Το Ιράν αλλάζει τους κανόνες της σύγκρουσης – Τα αδιέξοδα του Νετανιάχου και η Τεχεράνη που έμαθε να μην ανησυχεί

Τον τελευταίο χρόνο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περάσει σε νέα φάση. Εκεί που οι εντάσεις εκδηλώνονταν μέσα από μεμονωμένα επεισόδια και περιορισμένες κρίσεις, πλέον διαμορφώνεται μια πιο σταθερή και άμεση σύγκρουση. Η επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση Δ’», που ανακοίνωσε η Τεχεράνη τον Ιούνιο, αποτυπώνει αυτή τη νέα πραγματικότητα και δείχνει ότι οι παραδοσιακοί μηχανισμοί αποτροπής δεν λειτουργούν πλέον όπως στο παρελθόν.

Η τελευταία κλιμάκωση πυροδοτήθηκε από τις σφοδρές ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο. Για το Ιράν, η χώρα αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της περιφερειακής του επιρροής και βασικό στοιχείο της στρατηγικής του στη Μέση Ανατολή. Από την πλευρά του Ισραήλ, το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά τον Λίβανο, αλλά τον ρόλο του μέσα στο ευρύτερο δίκτυο επιρροής που έχει οικοδομήσει η Τεχεράνη στην περιοχή. Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου επιδιώκει να περιορίσει αυτή την επιρροή με κάθε διαθέσιμο μέσο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επιχείρηση «Αληθινή Υπόσχεση Δ’». Η αντίδραση της Τεχεράνης δεν συνδέεται μόνο με τα πλήγματα στον Λίβανο, αλλά και με τη σταδιακή κατάρρευση των άτυπων κανόνων που μέχρι σήμερα ρύθμιζαν την αντιπαράθεση. Το Ιράν δείχνει ότι δεν θεωρεί πλέον υποχρεωτικό να απαντά με καθυστέρηση, αυτοσυγκράτηση και περιορισμένη ένταση.

Τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης. Κυρώσεις, δολιοφθορές, στοχευμένες δολοφονίες, επιθέσεις σε υποδομές και πιέσεις σε στρατιωτικές ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις αποτελούν πλέον σχεδόν καθημερινότητα. Παρά τα σοβαρά εσωτερικά προβλήματα, η Τεχεράνη έχει μάθει να λειτουργεί υπό καθεστώς μόνιμης επιφυλακής.

Αυτό αποτελεί και ένα από τα στρατηγικά αδιέξοδα του Ισραήλ. Η ισραηλινή ηγεσία φαίνεται να θεωρεί ότι κάθε νέο πλήγμα θα προκαλεί σοκ, θα αποδυναμώνει το Ιράν και θα το αποτρέπει από πιο επιθετικές κινήσεις. Ωστόσο, το στοιχείο του αιφνιδιασμού χάνει σταδιακά τη δύναμή του. Οι επιθέσεις εξακολουθούν να προκαλούν ζημιές και απώλειες, αλλά δεν φαίνεται να μεταβάλλουν ουσιαστικά τη συμπεριφορά της ιρανικής ηγεσίας.

Αντίθετα, η πολιτική πίεση φαίνεται να έχει οδηγήσει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Αντί να ενισχύσει την αποτροπή, συνέβαλε στην ανάπτυξη μιας μορφής ανθεκτικότητας. Η Τεχεράνη εμφανίζεται λιγότερο διατεθειμένη να περιμένει και περισσότερο πρόθυμη να απαντά άμεσα και ευθέως. Αυτό δεν σημαίνει ότι ενεργεί χωρίς περιορισμούς, αλλά ότι εγκαταλείπει σταδιακά το μοντέλο της προσεκτικής και καθυστερημένης αντίδρασης.

Οι συνέπειες αυτής της μεταβολής ξεπερνούν τα όρια της διμερούς αντιπαράθεσης Ιράν-Ισραήλ. Όταν έγινε σαφές ότι οι επιχειρήσεις στον Λίβανο θα συνεχίζονταν, η Τεχεράνη ουσιαστικά πάγωσε τη διπλωματική διαδικασία και απομακρύνθηκε από την προοπτική υπογραφής μνημονίου στην Ελβετία, που είχε προγραμματιστεί για τις 19 Ιουνίου. Παράλληλα, ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ως απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος μετατράπηκε αμέσως σε εργαλείο πίεσης όχι μόνο προς το Ισραήλ αλλά και προς τις ΗΠΑ, καθώς οποιαδήποτε ένταση στην περιοχή επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή ασφάλεια, τις διεθνείς αγορές και τη συνολική σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της σημερινής κατάστασης δεν είναι τόσο η ένταση των επιθέσεων, όσο η αλλαγή στη λογική της σύγκρουσης. Ενώ στο παρελθόν η κλιμάκωση λειτουργούσε ως μέσο αποτροπής, σήμερα συχνά παράγει το αντίθετο αποτέλεσμα. Κάθε νέο χτύπημα μπορεί να προκαλέσει ακόμη πιο ισχυρή απάντηση αντί να περιορίσει τον αντίπαλο.

