Σε μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής, η είδηση ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε μια εύθραυστη συμφωνία έγινε δεκτή με ανακούφιση, αλλά και με αμφιβολίες για το κατά πόσο οποιαδήποτε συμφωνία μπορεί να επιλύσει τα βαθιά προβλήματα της ταραγμένης περιοχής ή ακόμη και να αποτρέψει μια μελλοντική επιστροφή στον πόλεμο.

Στο Κουβέιτ, που αποτέλεσε συχνό στόχο ιρανικών επιθέσεων με drones κατά τη διάρκεια της 15 εβδομάδων σύγκρουσης, ο 37χρονος Ιορδανός μηχανικός Ιγιάντ Τζούμα εξέφρασε την άποψη πολλών. Όπως είπε, η συμφωνία μπορεί να επιτρέψει στην περιοχή να πάρει μια ανάσα, όμως η επιτυχία της «θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των εμπλεκόμενων πλευρών να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες αιτίες των εντάσεων».

Από τους δώδεκα αναλυτές και ειδικούς με τους οποίους συνομίλησε ο Guardian μετά τη δημοσιοποίηση, το σαββατοκύριακο, των πληροφοριών για πιθανό τέλος των εχθροπραξιών, κανείς δεν εκτίμησε ότι η ενδιάμεση συμφωνία, η οποία πρόκειται να υπογραφεί την Παρασκευή από εκπροσώπους του Ιράν και των ΗΠΑ, θα αποτελέσει κάτι περισσότερο από μια προσωρινή λύση.

Προσωρινή ανάπαυλα χωρίς ουσιαστική λύση

«Είναι απλώς ένα μεγάλο τσιρότο και κάποια στιγμή είναι πιθανό να υπάρξει νέα σύγκρουση», δήλωσε ο Νιλ Κουίλιαμ, ειδικός για τη Μέση Ανατολή στο Chatham House του Λονδίνου.

Το μνημόνιο κατανόησης προβλέπει παύση των εχθροπραξιών για 60 ημέρες, διάστημα κατά το οποίο οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να αντιμετωπίσουν ορισμένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα: Το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα, τις κυρώσεις, καθώς και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από «παγωμένα» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας.

Λίγοι αναλυτές θεωρούν ότι αυτό είναι εφικτό σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα – αν είναι εφικτό γενικότερα. Υπενθυμίζουν τη δύσκολη διαδικασία των 18 μηνών που οδήγησε στη συμφωνία του 2015 με το Ιράν, βάσει της οποίας η Τεχεράνη εξασφάλισε οικονομικά οφέλη με αντάλλαγμα περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, συμφωνία που ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε κατά την πρώτη του θητεία.

Η νέα ενδιάμεση συμφωνία ουσιαστικά δεσμεύει τις δύο πλευρές να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις, ενώ παράλληλα υποχρεώνει την Ουάσιγκτον να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν και την Τεχεράνη να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση όλων των πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου συνήθως διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, αλλά τα οποία είχαν αποκλειστεί από το Ιράν στα πρώτα στάδια του πολέμου.

Απογοήτευση στο Ισραήλ

Προς μεγάλη δυσαρέσκεια του Ισραήλ, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης συμφωνίας επιβλήθηκε εκ νέου εκεχειρία στον Λίβανο, η οποία προς το παρόν φαίνεται να τηρείται.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες εκεχειρίες έχουν πλέον περιορισμένη αξία, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Γάζα, όπου σχεδόν 1.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ μεσολάβησε πέρυσι για τον τερματισμό του πολέμου. Το Ισραήλ έχει καταλάβει περισσότερο από το 60% της περιοχής, η Χαμάς δεν έχει εγκαταλείψει τα όπλα της και δεν έχει σημειωθεί σχεδόν καμία πρόοδος προς τη δεύτερη φάση της συμφωνίας, πόσο μάλλον προς την τρίτη, η οποία προέβλεπε ένα τεράστιο πρόγραμμα ανοικοδόμησης.

«Η Γάζα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η συμφωνία εκεί δεν αντιμετώπισε το παρελθόν: Τα εγκλήματα πολέμου που είχαν διαπραχθεί. Ούτε το παρόν: Πώς θα αφοπλιστεί η Χαμάς. Ούτε το μέλλον: Μια πορεία προς ένα βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος και μια λύση της σύγκρουσης», δήλωσε η Άλια Μπραχίμι από το Atlantic Council στην Ουάσιγκτον. «Είναι σχεδόν σαν να μπορείς να χρησιμοποιείς την κάλυψη μιας εκεχειρίας για να συνεχίσεις να πετυχαίνεις τους στόχους σου, ακόμη και στρατιωτικούς», πρόσθεσε.

Η ίδια υποστήριξε ότι κάτι αντίστοιχο δεν ήταν δυνατό στον Περσικό Κόλπο, λόγω της διαφορετικής στρατηγικής γεωγραφίας της περιοχής: «Τα Στενά του Ορμούζ έχουν ζωτική σημασία για την παγκόσμια οικονομία, όπως απέδειξαν οι Ιρανοί. Μας έδειξαν αυτό που γνωρίζαμε πάντοτε θεωρητικά: Ότι μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτή παγκόσμια πίεση εκτοξεύοντας λίγα βλήματα προς ένα ή δύο δεξαμενόπλοια».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Μχαϊμάρ Αμπουσάντα, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Al-Azhar της Γάζας, ο οποίος σήμερα βρίσκεται στο Κάιρο.

