Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ με το Ιράν το περασμένο Σαββατοκύριακο σηματοδοτεί ένα δίμηνο σπριντ προς μια μακροπρόθεσμη συμφωνία για την τύχη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, οκτώ χρόνια αφότου ο Τραμπ αποσύρθηκε από μια πυρηνική συμφωνία της εποχής Ομπάμα, την οποία θεωρούσε «καταστροφική» και «μονόπλευρη».

Η κυβέρνηση Τραμπ λέει ότι το μνημόνιο συνεννόησης είναι πολύ ανώτερο από το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015 της κυβέρνησης Ομπάμα και θα κάνει πολύ περισσότερα για να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ επιμένει ότι θα είναι διαφορετικό από το JCPOA επειδή οι ΗΠΑ θα «διασφαλίσουν ότι υπάρχει η στρατιωτική επιλογή», ​​κάτι που τόνισε και ο Τραμπ.

Το μνημόνιο δεν είναι μια τελική συμφωνία όπως το JCPOA, το οποίο αριθμούσε εκατοντάδες σελίδες και ήταν γεμάτο με τεχνικές λεπτομέρειες.

Αντίθετα, η νέα συμφωνία είναι ένα πλαίσιο 14 σημείων που παρατείνει την εκεχειρία και στρώνει το έδαφος για συνομιλίες για μια μόνιμη πυρηνική συμφωνία. Δεν περιλαμβάνει λεπτομέρειες σχετικά με το τι θα συμβεί με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν ή το πυρηνικό του πρόγραμμα, αφήνοντας αυτές τις λεπτομέρειες να διευθετηθούν τις επόμενες 60 ημέρες.

Το κείμενο της συμφωνίας διαβάστηκε σε δημοσιογράφους από ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους την Τετάρτη.

Παρόλο που το μνημόνιο είναι απλώς ένας οδικός χάρτης για περαιτέρω διαπραγματεύσεις, καθώς αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ συγκρίνουν τα δύο, ακολουθούν μερικές από τις διαφορές και τις ομοιότητες:

Και οι δύο συμφωνίες απαγορεύουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα – αλλά το JCPOA ήταν πολύ πιο συγκεκριμένο για το πώς.

Ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη ότι ήθελε να βεβαιωθεί ότι το Ιράν δεν θα μπορούσε ποτέ να «προμηθευτεί» πυρηνικό όπλο, εκτός από το να διασφαλίσει απλώς ότι το Ιράν δεν μπορεί να αναπτύξει ένα, διατύπωση που είπε ότι ήθελε στο μνημόνιο κατανόησης.

Ωστόσο, η JCPOA περιελάμβανε επίσης δέσμευση από το Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

«Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι σε καμία περίπτωση το Ιράν δεν θα επιδιώξει, δεν θα αναπτύξει ή δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα», αναφέρει η JCPOA.

Το νέο υπόμνημα αναφέρει ότι το Ιράν «επιβεβαιώνει εκ νέου ότι δεν θα προμηθευτεί ή δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα». Αλλά το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί αυτό θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία.

Η JCPOA επέτρεπε στο Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο σε περιορισμένο επίπεδο. Δεν είναι σαφές τι θα απαιτεί μια συμφωνία της εποχής Τραμπ.

Σύμφωνα με την JCPOA, το Ιράν δεν ήταν υποχρεωμένο να καταστρέψει όλο το εμπλουτισμένο ουράνιο του, αλλά ήταν υποχρεωμένο να μειώσει δραματικά το απόθεμά του σε μια εποχή που τα επίπεδα εμπλουτισμένου υλικού ήταν πολύ χαμηλότερα από ό,τι είναι τώρα.

Το Ιράν συμφώνησε επίσης στη JCPOA να περιορίσει το επίπεδο εμπλουτισμού ουρανίου στο 3,67% για 15 χρόνια, πολύ κάτω από το επίπεδο 90% που απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικών όπλων. Απαιτούσε από το Ιράν να περιορίσει όλο τον εμπλουτισμό του σε μία μόνο πυρηνική εγκατάσταση στο Νατάνζ. Η JCPOA περιόρισε επίσης τον αριθμό και τους τύπους φυγοκεντρητών που θα μπορούσε να έχει σε λειτουργία το Ιράν.

Το νέο μνημόνιο αναφέρει ότι οι μηχανισμοί χειρισμού του ουρανίου του Ιράν θα αποφασιστούν σε τεχνικές διαπραγματεύσεις τις επόμενες 60 ημέρες, αλλά υποδηλώνει ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει ορισμένα όρια. Σε αντίθεση με όταν διαπραγματεύτηκε τη JCPOA, το απόθεμα ουρανίου του Ιράν περιλαμβάνει πλέον ουράνιο εμπλουτισμένο σε καθαρότητα 60% – ένα μικρό βήμα για υλικό οπλικής ποιότητας.

