Ο Πρόεδρος της Τουρκίας προκαλεί λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης. ΗΠΑ, Γαλλία, Ελλάδα υπογραμμίζουν ότι ο αναθεωρητισμός της Άγκυρας ενοχλεί, επειδή αντιστρατεύεται τις συμμαχικές στρατηγικές.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ δημόσια κατέστησε σαφές ότι όσο εκκρεμεί το θέμα των S-400 και F-35 η Τουρκία παραμένει εκτός προγράμματος F-35, παρά τη φιλοτιμία του Μπάρακ, πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία. Στην πρόσφατη σύνοδο υπουργών Αμύνης στην Κύπρο, οι Ευρωπαίοι υπουργοί προσγειώθηκαν στην Κύπρο εφαρμόζοντας τα σχέδια υπερπτήσεως που ενέκρινε η Κυπριακή Δημοκρατία.

Η δύναμη κατοχής απογείωσε δύο μαχητικά αεροσκάφη. Η Προεδρία της Τουρκίας, ξεπερνώντας κάθε όριο, δήλωσε ότι τα υπουργικά αεροσκάφη παραβίασαν τον εναέριο χώρο στην κατεχόμενη Κύπρο. Η Άγκυρα, παραβάτης του Διεθνούς Δικαίου, νομίζει ότι δικαιούται να ορίζει τα σύνορα των γειτόνων. Χρησιμοποιώντας οπλικά συστήματα που αγοράζονται από ΗΠΑ και Ε.Ε., η Τουρκία εργάζεται για τα συμφέροντα άλλων, πέρα από τα όρια του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., την ώρα που φιλοξενεί σημαντικές διεθνείς διασκέψεις.

Ο Πρόεδρος Ερντογάν αυθαιρετεί. Νομίζει ότι οι θεμελιώδεις αρχές των ευρωατλαντικών συμφωνιών και του γεωστρατηγικού σχεδιασμού χαλαρώνουν εξ αιτίας της διεθνούς κρίσης. Εκλαμβάνει την προσπάθεια συμμαχικής συνοχής ως αδυναμία. Έφτασε η στιγμή να γίνει το αποφασιστικό και απαιτητικό βήμα των απαρέγκλιτων εφαρμογών. Σημασία δεν έχει πλέον αν οι Ιρανοί εξαπάτησαν 38 φορές τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά ότι γίνεται αποδεκτό κείμενο με το οποίο τερματίζονται οι πολεμικές συγκρούσεις και αποδίδονται στη ναυτιλία τα Στενά του Ορμούζ.

Θα απαιτηθούν μακρές διπλωματικές συνομιλίες για αποκατάσταση της ισορροπίας στην περιοχή και τη μεταφορά ενέργειας στις διεθνείς αγορές. Παραμένει η εκκρεμότητα για τη διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου, αλλά και η διεθνής συμφωνία για την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας από το Ιράν. Ο ιστορικός ίσως κάποτε με δυσκολία διαπιστώσει ποιος ηττήθηκε, ποιος νίκησε. Προς το παρόν αναμφισβήτητα υπογεγραμμένη συμφωνία σταματά τον πόλεμο. Μόσχα και Ουάσιγκτον συνεχίζουν να επικοινωνούν σε επίπεδο ηγετών, έστω και με το πρόσχημα των γενεθλίων του Προέδρου των ΗΠΑ.

Η ανοχή γεννά αυθαιρεσία

Δεν περνά απαρατήρητο καθ’ όλη τη διάρκεια των διεθνών κρίσεων, με εκατόμβες θυμάτων μεταξύ των αμάχων, ότι ο Πρόεδρος Ερντογάν κομπάζει για τη δυνατότητα να διαφοροποιείται από το ΝΑΤΟ και την Ε.Ε. Προσερχόμενος στις Βρυξέλλες, στην έδρα του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., με το χέρι απλωμένο για κάθε είδους βοήθεια, υπόσχεται συστράτευση, αλλά πριν ολοκληρωθούν οι διασκέψεις και οι συνομιλίες απειλεί το Ισραήλ, στρέφεται κατά της Ελλάδας και της Κύπρου, επιτίθεται στη Γαλλία που εξελίσσει τη στρατηγική συμμαχία με την Κύπρο.

Η αδυναμία συντονισμού των Βρυξελλών δεν ξεσηκώνει ακόμη τη θεσμική Ε.Ε. για εφαρμογή των αρχών της και από την Τουρκία. Η ελάχιστη συντονισμένη αντίδραση που αναμένει κάθε Ευρωπαίος πολίτης από τις εκλεγμένες ηγεσίες του, τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε., τη γραφειοκρατία της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ είναι η άμεση άρνηση συμμετοχής σε διασκέψεις στο έδαφος ενός παραβάτη «συμμάχου και μελλοντικού εταίρου». Αντιδράσεις της μορφής αυτής δεν αποτελούν τιμωρητικές πολιτικές, αλλά μία κίνηση αυτοεκτίμησης για όσα ο κόσμος πέτυχε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τον 21ο αιώνα δυστυχώς:

• Ο πόλεμος στην Ουκρανία ξεπέρασε τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. 
• Η στρατιωτική κατοχή στην Κύπρο διαρκεί μισό αιώνα. 
• Μισό αιώνα η Τουρκία παραβιάζει κατάφωρα κάθε αρχή του ΟΗΕ. 
• Μισό αιώνα η θρησκευτική Δημοκρατία του Ιράν δηλώνει ότι «θα εξαφανίσει από προσώπου γης το Ισραήλ». 
• Με ευθύνη της διεθνούς κοινότητας, των Αράβων και των Ισραηλινών, η Παλαιστίνη δεν απέκτησε τα σύνορα του 1967 και την πρωτεύουσά της στην ανατολική Ιερουσαλήμ. 

