομιλίες καταρρεύσουν.

Δυτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει απειλές στρατιωτικής δράσης ως μέσο πίεσης στις διαπραγματεύσεις, χωρίς να προχωρά τελικά σε υλοποίηση. Το γεγονός αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα για το κατά πόσο οι απειλές Τραμπ συνιστούν πραγματικό επιχειρησιακό σχεδιασμό ή στοιχείο στρατηγικής αποτροπής.

Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προσπάθεια του Ιράν να θεσμοθετήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η νεοσύστατη ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) ανακοίνωσε ότι λειτουργεί ως επίσημος φορέας διαχείρισης της διέλευσης από τα στενά και προειδοποίησε ότι «η ναυσιπλοΐα χωρίς ιρανική άδεια θα θεωρείται παράνομη».

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι διαθέτει νόμιμο δικαίωμα ελέγχου της περιοχής βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς μέρος των στενών βρίσκεται εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων. Ωστόσο διεθνείς νομικοί κύκλοι απορρίπτουν τον ισχυρισμό αυτόν σημειώνοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνή θαλάσσια οδό και η ελεύθερη διέλευση προστατεύεται από το διεθνές δίκαιο.

Οι εξελίξεις έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα. Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι, από την έναρξη του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις έχουν ανακατευθύνει δεκάδες εμπορικά πλοία, ενώ άλλα παραμένουν ακινητοποιημένα λόγω των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας.

Οι εξελίξεις αυτές υπογραμμίζουν τη σταδιακή μετατροπή των Στενών του Ορμούζ σε πεδίο γεωπολιτικής πίεσης, όπου νομικές και στρατιωτικές ερμηνείες αλληλεπικαλύπτονται. Η προσπάθεια του Ιράν να αποκτήσει αυξημένο ρόλο στη «διαχείριση» της ναυσιπλοΐας δεν οδηγεί απαραίτητα σε άμεσο αποκλεισμό, αλλά δημιουργεί ένα περιβάλλον ασάφειας και αυξημένου ρίσκου για την εμπορική ναυτιλία.

Ψηφιακός πόλεμος και απειλές κατά υποθαλάσσιων καλωδίων

Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο και στη ναυσιπλοΐα. Μέσα ενημέρωσης, που συνδέονται με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), απείλησαν ανοιχτά ακόμη και τις ψηφιακές υποδομές που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Fars, η Τεχεράνη θα μπορούσε να επιβάλει ελέγχους, τέλη ή ακόμη και περιορισμούς σε μεγάλα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που συνδέουν την Ασία, τον Κόλπο και την Ευρώπη. Ανάμεσα σε αυτές τις υποδομές περιλαμβάνονται κρίσιμα διεθνή δίκτυα τηλεπικοινωνιών και μεταφοράς δεδομένων. Οι δηλώσεις αυτές εντάσσονται στη γενικότερη στρατηγική της Τεχεράνης να αξιοποιήσει τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό γεωπολιτικής πίεσης απέναντι στη Δύση.

Κλιμάκωση μέσω των συμμάχων της Τεχεράνης

Παράλληλα με τις διπλωματικές επαφές, η ένταση συνεχίζει να εξαπλώνεται μέσω των συμμάχων του Ιράν στη Μέση Ανατολή. Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν αεροπορική επιδρομή στην κοιλάδα Μπεκάα του Λιβάνου, σκοτώνοντας ηγετικό στέλεχος διοικητή της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ (PIJ), ο οποίος φέρεται να συντόνιζε κοινές επιχειρήσεις με τη Χεζμπολάχ.

Την ίδια στιγμή, φιλοϊρανικές ιρακινές πολιτοφυλακές συνεχίζουν επιθέσεις με drones κατά χωρών του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε τρία drones, που εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ, ενώ πληροφορίες αναφέρουν και επίθεση κατά του πυρηνικού σταθμού Μπαράκα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Επίσης, από το Ιράκ, η σιιτική παραστρατιωτική οργάνωση Καταΐμπ Χεζμπολάχ προειδοποίησε ότι θα απαντήσει δυναμικά σε περίπτωση νέων αμερικανικών ή ισραηλινών επιθέσεων κατηγορώντας την Ιορδανία ότι διευκολύνει στρατιωτικές επιχειρήσεις των Αμερικανών στην περιοχή.

Η ταυτόχρονη ενεργοποίηση κρατικών και μη κρατικών δρώντων σε πολλαπλά μέτωπα υποδηλώνει μια ευρύτερη στρατηγική αποτροπής και πίεσης από το Ιράν και τους συμμάχους του, χωρίς απαραίτητα κεντρικό επιχειρησιακό συντονισμό σε κάθε περίπτωση.

Οι πολλαπλές στοχευμένες επιθέσεις αυξάνουν την πολυπλοκότητα του περιφερειακού περιβάλλοντος ασφαλείας και δυσκολεύουν τη διάκριση μεταξύ τοπικών επεισοδίων και συντονισμένης κλιμάκωσης. Σε αυτό το πλαίσιο, ακόμη και περιορισμένες ενέργειες μπορούν να έχουν δυσανάλογες στρατηγικές συνέπειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο ταχείας κλιμάκωσης σε πολλαπλά μέτωπα.

Σε επικίνδυνο σταυροδρόμι

Παρά τις συνεχιζόμενες επαφές και τις προσπάθειες διαμεσολάβησης από χώρες της περιοχής, η κρίση παραμένει εξαιρετικά ασταθής. Οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, ενώ οι στρατιωτικές προετοιμασίες συνεχίζονται παράλληλα με τη διπλωματία. Η Μέση Ανατολή μοιάζει να βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι, όπου μια λανθασμένη εκτίμηση ή μια νέα επίθεση μέσω περιφερειακών συμμάχων θα μπορούσε να οδηγήσει σε γενικευμένη σύγκρουση.

Βασίλης Γιαννακόπουλος ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Τραμπ για Ιράν: «Πάμε να το τελειώσουμε ή θα υπογράψουν;»

ΗΠΑ: Ποινική δίωξη κατά του 94χρονου πρώην προέδρου της Κούβας, Ραούλ Κάστρο

Αδιανόητο περιστατικό στην Πορτογαλία: Δύο νήπια βρέθηκαν να κυκλοφορούν μόνα σε αυτοκινητόδρομο – Φαίνεται να τα εγκατέλειψαν

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.