Η συμφωνία αναφέρει ότι οι δύο χώρες «συμφώνησαν να επιλύσουν τη διάθεση του αποθηκευμένου εμπλουτισμένου υλικού». Περιλαμβάνει ένα «ελάχιστο» πρότυπο «υποανάμειξης» του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν επί τόπου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Δεν είναι ακόμη σαφές εάν το εμπλουτισμένο ουράνιο θα καταστραφεί ή θα απομακρυνθεί από τη χώρα ή απλώς θα υποανάμειχθεί σε χαμηλότερο βαθμό. Το υπόμνημα δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένα στοιχεία. Και η νέα συμφωνία δεν αναφέρει φυγοκεντρητές.

Ο Τραμπ δεν εξέφρασε την Τετάρτη την επείγουσα ανάγκη για το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, σημειώνοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος του υλικού που εμπλουτίστηκε κατά 60% πιστεύεται ότι είναι θαμμένο κάτω από τα ερείπια μετά από έναν γύρο αεροπορικών επιδρομών των ΗΠΑ πέρυσι.

«Κανείς δεν πρόκειται να το αποκτήσει για πολύ καιρό, εκτός αν θέλουμε να το αποκτήσουμε», δήλωσε ο πρόεδρος στους δημοσιογράφους σε συνέντευξη Τύπου στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία, προσθέτοντας ότι «δεν είναι πολύτιμο» και «κανείς δεν το αγγίζει».

Νωρίτερα φέτος, ο Τραμπ πίεσε το Ιράν να εγκαταλείψει κάθε είδους εμπλουτισμό ουρανίου, ένα βήμα που θα ήταν αυστηρότερο από το JCPOA – και ένα βήμα που Ιρανοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν να κάνουν στο παρελθόν. Το Ιράν επιμένει εδώ και καιρό ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα υπάρχει μόνο για ειρηνικούς σκοπούς, αν και το ουράνιο εμπλουτισμένο κατά 60% που έχει συσσωρεύσει τα τελευταία χρόνια είναι πολύ πάνω από το επίπεδο που απαιτείται για τις περισσότερες μη στρατιωτικές χρήσεις.

Την Τετάρτη, ωστόσο, ο Τραμπ φάνηκε να αφήνει ανοιχτή την πόρτα για το Ιράν να αποκτήσει ένα πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.

«Είναι λίγο δύσκολο, όμως, όταν λες ότι κάποιος το θέλει, άλλοι άνθρωποι το έχουν, άλλα, γειτονικά κράτη το έχουν», είπε. «Και δεν τους αφήνεις να το έχουν για σκοπούς ηλεκτρικής ενέργειας και τέτοια πράγματα. Είναι πάντα λίγο δύσκολο. Πρέπει να χρησιμοποιήσεις λίγη κοινή λογική».

Ρήτρες λήξης

H JCPOA είχε ρήτρες λήξης 10 και 15 ετών, ένα σημείο στο οποίο ασκήθηκε η βασική κριτική κατά της συμφωνίας.

Το μνημόνιο κατανόησης, που δεν έχει ακόμη οριστική συμφωνία, δεν έχει ρήτρες λήξης. Δεν είναι σαφές εάν μια τελική συμφωνία θα το κάνει.

Ο Τραμπ δήλωσε στους New York Times το Σαββατοκύριακο ότι θέλει το Ιράν να συμφωνήσει να αναστείλει κάθε εμπλουτισμό ουρανίου για 15 έως 20 χρόνια – αλλά θέλει επίσης μόνιμους περιορισμούς που λένε ότι το Ιράν μπορεί να «εμπλουτίσει μόνο για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Για πάντα».

Ελάφρυνση κυρώσεων

Σύμφωνα με τη JCPOA, σε αντάλλαγμα για τη συμφωνία του Ιράν σε περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα, χορηγήθηκε ελάφρυνση από τις διεθνείς κυρώσεις. Η ελάφρυνση των κυρώσεων εφαρμόστηκε σταδιακά και εξαρτιόταν από την επαλήθευση από τον ΔΟΑΕ, και τόσο η JCPOA όσο και το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καθόρισαν ένα χρονοδιάγραμμα για την άρση των κυρώσεων.

Σύμφωνα με το μνημόνιο Τραμπ, οι κυρώσεις των ΗΠΑ θα αρθούν βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας, όχι και τόσο διαφορετικής από το JCPOA.

Μια βασική διαφορά είναι ότι αρκετές άλλες χώρες που εμπλέκονται στην επιβολή κυρώσεων στο Ιράν ήταν συμβαλλόμενα μέρη της JCPOA, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας, της Ρωσίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γερμανίας. Το νέο μνημόνιο είναι μια διμερής συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, επομένως δεν είναι σαφές πώς θα αντιδράσουν οι τρίτες χώρες που έχουν επίσης επιβάλει κυρώσεις στο Ιράν.

