Από μια ευτυχή σύμπτωση, δύο από τις νέες ταινίες της τρέχουσας εβδομάδας, διακρίνονται από ένα κοινό σεναριακό εύρημα, τον εγκλεισμό, και μια ανάλογη σκηνοθετική ματιά. Στην Τουρκία του 1999, η «Έμπιστη» -όπως είναι ο τίτλος της ταινίας- εργαζόμενη σε γραμμή «ροζ τηλεφώνων» δίνει την αφορμή για ένα «τηλεφωνικό θρίλερ», κλειστού χώρου. Στη σύγχρονη Αγγλία, στο εσωτερικό μιας φυλακής, ο εγκλεισμός ως έννοια είναι συνυφασμένος με τον χώρο και ο σκηνοθέτης Καλ Μακ Κάου ασφυκτιά, μαζί με τον πρωταγωνιστή του. Μια κάμερα που ψάχνει την έξοδο, σε μια επίγεια κόλαση. Και τα δύο φιλμ εκμεταλλεύονται άριστα τα πρόσωπα των εγκλωβισμένων ηρώων τους, για να καταλήξουν σε προσωπογραφίες του πάθους τους.

Δύο βήματα μπρος, ένα πίσω

Τίτλος ταινίας: «Τελειωμένος» («Wasteman»)
Σύνοψη: Ο Τέιλορ είναι ένας κρατούμενος, εθισμένος στα ναρκωτικά, ο οποίος προσπαθεί να αρπάξει την ευκαιρία της πρόωρης αποφυλάκισης, που του παρουσιάζεται ως ευκαιρία. Ένας καινούριος συγκρατούμενος, όμως, απειλεί αυτήν την ευκαιρία, μέσα σ’ έναν κόσμο συμμοριών και βίας.
Σκηνοθεσία: Καλ Μακ Κάου
Παίζουν: Ντέιβιντ Ρόμπινσον, Τομ Μπλάιθ

«Τελειωμένος», όπως μεταφράστηκε ο αγγλικός τίτλος του φιλμ, δεν είναι μόνον ο κεντρικός ήρωας Τέιλορ, αλλά και όλοι οι συγκρατούμενοι του στις φυλακές, όπου ο καθένας προσπαθεί να βρει λίγο οξυγόνο. Για την ακρίβεια, ο Τέιολορ ίσως να είναι ο μόνος που αντιλαμβάνεται τη θέση του και αγωνίζεται να γραπώσει την τελευταία ευκαιρία απεγκλωβισμού, δηλαδή πρόωρης αποφυλάκισης, που του προσφέρεται. Κι όταν ένας νέος συγκρατούμενός του θέτει σε απειλή τούτη την ευκαιρία, τότε ακόμη και ο «τελειωμένος» δεν διστάζει να πράξει ό,τι απαιτείται για να ξεκινήσει πάλι τη ζωή του. Κι επειδή γνωρίζει ότι εκεί μέσα, στη φυλακή, όλοι τελειωμένοι είναι, δεν διστάζει να πάρει μια γενναία απόφαση, προκειμένου να προσφέρει τη δυνατότητα της νέας ζωής στον γιο του, αυτός είναι που πραγματικά την έχει ανάγκη. Ο Τέιλορ, σε ρόλο «ήρεμου ενδιάμεσου», ανάμεσα στις συμμορίες της ειρκτής, κοιτάει «να βγάλει χρόνια», με κίνητρο να βρεθεί κοντά στον γιο του. Ως γνωστόν, όμως, ο ουδέτερος δεν μπορεί να κρατάει τη θέση του εσαεί. Η ιστορία, αλλά και οι ανθρώπινες ιστορίες, έχουν τόσους τρόπους όταν πρόκειται να σε μπλέξουν στα δίχτυά τους, που η εφευρετικότητά τους ξεπερνάει την ανθρώπινη φαντασία. Εδώ επιστρατεύεται η σεναριακή φαντασία και ο Τέιλορ βρίσκεται μπροστά σε σε μια κρίσιμη απόφαση, καθώς οι μικροιστορίες της φυλακής τού χτυπούν την πόρτα. Στα σταυροδρόμια της ιστορίας δεν υπάρχουν σωστές και λάθος πλευρές, αλλά προετοιμασμένες απαντήσεις για την υπεράσπιση των αξιών του καθενός. Έτσι, ο Τέιλορ αποφασίζει και δρά, με μόνη βάση τις ανάγκες του γιου του, για χάρη του οποίου «θυσιάζει» και τον επίσης τελειωμένο συγκρατούμενό του. Μπορεί, με όρους άτεγκτης ηθικής ο ήρωας να είναι καταδικαστέος, να φαντάζει αδύναμος, ακόμη και αχάριστος, ωστόσο η τελική του απόφαση υπακούει σε μια απόλυτη αξία, την ώρα που οι γύρω του σκοτώνονται -κυριολεκτικά- σε έναν κόσμο αδιέξοδης βίας.