«Η εκεχειρία στη Γάζα τηρείται επειδή η Χαμάς γνωρίζει ότι αν ανοίξει πυρ θα δώσει πρόσχημα για μια νέα πλήρους κλίμακας χερσαία εισβολή του Ισραήλ, όμως η κατάσταση στη Γάζα είναι καταστροφική», ανέφερε.

Στο Ισραήλ, η συμφωνία προκαλεί απογοήτευση και ανησυχία, καθώς δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει το ιρανικό βαλλιστικό οπλοστάσιο, ούτε τη χρηματοδότηση του λεγόμενου «Άξονα της Αντίστασης», μιας συμμαχίας ισλαμιστικών ένοπλων οργανώσεων που περιλαμβάνει τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, τη Χαμάς στη Γάζα, τους Χούθι στην Υεμένη και διάφορες πολιτοφυλακές στο Ιράκ.

Σύμφωνα με αναλυτές, και αυτό το ζήτημα ενδέχεται να αποτελέσει πηγή αστάθειας στο άμεσο μέλλον.

Ο Ντάνι Όρμπαχ, καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, σημείωσε ότι μετά την αιματηρή αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα, το Ισραήλ επιδίωξε να επιφέρει μια δομική αλλαγή στη Μέση Ανατολή: «Η δομική αλλαγή που επιδιώκει το Ισραήλ είναι να μην επιτρέπεται πλέον στον “Άξονα της Αντίστασης” να απειλεί το Ισραήλ με καταστροφή. Το αποσταθεροποιητικό ένστικτο του Ισραήλ είναι να λέει σε όλους τους περιφερειακούς παίκτες ότι δεν θα υπάρξει σταθερότητα μέχρι να λυθεί το δικό μας πρόβλημα, και αυτό το πρόβλημα είναι το Ιράν. Αυτό δεν θα αλλάξει μέχρι να ξεθωριάσει η μνήμη της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου και αυτό θα πάρει πολλά, πολλά χρόνια».

Η επόμενη μέρα του πολέμου για τα κράτη του Κόλπου

Το ισχυρότερο σοκ, ωστόσο, γίνεται αισθητό στα σουνιτικά αραβικά κράτη του Κόλπου, όπου η σταθερότητα που στήριξε δεκαετίες οικονομικής ανάπτυξης και αυξανόμενης διπλωματικής επιρροής έχει πλέον δεχθεί σοβαρό πλήγμα.

Θα χρειαστούν μήνες ή ακόμη και χρόνια για να αποκατασταθούν οι ζημιές στις πολιτικές υποδομές που προκάλεσαν οι ιρανικές επιθέσεις στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, ενώ τα ψυχολογικά τραύματα αναμένεται να διαρκέσουν πολύ περισσότερο. Παράλληλα, η ξεκάθαρη απροθυμία της Ουάσιγκτον να αποδεχθεί σημαντικές απώλειες, παρατεταμένο οικονομικό κόστος ή εσωτερική δυσαρέσκεια στέλνει ένα σαφές μήνυμα.

«Μια “υπερδύναμη” που δεν είναι έτοιμη να αντέξει 100 απώλειες δεν είναι υπερδύναμη», δήλωσε ο Όρμπαχ.

Ο Χ.Α. Χέλιερ, από το Royal United Services Institute του Λονδίνου, εκτίμησε ότι τα κράτη του Κόλπου θα επιδιώξουν πλέον να περιορίσουν ένα ενισχυμένο Ιράν, το οποίο καθοδηγείται από ένα πιο σίγουρο και ενδεχομένως πιο επιθετικό καθεστώς.

«Η συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούν να βασίζονται στις ΗΠΑ είναι το σημείο στο οποίο συμφωνούν όλοι, αλλά κατά τα άλλα τα κράτη του Κόλπου έχουν διαφορετικές απόψεις για τη βέλτιστη στρατηγική από εδώ και πέρα», είπε, και πρόσθεσε ότι «ο αραβικός κόσμος έχει σημαντικά και δικαιολογημένα παράπονα για τον τρόπο με τον οποίο το Ιράν προβάλλει την ισχύ και την επιρροή του και κανένα από αυτά δεν αντιμετωπίζεται».

Ο Κουίλιαμ έκανε λόγο για μια «νέα εποχή». «Η παρούσα συμφωνία θα διατηρηθεί και σε 60 ημέρες πιθανότατα θα δούμε θετικούς τίτλους και το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο θα ρέουν ξανά, αλλά δεν θα υπάρξει κάποια μεγάλη τομή», ανέφερε.

«Γνωρίζουμε ότι τα Στενά του Ορμούζ μπορούν να κλείσουν ξανά, οι Ιρανοί έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις σε κράτη του Κόλπου και έχουμε δει ότι, ό,τι κι αν κάνουν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ, το Ιράν θα το αντέξει. Όλα τα προηγούμενα όρια έχουν πλέον ξεπεραστεί», πρόσθεσε.

Διαβάστε επίσης:

Η… άβολη χειραψία Τραμπ με την Μπριζίτ Μακρόν στο Εβιάν – Το στιγμιότυπο που συζητήθηκε (Video)

Τραγωδία στην Κροατία: Ανασύρθηκε και η τέταρτη σορός μετά τη σύγκρουση σκαφών στην Αδριατική – Τσέχοι τα θύματα

Νετανιάχου: Ισραήλ και ΗΠΑ απομάκρυναν «άμεσα» την ιρανική πυρηνική απειλή, αλλά η μάχη «δεν έχει τελειώσει»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.