Το Ιράν δεν φαίνεται πλέον να θεωρεί ως βασική του προτεραιότητα την αποφυγή μιας άμεσης αντιπαράθεσης. Έχει προσαρμοστεί στην ιδέα μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης και δείχνει έτοιμο να λειτουργήσει σε συνθήκες διαρκούς έντασης. Αυτό καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς η αποτροπή χάνει την αποτελεσματικότητά της και κάθε νέα επίθεση αυξάνει τον κίνδυνο μιας ευρύτερης περιφερειακής κρίσης.

Το Ισραήλ έχει ήδη πραγματοποιήσει εκατοντάδες επιθέσεις στον Λίβανο, δείχνοντας ότι δεν προτίθεται να μειώσει την ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, παρά τα μηνύματα που εκπέμπονται από την Ουάσιγκτον. Παρότι στις 19 Ιουνίου ανακοινώθηκε κατάπαυση του πυρός μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, η συμφωνία παραβιάστηκε λίγες μόλις ώρες αργότερα.

Παρόμοια εικόνα είχε καταγραφεί και τον Απρίλιο, όταν οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει εκ νέου σε εκεχειρία. Από την αρχή, όμως, οι πιθανότητες μακροχρόνιας εφαρμογής της ήταν περιορισμένες. Ο λιβανέζικος στρατός δεν αποτελεί τον βασικό αντίπαλο του Ισραήλ στην περιοχή. Τον κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η Χεζμπολάχ, που δεν δεσμεύεται άμεσα από τις επίσημες συμφωνίες.

Έτσι, δημιουργείται ένα παράδοξο: οι διπλωματικές συμφωνίες υπάρχουν, αλλά δεν απαντούν στο βασικό ερώτημα για το ποιος ελέγχει πραγματικά τον νότιο Λίβανο και ποιος έχει τη δυνατότητα να σταματήσει τις επιθέσεις επί του πεδίου.

Το Ισραήλ θεωρεί ότι ο Λίβανος δεν διαθέτει τα στρατιωτικά και πολιτικά μέσα για να περιορίσει αποτελεσματικά τη δράση της Χεζμπολάχ. Παρότι ο λιβανέζικος στρατός υφίσταται θεσμικά, οι δυνατότητές του δεν μπορούν να συγκριθούν ούτε με την ισραηλινή στρατιωτική ισχύ ούτε με τις υποδομές των ένοπλων οργανώσεων που δρουν στη χώρα. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε συμφωνία με τη Βηρυτό θεωρείται από το Τελ Αβίβ ανεπαρκής.

Ο Λίβανος παραμένει έτσι το βασικό σημείο τριβής στην αντιπαράθεση Ιράν και Ισραήλ. Για το Ισραήλ, η Χεζμπολάχ αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του περιφερειακού δικτύου επιρροής της Τεχεράνης. Για το Ιράν, από την άλλη πλευρά, ο Λίβανος εξακολουθεί να είναι ένα από τα σημαντικότερα μέσα άσκησης πίεσης και αποτροπής απέναντι στο Ισραήλ.

Όσο αυτή η πραγματικότητα παραμένει αμετάβλητη, κάθε ισραηλινό πλήγμα στον Λίβανο θα εκλαμβάνεται από την Τεχεράνη όχι ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ως ευθεία αμφισβήτηση της συνολικής της θέσης στην περιοχή.

Για τον λόγο αυτό, το μέτωπο στον Λίβανο δυσκολεύει οποιαδήποτε ουσιαστική αποκλιμάκωση. Παρά τις διπλωματικές πρωτοβουλίες και τις αναφορές σε εκεχειρίες, η κατάσταση στο πεδίο παραμένει διαφορετική. Το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις του, η Χεζμπολάχ απαντά και το Ιράν θεωρεί ότι όλα αυτά εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική περιορισμού της επιρροής του.

Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε και από τον εκπρόσωπο του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, ο οποίος δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο των συνομιλιών με τις ΗΠΑ εάν δεν υπάρξει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.

Όσοι πιστεύουν ότι μερικές αυστηρές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αρκούν για να αλλάξουν τα δεδομένα, πιθανότατα υποτιμούν τη γεωπολιτική διάσταση της κρίσης. Το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά τον Νετανιάχου, αλλά τις ευρύτερες στρατηγικές ισορροπίες της περιοχής. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός γνωρίζει ότι, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο, οι ΗΠΑ παραμένουν ο βασικός σύμμαχος του Ισραήλ και ενεργεί έχοντας αυτή τη βεβαιότητα.

Διαβάστε επίσης:

Politico: Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ θα πατήσει το κουμπί της επανεκκίνησης στην Κύπρο

Συνεχές διπλωματικό θρίλερ με «αγκάθια» Ορμούζ και πυρηνικό πρόγραμμα – Στον Κόλπο ο Ρούμπιο, επικοινωνία Αραγτσί με Χαμάς

Σκάνδαλο Επστάιν: Ο Μπιλ Γκέιτς, οι ρωσίδες ερωμένες και ο εκβιασμός του επιχειρηματία και προαγωγού

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.