Η τραγωδία που εκτυλίχθηκε σήμερα στην Κόνιτσα, με τέσσερις ανθρώπους ηλικίας 69, 75, 83 και 88 ετών να χάνουν τη ζωή τους σε πυρκαγιά που ξέσπασε σε κοντέινερ όπου διέμεναν, δεν αποτελεί απλώς ένα θλιβερό δυστύχημα. Αποτελεί μια σκληρή υπενθύμιση της διαχρονικής αδυναμίας του κράτους να προσφέρει ουσιαστικές και μόνιμες λύσεις στους πολίτες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, τα θύματα ζούσαν σε κοντέινερ που είχαν παραχωρηθεί μετά τον καταστροφικό σεισμό που έπληξε την περιοχή πριν από περίπου τρεις δεκαετίες. Τα προσωρινά καταλύματα, που είχαν σχεδιαστεί για να καλύψουν έκτακτες ανάγκες λίγων μηνών ή ετών, μετατράπηκαν σε μόνιμες κατοικίες για ανθρώπους που πέρασαν σχεδόν το ένα τρίτο της ζωής τους μέσα σε συνθήκες που δεν συνάδουν με μια σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνία.

Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει ένα βαθύτερο και διαχρονικό πρόβλημα: τη λογική της εγκατάλειψης που συχνά ακολουθεί την αρχική κινητοποίηση μετά από μια καταστροφή. Τις πρώτες ημέρες μετά από έναν σεισμό, μια πυρκαγιά ή μια πλημμύρα, η πολιτεία εμφανίζεται, οι υποσχέσεις δίνονται και η κοινωνία συγκινείται. Με το πέρασμα του χρόνου, όμως, τα φώτα της δημοσιότητας σβήνουν και οι πληγέντες μένουν μόνοι τους να αντιμετωπίζουν τις συνέπειες.

Το προσωρινό γίνεται μόνιμο. Οι πρόχειρες λύσεις αποκτούν χαρακτήρα κανονικότητας. Οι άνθρωποι που έχασαν τα σπίτια τους καταλήγουν να περνούν δεκαετίες σε κατασκευές ακατάλληλες για μακροχρόνια διαβίωση, χωρίς επαρκείς υποδομές, χωρίς ουσιαστική συντήρηση και συχνά χωρίς στοιχειώδη μέτρα ασφαλείας. Η ηλικία τους μεγαλώνει, οι ανάγκες τους αυξάνονται, αλλά η μέριμνα της πολιτείας παραμένει στάσιμη.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι πρόκειται για ηλικιωμένους ανθρώπους, οι οποίοι ανήκουν στις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Άνθρωποι που θα έπρεπε να απολαμβάνουν προστασία, αξιοπρεπή στέγαση και πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, βρέθηκαν να ζουν σε συνθήκες επισφάλειας και απομόνωσης. Η απώλειά τους δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένα τυχαίο περιστατικό. Όταν πολίτες παραμένουν επί δεκαετίες σε ακατάλληλα καταλύματα, κάθε κίνδυνος – από μια πυρκαγιά έως τις ακραίες καιρικές συνθήκες – γίνεται πολλαπλάσιος.

Η ευθύνη ενός κράτους δεν εξαντλείται στην παροχή μιας πρόχειρης λύσης αμέσως μετά την καταστροφή. Η πραγματική ευθύνη είναι η αποκατάσταση της κανονικότητας, η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και η προστασία των πιο αδύναμων πολιτών. Όταν άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν σε κοντέινερ τριάντα χρόνια μετά από έναν σεισμό, δεν πρόκειται για αποτυχία της στιγμής αλλά για αποτυχία δεκαετιών.  Να σημειώσουμε εδώ, ότι εφόσον οι πληροφορίες ότι είχε προταθεί στους ενοίκους η αποχώρηση από τα κοντέινερ είναι ακριβείς, η τραγωδία δεν παύει να γεννά σοβαρά ερωτήματα. Η ευθύνη μιας οργανωμένης πολιτείας δεν εξαντλείται στην υποβολή μιας πρότασης. Ιδίως όταν πρόκειται για ηλικιωμένους και ευάλωτους ανθρώπους, απαιτείται διαρκής μέριμνα, κοινωνική υποστήριξη και ουσιαστική διασφάλιση συνθηκών αξιοπρεπούς και ασφαλούς διαβίωσης.

Η σημερινή τραγωδία στην Κόνιτσα πρέπει να αποτελέσει αφορμή για έναν ευρύτερο δημόσιο διάλογο σχετικά με τη μεταχείριση των σεισμόπληκτων και γενικότερα των πληγέντων από φυσικές καταστροφές. Πόσες ακόμη οικογένειες ζουν σε «προσωρινές» δομές που έχουν μετατραπεί σε μόνιμη πραγματικότητα; Πόσοι άνθρωποι εξακολουθούν να περιμένουν λύσεις που υποσχέθηκαν κυβερνήσεις, περιφέρειες και δήμοι επί δεκαετίες;

Οι κάτοικοι απομονωμένων ακριτικών περιοχών που βλέπουν σχολεία, τράπεζες, ταχυδρομεία και δημόσιες υπηρεσίες να κλείνουν, με αποτέλεσμα να πρέπει να διανύουν δεκάδες χιλιόμετρα ακόμη και για απλές συναλλαγές, άνθρωποι που περιμένουν χρόνια αποζημιώσεις μετά από φυσικές καταστροφές, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να πληρώνουν δάνεια, φόρους και έξοδα για κατεστραμμένες περιουσίες, οι νέοι που εγκαταλείπουν την επαρχία επειδή δεν υπάρχουν θέσεις εργασίας, επαρκείς υποδομές ή αναπτυξιακές προοπτικές, οδηγώντας ολόκληρες περιοχές σε πληθυσμιακή συρρίκνωση…

Η κρατική εγκατάλειψη δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από όσα συμβαίνουν, αλλά και μέσα από όσα δεν γίνονται. Όταν προβλήματα παραμένουν άλυτα επί χρόνια ή δεκαετίες, η αδράνεια μετατρέπεται σε μια μορφή πολιτικής ευθύνης με πραγματικές συνέπειες για τη ζωή των πολιτών.

Κανένα Κράτος και καμία πολιτεία δεν μπορεί να μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη και πρόνοια, όταν οι πιο ευάλωτοι πολίτες της παραμένουν ξεχασμένοι για δεκαετίες.

* Η Λίλα Σουλελέ είναι δικηγόρος και στέλεχος του κόμματος «Ελπίδα για τη Δημοκρατία – Μαρία Καρυστιανού»

Διαβάστε επίσης:

Η χώρα όπου γεννιέσαι με χρέη, πριν αποκτήσεις ΑΦΜ

Η μία στις 14.000.606 – Η μοναδική πιθανότητα να σωθεί το σύστημα Μητσοτάκη

Το κόμμα Καρυστιανού, η απλοϊκότητα και η κατανάλωση σανού

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.