Η διεθνής κοινότητα επιλέγει να μην ασχολείται με τους βιαστές της κανονικότητας. Προτιμάται ενασχόληση με το λεκτικό, βεβαιωμένα ακραίο τον τελευταίο καιρό, των ηγετών της Δύσης.

Ανταγωνίζονται ηγέτες του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. να αποδείξουν πόσο αποτυχημένο θεωρούν τον σύμμαχο και εταίρο τους ακόμη και για δημόσιες δηλώσεις που στιγματίζουν στρατιωτικές εισβολές, κάθε αυταρχικό ηγέτη που στοχεύει στην κατάλυση κάθε δημοκρατικής αρχής, κάθε αξίας ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Μοιάζει να μην ενδιαφερόμαστε πολύ για τη συμπεριφορά του Ιράν και της Άγκυρας, αλλά ενοχλούμεθα εντόνως από το λεκτικό και τα μέτρα κρατών που αγωνίζονται κατά της τρομοκρατίας του Ιράν και του αναθεωρητισμού της Άγκυρας.

Δίχως ερείσματα και αξιοπιστία

Με έκπληξη διαπιστώνεται ότι οι ακρότητες, δολοφονίες και βομβαρδισμοί των Φρουρών της Επανάστασης, σε Κουβέιτ, Κατάρ, Μπαχρέιν, Ομάν, Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Αίγυπτο, Κύπρο, ακόμη και οι συνεχείς απειλές της Τεχεράνης, αλλά και της Άγκυρας κατά των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου της Γαλλίας, «περνάνε με ευρωπαϊκή ανοχή».

Η Άγκυρα αγαπά αυτό το περιβάλλον. Το καλλιεργεί όχι επειδή της ταιριάζει. Βέβαια στριμωγμένη από το σύνολο νεότερων εξελίξεων αρχίζει να αισθάνεται αυξανόμενη τη διεθνή και συμμαχική διαφοροποίηση. «Νιαουρίζει η γάτα Αγκύρας» επαιτώντας και πάλι ανοχή, αλλά στην πραγματικότητα έχει αντιληφθεί ότι έχασε αξιοπιστία από τη στιγμή που στράφηκε κατά του ΝΑΤΟ, των αμερικανικών συμφερόντων, του Ισραήλ και εξαρτήθηκε από τη Μόσχα. Με την Κίνα δεν τα πήγε και πολύ καλά, επειδή αναμετρήθηκε με το Πεκίνο σε θέματα μειονοτήτων (Ουιγούροι), παρεμβαίνοντας στα εσωτερικά της υπερδύναμης.

Απαιτείται από τις διεθνείς εξελίξεις συστράτευση όσων αντιλαμβάνονται ότι στον κόσμο, παρά το χάος που επιδιώκουν αυταρχικοί αναθεωρητές, ισχύουν ακόμη αρχές με αντοχή στις προκλήσεις. Δεν αρκούν οι μεγαλοστομίες απέναντι στο Ερντογάν, που συρρικνώνεται στο παλάτι του. Δεν χρειάζονται φωνές τιμωρητικής οργής. Αρκεί με επιμονή να ενισχύουμε το οπλοστάσιό μας, ώστε να επανέλθει και ο αντίπαλος σε κατάσταση ορθολογισμού.

Όταν πέφτει ο παραστάτης η πλευρά σου μένει ανοιχτή. Εκείνη την ώρα χάνεις τον διπλανό σου, που η γεωγραφία τον όρισε ως γείτονα. Πρέπει να υπερβείς τα στερεότυπα, κυρίως του εθνοκεντρισμού, ώστε τη συμμαχική δυσκολία από αδυναμία του συστήματος να τη μετατρέψεις μαζί με όλους τους ομονοούντες σε δημιουργικό μετασχηματισμό προς όφελος της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Η Τουρκία κατάντησε «μαχαίρι» στα πλευρά της συμμαχίας, εκβιαστής σε διάφορες φάσεις της ευρωπαϊκής ιστορίας και του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι. Έγινε και πάλι ο ασθενής της Ευρώπης. Έχασε κάποτε ως αυτοκρατορία, αλλά ο Ερντογάν στρέφεται προς το αποτυχημένο παρελθόν, ελπίζοντας να αποκαθηλώσει τον Κεμάλ του, που τόσο τον καταδυναστεύει.