Να η βία, η οποία αποτελεί ένα από τα κύρια συστατικά του φιλμ. Ο σκηνοθέτης ,Καλ Μακ Κάου, έχει ήδη δώσει εξετάσεις επιτυχημένης αναμέτρησης με τον χώρο και τον χρόνο, στο «Σημείο βρασμού». Τώρα συμπιέζει τους πρωταγωνιστές του πίσω από τοίχους και κάγκελα, για να αποδώσει τη μέγγενη στην οποία βρίσκονται. Πολύ περισσότερο ο Τέιλορ, ο οποίος νιώθει τους χτύπους του ρολογιού, λίγο πριν την αποφυλάκισή του, και τα χτυπήματα των μαχαιριών να απειλούν την ελευθερία του. Αυτή η απεικόνιση της βίας θα μπορούσε να αποδειχτεί αποτρεπτική για τη θέαση του φιλμ, αν δεν ήταν απολύτως αναγκαία. Εκατοντάδες φιλμ προβάλλουν τόνους άχρηστης και ακατανόητης βίας. Η κινηματογραφική υπερπροβολή της βίας θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι αποτελεί ένα μέσον εξοικείωσής μας με αυτήν. Εδώ, όμως, πρόκειται για φυλακή, η βία στο εσωτερικό της αποτελεί μια καθημερινότητα και στο όνομα ενός ρεαλισμού -έστω και σκληρού- η αποτύπωσή της είναι απαραίτητη. Η ανάγκη αποσυμπίεσης των ανθρώπων, σε χώρους χωρίς οξυγόνο ατομικής ύπαρξης, γεννάει αυτομάτως επιθετικότητα. 

Όσο λιγότερα είναι τα τετραγωνικά του χώρου, ανάμεσα στα οποία κινείται μια κάμερα, τόσο μεγαλύτερη μαεστρία απαιτείται στις «κλειστές ντρίπλες» και στην αποτύπωση της αγωνίας των προσώπων. Τα καταφέρνει πολύ καλά ο Μακ Κάου, και στα δύο, χρησιμοποιώντας δύο τεχνάσματα. Δανείζεται, σαν εμβόλιμα πλάνα, κινηματογραφημένα με το κινητό, μικρά βιντεάκια «διαφήμισης της βίας», όπως οι ίδιοι οι κρατούμενοι θα το παρουσίαζαν. Στο πνεύμα της εποχής, αυτά τα «shorts» αποτελούν ένα ιδιαίτερο και προσφιλή τρόπο καταγραφής γεγονότων. Συγχρόνως «σπάει» τους διάφορους χώρους της φυλακής, ώστε να γεννήσει έναν πολυδιάστατο χώρο. Η κάμερα, σα να μπαίνει η ίδια στη θέση των εγκάθειρκτων, ψάχνει λαχανιασμένη να βρει διαδρόμους και ανάσες.  Αν το σινεμά είναι η τέχνη συνομιλίας του χώρου με τον χρόνο, τότε ο Άγγλος δημιουργός τα καταφέρνει μια χαρά.

Αξιολόγηση: ***

Ένα πρόσωπο γίνεται χάρτης του κόσμου ολόκληρου

Τίτλος ταινίας: «Έμπιστη» («Cofidante»)
Σύνοψη: Μια γυναίκα, γύρω στα σαράντα, εργάζεται σε ροζ τηλεφωνική γραμμή, στην Άγκυρα του 1999. Ο μεγάλος σεισμός παρεμβαίνει βίαια και ένας νεαρός, θαμμένος κάτω από τα ερείπια, αναζητά σωτηρία μέσω της ροζ γραμμής.
Σκηνοθεσία: Τσαγκλά Ζεντιρτζί, Γκιγιόμ Τζοβανέτι
Παίζουν: Σααντέτ Ακσόι

