Στην Ουάσιγκτον, η συζήτηση για το Ιράν σπάνια διατυπώνεται με όρους άμεσης κρίσης. Περισσότερο μοιάζει με μια διαρκή άσκηση διαχείρισης ισορροπιών σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης στρατηγικής κόπωσης.

Παρά τη μαζική στρατιωτική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στον Περσικό Κόλπο —από βάσεις στο Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ έως την επιχειρησιακή παρουσία αεροπλανοφόρων και αντιαεροπορικών συστημάτων— η Ουάσιγκτον αποφεύγει συστηματικά τη στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν. Το ερώτημα που τίθεται όλο και συχνότερα σε thinktanks και διπλωματικούς κύκλους δεν αφορά την ικανότητα ισχύος, αλλά τη βούληση χρήσης της.

Η απάντηση, σύμφωνα με αναλυτές σε ΗΠΑ και Ευρώπη, βρίσκεται στη σύγκλιση τριών παραγόντων: της εμπειρίας των προηγούμενων πολέμων, της πολυπλοκότητας του ίδιου του Ιράν και της σταδιακής μετατόπισης της αμερικανικής στρατηγικής προς τον Ινδο-Ειρηνικό.

Μια αρχιτεκτονική αποτροπής, αλλά όχι πολέμου

Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο περιγράφεται από αναλυτές του CSIS ως μια «αρχιτεκτονική διαρκούς αποτροπής». Δεν πρόκειται για διάταξη σχεδιασμένη να διεξάγει πόλεμο, αλλά να τον αποτρέπει μέσω σταθερής ισχύος και ελεγχόμενης κλιμάκωσης.

Η λογική αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι η ορατή στρατιωτική υπεροχή μειώνει την πιθανότητα λάθους υπολογισμού από την Τεχεράνη και καθησυχάζει τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ. Ωστόσο, όπως σημειώνουν αναλυτές του CouncilonForeignRelations, το Ιράν δεν λειτουργεί ως κλασικό κρατικό σύστημα αποτροπής. Είναι ένα υβριδικό πλέγμα κρατικής ισχύος και δικτύου συμμάχων σε Λίβανο, Ιράκ, Συρία και Υεμένη, γεγονός που καθιστά κάθε στρατιωτική επιλογή δυνητικά διάχυτη και μη ελεγχόμενη. Τα πλήγματα των τελευταίων ημερών από το Ιράν προς το Μπαχρέιν και το Κατάρ, απαντήθηκαν μάλλον …χλιαρά από τις ΗΠΑ, έστω κι αν στην περιοχή εδρεύει ο 5^ος Στόλος των ΗΠΑ και σημαντικές βάσεις. Κάτι που απλά καταδεικνύει ότι η στρατιωτική ισχύς δεν εξαλείφει τον κίνδυνο σύγκρουσης, αλλά τον διαχειρίζεται.

Η κληρονομιά του Ιράκ και το όριο της ισχύος

Η σημερινή αμερικανική επιφυλακτικότητα δεν μπορεί να κατανοηθεί χωρίς την εμπειρία των πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Όπως επισημαίνουν αναλυτές της BrookingsInstitution και της RANDCorporation, το βασικό μάθημα που έχει ενσωματωθεί στη στρατηγική σκέψη της Ουάσιγκτον δεν αφορά την ικανότητα νίκης στο πεδίο της μάχης, αλλά την αδυναμία διαχείρισης της επόμενης ημέρας.

Ένα πλήγμα στο ιρανικό πυρηνικό ή στρατιωτικό πρόγραμμα μπορεί να είναι επιχειρησιακά επιτυχές. Ωστόσο, στους σχεδιασμούς των αμερικανικών επιτελείων, μια τέτοια κίνηση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει πολυεπίπεδη απάντηση: από επιθέσεις μέσω πληρεξουσίων (proxies) έως αποσταθεροποίηση στη ναυσιπλοΐα του Στενού του Ορμούζ.

Ευρωπαίοι αναλυτές του EUInstituteforSecurityStudies περιγράφουν αυτό το ενδεχόμενο ως «οριζόντια κλιμάκωση» — μια σύγκρουση που δεν περιορίζεται γεωγραφικά, αλλά εξαπλώνεται μέσω δικτύων και θαλάσσιων διαύλων.

Η μετατόπιση προς την Κίνα

Πάνω από το περιφερειακό αυτό πλαίσιο, διαμορφώνεται ένας καθοριστικός παγκόσμιος παράγοντας: η άνοδος της Κίνας ως στρατηγικού ανταγωνιστή.

