Αν ρωτούσαμε τον Μίλαν Κούντερα και τον Ρολάντ Μπαρτ τι θα έλεγαν για τον έρωτα στην εποχή της κατανάλωσης;

Ο ένας μετέτρεψε τον έρωτα σε πεδίο φιλοσοφικής, υπαρξιακής και πολιτικής αναζήτησης μέσα στο μυθιστόρημα. Ο άλλος επιχείρησε να αναλύσει τη γλώσσα, τα σημεία και τις μορφές μέσα από τις οποίες ο άνθρωπος μιλά για την επιθυμία και το πάθος. Αν επιχειρούσε κανείς να θέσει στον Μίλαν Κούντερα και στον Ρολάν Μπαρτ το ίδιο ερώτημα, το πώς μεταβάλλεται ο έρωτας μέσα σε μια κοινωνία κατανάλωσης, ταχύτητας και διαρκούς εναλλαγής εικόνων, θα διαπίστωνε ότι και οι δύο διέγνωσαν τη βαθιά αστάθεια των σύγχρονων σχέσεων, αν και από διαφορετικές αφετηρίες.

Ο Κούντερα αντιμετώπιζε τον έρωτα ως εμπειρία γεμάτη αντιφάσεις: ανάγκη ελευθερίας και ταυτόχρονα ανάγκη δέσμευσης, επιθυμία εγγύτητας αλλά και φόβος απώλειας της ατομικότητας. Στα μυθιστορήματά του, οι σχέσεις συχνά κινούνται μέσα σε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι δυσκολεύονται να συμφιλιώσουν την επιθυμία με τη διάρκεια και την προσωπική αυτονομία με την αφοσίωση.

Από αυτήν την οπτική, η σημερινή εποχή πιθανότατα θα του φαινόταν η ολοκλήρωση μιας ήδη υπαρκτής κρίσης. Οι σχέσεις επιταχύνονται, η επιλογή γίνεται σχεδόν απεριόριστη και ο έρωτας κινδυνεύει να μετατραπεί σε εμπειρία στιγμιαίας κατανάλωσης. Η ίδια η λογική της αγοράς – η συνεχής αναζήτηση νέας εμπειρίας, νέας εικόνας και νέας επιθυμίας – εισχωρεί σταδιακά και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σχετίζονται μεταξύ τους.

Ο Μπαρτ θα προσέγγιζε ίσως το ίδιο ζήτημα περισσότερο μέσα από τη γλώσσα και τα σύμβολα του έρωτα. Στα «Αποσπάσματα του ερωτικού λόγου» περιγράφει τον ερωτευμένο άνθρωπο ως μια μορφή που παλεύει να εκφράσει κάτι βαθιά προσωπικό μέσα από ήδη φθαρμένες κοινωνικές και πολιτισμικές φόρμες. Ο έρωτας δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι και ένας τρόπος αφήγησης του εαυτού.

Μέσα στον σημερινό κόσμο των κοινωνικών δικτύων, της διαρκούς έκθεσης και της εμπορευματοποιημένης εικόνας, ο Μπαρτ πιθανότατα θα ενδιαφερόταν για το πώς αλλάζει η ίδια η γλώσσα της επιθυμίας. Τα συναισθήματα συμπυκνώνονται σε εικόνες, σύντομα μηνύματα, ψηφιακές χειρονομίες και δημόσιες δηλώσεις. Ο ερωτευμένος άνθρωπος συνεχίζει να αναζητά μοναδικότητα, αλλά εκφράζεται μέσα από όλο και πιο τυποποιημένους κώδικες επικοινωνίας.

Ο Κούντερα πιθανότατα θα ανησυχούσε για την αδυναμία της διάρκειας και για τη μετατροπή των σχέσεων σε εμπειρίες περιορισμένου βάθους. Ο Μπαρτ θα παρατηρούσε ίσως πώς ακόμη και η πιο προσωπική επιθυμία κινδυνεύει να οργανωθεί μέσα από προκατασκευασμένες εικόνες και πολιτισμικά στερεότυπα.

Και οι δύο πάντως θα συμφωνούσαν πιθανότατα σε κάτι ουσιαστικό: ότι ο έρωτας παραμένει μια εμπειρία που αντιστέκεται δύσκολα στην πλήρη οργάνωση και κατανάλωση. Ακόμη και μέσα σε έναν κόσμο ταχύτητας, εικόνας και συνεχούς εναλλαγής, ο άνθρωπος εξακολουθεί να αναζητά στον άλλον κάτι που δεν μπορεί να μετατραπεί ολοκληρωτικά σε προϊόν ή σε απλή ανταλλαγή εμπειριών.

Διαβάστε επίσης:

Κουτσούμπας «πυροβολεί» Τσίπρα και Ανδρουλάκη

Εύθραυστη πρόοδος στη Μέση Ανατολή

Η Βρετανία αλλάζει ξανά πρωθυπουργό

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.