Άλλη μία ταινία «κλειστού χώρου», με το δίδυμο των σκηνοθετών (Ζεντιρτζί , Τζοβανέτι) ν’ ακολουθούν τον δρόμο της προσωπογραφίας, προκειμένου να καταγράψουν τις αγωνίες και τα πάθη της ηρωίδας. Όπως καταλαβαίνει κάποιος, πρόκειται για «one woman show», το οποίο επωμίζεται στις πλάτες της η γνωστή από τις ταινίες του Καπλάνογλου («Αυγό», «Γάλα»), η Σααντέτ Ακσόι. Προσφέρει το όμορφο και θλιμμένο πρόσωπό της στην παλέτα της κάμερας, η οποία αποτυπώνει, με διαρκή κοντινά πλάνα, τις εκφράσεις του. Ιχνογραφείται έτσι ένα πορτρέτο μιας γυναίκας στην Κωνσταντινούπολη του 1999, με την εργασιακή της τόλμη ολότελα αναντίστοιχη, με ό,τι γύρω της την περιστοιχίζει, την απειλεί, την πιέζει. Σιγά-σιγά, με άξονα τον σεισμό του έτους εκείνου και τον εγκλωβισμό ενός ανήλικου «πελάτη» της κάτω από τα ερείπια, δημιουργείται ένα «τηλεφωνικό θρίλερ», που όμοιό του έχουμε δει αρκετά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, τον πρώτο λόγο τον έχει το πρόσωπο, οι μεταπτώσεις των εκφράσεών του και η συνομιλία του με το ημίφως του χώρου-φυλακή. Ένα οίκημα, με θαλάμους («booths») να δημιουργούν μικροσκοπικούς χώρους, για τις τηλεφωνήτριες. Η απελπισία της ερωτικής επικοινωνίας μετατρέπεται σε μονήρη «επαγγελματική» εκτόνωση. Ψέμματα κι από την εδώ, ψέμματα και στην από ‘κει πλευρά της γραμμής. Η Ακσόι αποτελεί ένα φαντασιακό αντικείμενο του πόθου και το πρόσωπό της γέφυρα με τον θεατή. Οι  φωτοσκιάσεις, με την τέχνη ζωγράφου, αποτελεί και το πλέον ισχυρό ατού της ταινίας. Η ήρεμη πρωταγωνίστρια, μετατρέπεται στο πέρασμα του χρόνου, σ’ ένα λιοντάρι, που φτάνει να τα βάλει με τους διεφθαρμένους εξουσιαστικούς θεσμούς της Τουρκίας. Και πάλι, ο γιος είναι το κίνητρο και το σύμβολο.

Ως τη στιγμή που η δράση αναπτύσσεται σπειροειδώς, όπως ένα τηλεφωνικό καλώδιο, ο θεατής παρακολουθεί απνευστί την εξέλιξη. Αντιλαμβανόμαστε ξεκάθαρα την πολλαπλή πίεση που δέχεται η πρωταγωνίστρια, τη θηλειά η οποία σφίγγει γύρω από τη ζωή της. Θαρρείς, όμως, και οι δημιουργοί του φιλμ νιώθουν οι ίδιοι εγκλωβισμένοι σε κλασικές κινηματογραφικές συνταγές, αρνούνται να υποστηρίξουν ως το τέλος το οικοδόμημα, που με τόσο κόπο κτίζουν. Σα να φοβούνται για την τύχη μιας τόσο «κλειστοφοβικής» ταινίας, την ανοίγουν σε μοντέλα αστυνομικής ιστορίας, πασπαλισμένης με καταγγελίες πολιτικών κι ένα άδοξο χάπι- εντ. Δεν την είχε ανάγκη η ταινία αυτήν την κατά πρόσωπον ερμηνεία των όσων έχουμε δει. Ο υπαινιγμός και η αμφισημία αποτελούν πάγιες κινηματογραφικές αρετές, που δυστυχώς το σκηνοθετικό δίδυμο αρνείται να επιστρατεύσει.

Αξιολόγηση: **1/2

Διαβάστε επίσης:

«King Conan»: Ο Arnold Schwarzenegger επιστρέφει στον εμβληματικό ρόλο μετά από 44 χρόνια

«Hidari»: Ο Keanu Reeves «δανείζει» τη φωνή του στη stop-motion ταινία σαμουράι

Tim Roth και Timothy Spall μαζί στο νέο αστυνομικό θρίλερ «Murdering Michael Malloy»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.