Ωστόσο, το μνημόνιο κατανόησης δίνει στο Ιράν άμεσες απαλλαγές για το πετρέλαιο και τις εξαγωγές πετρελαίου, σύμφωνα με το κείμενο όπως διαβάστηκε από ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ.

Το Ιράν ισχυρίστηκε τις τελευταίες ημέρες ότι η συμφωνία θα οδηγήσει επίσης στην άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που είχαν παγώσει βάσει των κυρώσεων των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Τραμπ το έχει αρνηθεί, λέγοντας ότι το Ιράν θα λάβει ανακούφιση από τις κυρώσεις μόνο αφού συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του.

Χρηματοδότηση για το Ιράν

Το υπόμνημα για το Ιράν αναφέρει ότι οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί εταίροι θα «αναπτύξουν ένα οριστικό αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο με τουλάχιστον 300 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», με έναν μηχανισμό εφαρμογής που θα συζητηθεί αργότερα.

Ο πρόεδρος, ωστόσο, επιμένει ότι τυχόν επενδύσεις στο Ιράν θα είναι εθελοντικές.

«Παρεμπιπτόντως, δεν επενδύουμε χρήματα στο Ιράν», δήλωσε ο πρόεδρος στη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία. «Η φήμη κυκλοφόρησε χθες, ήταν γελοία. Έχουμε το δικαίωμα να πάμε κάποια μέρα και να το κάνουμε, αν θέλω να κάνουμε κάτι ή αν κάποιος θέλει να κάνει κάτι. Αλλά δεν επενδύουμε χρήματα, δεν έχουμε καμία υποχρέωση να επενδύσουμε χρήματα στο Ιράν».

Η JCPOA δεν περιελάμβανε χρηματοδότηση για οικονομική ανάπτυξη.

Το 2016, ωστόσο, το Ιράν έλαβε 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετρητά από τις ΗΠΑ για να διευθετήσει μια δεκαετιών διαμάχη. Πριν από την επανάσταση του Ιράν το 1979, η χώρα πλήρωσε στις ΗΠΑ 400 εκατομμύρια δολάρια για αγορές όπλων που δεν παραδόθηκαν ποτέ. Υπό τον πρώην πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, οι ΗΠΑ επέστρεψαν αυτά τα χρήματα, με τόκους που ανέρχονται σε περίπου 1,3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Βαλλιστικοί πύραυλοι

H JCPOA δεν έθεσε όρια στον συμβατικό στρατό του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας βαλλιστικών πυραύλων, κάτι για το οποίο η συμφωνία επικρίθηκε.

Το νέο μνημόνιο δεν αναφέρει τους βαλλιστικούς πυραύλους. Την Τετάρτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι πιστεύει ότι είναι «εντάξει» για το Ιράν να έχει βαλλιστικούς πυραύλους σε αναλογία με τα αποθέματα γειτονικών χωρών.

«Αν άλλες χώρες τους έχουν, είναι λίγο άδικο να μην έχουν», είπε. «Ένας βαλλιστικός πύραυλος δεν είναι το ίδιο πράγμα όταν μιλάμε για πυρηνικά. Αλλά αν η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, και όλοι τους έχουν μερικούς, θα έλεγα σε σχετική αναλογία, νομίζω ότι είναι εντάξει. Αυτό εννοώ».

Τρομοκρατία υπό κρατική υποστήριξη

Ούτε η JCPOA ούτε το τελευταίο υπόμνημα για το Ιράν αναφέρονται ρητά στις συνέπειες για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους την Τετάρτη ότι η κυβέρνησή του θα εργαστεί σε μια «παράλληλη προσπάθεια» με τα έθνη του Περσικού Κόλπου για την αντιμετώπιση «μη πυρηνικών ζητημάτων», όπως οι συμβατικοί πύραυλοι του Ιράν και η χρηματοδότηση τρομοκρατικών πληρεξουσίων.

Η χρηματοδότηση από το Ιράν μαχητικών ομάδων όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι – τους οποίους οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει ως τρομοκρατικές οργανώσεις – αποτελεί εδώ και καιρό σημείο διαμάχης.

Σύμφωνα με τη JCPOA, οι κυρώσεις που σχετίζονται με την τρομοκρατία και έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ στο ιρανικό καθεστώς παρέμειναν σε ισχύ, αν και οι επικριτές υποστήριξαν ότι η ελάφρυνση των κυρώσεων που παρείχαν οι ΗΠΑ θα μπορούσε να απελευθερώσει χρήματα για το Ιράν για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Διαβάστε επίσης:

Ισπανία: Απαγγέλθηκαν κατηγορίες στις κόρες του πρώην πρωθυπουργού Θαπατέρο

Bloomberg: H Τουρκία δίνει πράσινο φως για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης – Πιέσεις από Τραμπ και ΕΕ

Διυλιστήριο πετρελαίου της Μόσχας χτυπήθηκε στη μεγαλύτερη αεροπορική επιδρομή της Ουκρανίας στην πόλη

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.