Στην Ουάσιγκτον, από το Πεντάγωνο έως το AtlanticCouncil, κυριαρχεί πλέον η άποψη ότι η μακροπρόθεσμη ισορροπία ισχύος θα κριθεί στον Ινδο-Ειρηνικό. Αυτό σημαίνει ότι κάθε εμπλοκή στη Μέση Ανατολή αξιολογείται όχι μόνο με βάση τα τοπικά της αποτελέσματα, αλλά και με βάση το κόστος ευκαιρίας για την αποτροπή στην Ασία. Ένας μεγάλης κλίμακας πόλεμος με το Ιράν θα απορροφούσε ναυτικές, αεροπορικές και πληροφοριακές δυνατότητες που θεωρούνται κρίσιμες για την αντιμετώπιση της Κίνας. Υπό αυτό το πρίσμα, δεν αποτελεί πλέον το κέντρο της αμερικανικής στρατηγικής αλλά έναν «ελεγχόμενο περιμετρικό χώρο», όπως αποτυπώνουν οι αμερικα νικές αναλέσεις.

Η στρατηγική του χρόνου

Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική που μοιάζει περισσότερο με διαχείριση χρόνου παρά με αναζήτηση οριστικής λύσης. Και ίσως αυτό να αποτυπώνεται καλύτερα στο πηγαινέλα των δηλώσεων και πρακτικών του Ντόναλντ Τράμπ, που μάλλον δεν δείχνουν να φοβίζουν ιδιαίτερα το Ιράν, μια και οι απειλές περί εξαλείψεων διαδέχονται νέες παρατάσεις της «εκεχειρίας».

Η Ουάσιγκτον συνδυάζει κυρώσεις, περιορισμένη στρατιωτική αποτροπή και διπλωματικά ανοίγματα, διατηρώντας πίεση χωρίς να περνά στο επίπεδο της σύγκρουσης. Όμως, όπως επισημαίνουν αναλυτές της ChathamHouse και της RAND, το Ιράν έχει προσαρμοστεί σε αυτό το καθεστώς. Έχει αναπτύξει μηχανισμούς ανθεκτικότητας στις κυρώσεις και συνεχίζει να διατηρεί επιρροή μέσω δικτύων συμμάχων. Και κατά συνέπεια κάθε αποτυχημένος κύκλος διαπραγματεύσεων μειώνει την εμπιστοσύνη ότι η διπλωματία μπορεί να επιφέρει δομική αλλαγή. Ταυτόχρονα, κάθε κρίση στον Κόλπο ενισχύει την αίσθηση ότι η στρατιωτική επιλογή είναι υπερβολικά ριψοκίνδυνη. Το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη ισορροπία χωρίς ορατό τέλος.

Μια σταθερότητα χωρίς προορισμό

Ο Περσικός Κόλπος παραμένει ένα περιβάλλον υψηλής στρατιωτικοποίησης, αλλά χωρίς ανοιχτό πόλεμο. Πρόκειται για μια μορφή «ελεγχόμενης έντασης», όπου η αποτροπή λειτουργεί, αλλά δεν μετατρέπεται σε λύση.Το αν αυτή η κατάσταση αποτελεί ένδειξη στρατηγικής ωριμότητας ή αναβολής δύσκολων αποφάσεων παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Ορισμένοι αναλυτές τη θεωρούν αναγκαία προσαρμογή σε έναν πολυπολικό κόσμο. Άλλοι, κυρίως στην Ευρώπη, προειδοποιούν ότι η διαρκής διαχείριση χωρίς πολιτική διέξοδο μπορεί να παγιώσει την αστάθεια αντί να τη μειώσει.

Όπως σημείωσε πρόσφατα Ευρωπαίος διπλωμάτης με εμπειρία στην περιοχή, «το σύστημα δεν καταρρέει· απλώς λειτουργεί χωρίς σαφή προορισμό».

Ίσως αυτή να είναι και η πιο ακριβής περιγραφή της αμερικανικής στρατηγικής έναντι του Ιράν σήμερα: όχι σύγκρουση, όχι επίλυση, αλλά διαρκής διαχείριση αβεβαιότητας — με την υπόθεση ότι ο χρόνος εξακολουθεί να αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα. Το αν αυτή η υπόθεση θα επιβεβαιωθεί, θα εξαρτηθεί λιγότερο από τις προθέσεις και περισσότερο από τις εξελίξεις σε μια περιοχή όπου οι κρίσεις συνήθως προηγούνται των στρατηγικών.

Διαβάστε επίσης:

Ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μιας «εταιρικής σχέσης» του κράτους με τους κολοσσούς της Τεχνητής Νοημοσύνης

Επίθεση σε τουρκικό αλιευτικό ανοιχτά της Κριμαίας – Ένας νεκρός και 4 τραυματίες (Video)

«Έτρωγα σοκολάτα και μασούσα πάγο» – Ορειβάτης που θεωρείτο νεκρός περιγράφει πώς επιβίωσε επί έξι ημέρες στο Έβερεστ

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.