Το 1974 η Τουρκία εισέβαλε ως δύναμη κατοχής σε κράτος του ΟΗΕ. Το 2004 έχασε το στοίχημα με την Ευρώπη, διατηρώντας στρατιωτική κατοχή σε κράτος-μέλος της Ε.Ε. Απελπισμένη η Άγκυρα στράφηκε προς τη Μόσχα.

Όταν Μόσχα και Άγκυρα ένιωσαν να στεριώνουν και στρατηγική σχέση με αγορά εξοπλισμών απαράδεκτων για το ΝΑΤΟ, η Τουρκία έχασε ερείσματα και αξιοπιστία προς την Ουάσιγκτον, το Παρίσι και βεβαίως την Ιερουσαλήμ.

Η σχέση με το Ισραήλ καταστράφηκε ολοσχερώς όταν ο Πρόεδρος της Τουρκίας προτίμησε οικονομικά ισχυρά αραβικά κράτη που χρηματοδοτούν κάθε επιθυμία του. Η Άγκυρα προτίμησε τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, ακραίες τρομοκρατικές οργανώσεις και όσους θα εξαφανίσουν το Ισραήλ.

Στράφηκε κατά της Σαουδικής Αραβίας, των ηγεσιών του Κόλπου σε «ονείρωξη» ηγεμονίας στον μουσουλμανικό κόσμο.

Όμως η διπλωματία και οι διεθνείς σχέσεις χαρακτηρίζονται από έντονη κινητικότητα και αλλαγές. Βρισκόμαστε σε σημείο που όποιος στιγμιαία πιστέψει ότι εξασφαλίσθηκε θα σύρεται στη συνέχεια από τα γεγονότα.

Η ελληνική ευθύνη 

Στην Αθήνα ατυχώς ακόμη ομφαλοσκοπούν κόμματα, πολιτικοί και ορισμένοι υπουργοί. Παρά τη διεθνή εμπειρία και την ορθή ανάγνωση των γεγονότων, αυτοκαταστροφικά στρεφόμαστε κατά της υπόστασής μας. Πάντοτε κάποιος άλλος φταίει και θεωρούμε ότι ένας τρίτος «Ξανθός, Πορτοκαλί ή Κίτρινος» θα αναλάβει την κηδεμονία μας.

Όμως συμβιβασμοί σε δάνεια και κηδεμονίες πολλές φορές μας φέρανε στον γκρεμό. Ακόμη και κατά τη μεγάλη οικονομική κρίση, «στο χιλιοστό» εξωτερικοί παρατρεχάμενοι παραδέχονται τα φρικτά λάθη των επιλογών τους.

Ακούμε σαν «χάνοι» και χαχανίζουμε σαν τον «χάχα». Δεν προβάλλουμε όσα πετύχαμε σε κρίσεις και προκλήσεις, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά την ένταξή μας στην Ε.Ε.

Πίεση για πάντα…

Η Ελλάδα δεν στερείται στρατηγικού δόγματος και διπλωματικής συνέπειας. Ίσως δημοκρατικά, αλλά με ξεπερασμένη από τις εξελίξεις πρακτική, να αντιμετωπίζει τις κρίσεις με ιδεολογικά στερεότυπα κάποιου άλλου αιώνα.

Προφανώς και απαιτείται συνεχής κινητικότητα της ηγεσίας και του πολιτικού κόσμου της χώρας, αλλά αναζητείται και η ελάχιστα κοινά αποδεκτή στρατηγική για συντονισμένη πίεση προς κάθε κατεύθυνση για να ικανοποιηθούν οι στόχοι και η σταθερότητα της ευρωπαϊκής άμυνας, που επιβάλλουν και στην Τουρκία να κινείται ως σύμμαχος και όχι αυταρχικός αντιδυτικός ανταγωνιστής.

Η Άγκυρα προκαλεί ασύστολα. Πολιτική επιλογή μας, για μία φορά ακόμη, να κινηθούμε όπως τότε που όλοι μας λέγανε «όχι» για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.

Οι περισσότεροι σήμερα διαπιστώνουν την ορθότητα της τεράστιας διπλωματικής κίνησης, που μεταξύ άλλων έχει ως αποτέλεσμα η Ε.Ε. διά της Κυπριακής Δημοκρατίας να ακουμπά στην περιοχή ΜΕΝΑ.

Δεν υπάρχει στιγμή ανάπαυσης και εφησυχασμού. Η προσπάθεια είναι συνεχής, αδιάκοπη.

Ποτέ δεν φθάνει ένα διάβημα, μία διαμαρτυρία, μία διάσκεψη.

Πίεση με όλα τα μέσα που έχουμε εξασφαλίσει με την τέχνη της διπλωματίας και των στρατηγικών συμμαχιών, ξεπερνώντας αδικαιολόγητες φοβίες και προηγούμενες ατελέσφορες τακτικές, που προσδοκούσαν μόνο να «ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα».

Διαβάστε επίσης

Ο κρατικός… Κανένας είναι παρών και στη Θράκη

Το μέλλον στην περιοχή ΜΕΝΑ

Η φαιδρά πορτοκαλέα και το… «θερμό καλοκαίρι» – Οι κινήσεις της Άγκυρας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.