Η Βρετανία αλλάζει ξανά πρωθυπουργό

Αν υπάρχει μία εικόνα που συνοψίζει τη σύγχρονη βρετανική πολιτική πραγματικότητα, αυτή δεν είναι η πόρτα της Ντάουνινγκ Στριτ. Είναι το περιστρεφόμενο καρουζέλ των πρωθυπουργών που περνούν από μπροστά της. Εάν δεν είσαι και πολύ φαν της πολιτικής σκηνής, είναι δύσκολο να παρακολουθήσεις το ριάλιτι «Keeping up with the… UK Prime Ministers».

Ο Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε την παραίτησή του από την ηγεσία των Εργατικών ανοίγοντας τον δρόμο για ανάδειξη νέου πρωθυπουργού μέσα στο καλοκαίρι. Όπως δήλωσε, αποδέχθηκε ότι δεν είναι πλέον ο κατάλληλος άνθρωπος για να οδηγήσει το κόμμα στις επόμενες εκλογές. Θα παραμείνει προσωρινά στη θέση του μέχρι να ολοκληρωθεί ομαλά η διαδικασία διαδοχής, αλλά η πολιτική του διαδρομή ουσιαστικά έχει ολοκληρωθεί.

Με την αποχώρησή του το Ηνωμένο Βασίλειο ετοιμάζεται να αποκτήσει τον έβδομο πρωθυπουργό του από το 2016. Επτά πρωθυπουργοί μέσα σε δέκα χρόνια. Ένα στατιστικό που θα ακουγόταν φυσιολογικό σε μια χώρα που περνά πολιτική αναταραχή ή συνταγματική κρίση, όχι όμως σε μια δημοκρατία που για δεκαετίες παρουσιαζόταν ως παράδειγμα θεσμικής σταθερότητας.

Άλλη μια χαμένη ευκαιρία

Η είδηση της παραίτησης του Στάρμερ είναι ένα ακόμη επεισόδιο σε μια ιστορία που ξεκινά πολύ πριν από τον ίδιο. Για πολλούς αναλυτές η σημερινή αστάθεια έχει τις ρίζες της στο δημοψήφισμα για το Brexit το 2016. Εκείνη η ψήφος δεν χώρισε απλώς τους Βρετανούς σε δύο στρατόπεδα, αλλά άνοιξε τον «ασκό του Αιόλου», καθώς αποκάλυψε κοινωνικά, γεωγραφικά και οικονομικά ρήγματα που παρέμεναν για χρόνια κάτω από την επιφάνεια.

Από τότε, η χώρα μοιάζει να βρίσκεται σε μια διαρκή αναζήτηση ηγεσίας. Η Τερέζα Μέι δεν κατάφερε να διαχειριστεί το Brexit. Ο Μπόρις Τζόνσον κέρδισε θριαμβευτικά τις εκλογές αλλά αποχώρησε μέσα σε σκάνδαλα. Η Λιζ Τρας έγραψε ιστορία για όλους τους λάθος λόγους, παραμένοντας στην εξουσία μόλις λίγες εβδομάδες. Ο Ρίσι Σούνακ προσπάθησε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας χωρίς επιτυχία. Και τώρα, δύο χρόνια μετά τη μεγάλη νίκη των Εργατικών, φεύγει και ο άνθρωπος που υποτίθεται ότι θα επανέφερε την κανονικότητα.

Όταν ο Στάρμερ κέρδισε τις εκλογές του 2024, πολλοί μίλησαν για μια νέα αρχή. Ύστερα από δεκατέσσερα χρόνια συντηρητικής διακυβέρνησης, οι Εργατικοί επέστρεφαν στην εξουσία με ισχυρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο πρώην εισαγγελέας παρουσίαζε την εικόνα ενός σοβαρού, μετριοπαθούς και θεσμικού πολιτικού. Ήταν ο άνθρωπος που θα έκλεινε τον κύκλο του χάους.

Όμως ήδη από εκείνη τη νίκη υπήρχε μια αντίφαση. Σύμφωνα με ανάλυση των «New York Times» οι Εργατικοί εξασφάλισαν μια τεράστια κοινοβουλευτική πλειοψηφία με μόλις το 34% των ψήφων. Ήταν μια εκλογική επιτυχία που στηρίχθηκε περισσότερο στην κατάρρευση των αντιπάλων παρά στον ενθουσιασμό των ψηφοφόρων. Κάποιοι σχολιαστές την είχαν περιγράψει ως «μια κατολίσθηση χωρίς αγάπη». Και εκεί έγκειται το πολιτικό κενό και το μεγαλύτερο πρόβλημα του Στάρμερ, ο οποίος δεν κατάφερε ποτέ να δημιουργήσει ισχυρούς δεσμούς με την κοινωνία.

Απέτυχε στην καθημερινότητα

Η κυβέρνησή του προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις για τα εργασιακά δικαιώματα, αύξησε τη χρηματοδότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και περιόρισε τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές. Παράλληλα, διατήρησε ενεργό ρόλο στη διεθνή σκηνή και στήριξε σταθερά την Ουκρανία. Όμως οι πολίτες συνήθως δεν αξιολογούν τις κυβερνήσεις με βάση τους δείκτες ή τις διεθνείς πρωτοβουλίες. Τις αξιολογούν με βάση το ενοίκιο, τον λογαριασμό του ρεύματος και το κόστος του σούπερ μάρκετ, σε απτά πράγματα που κάνουν την πραγματική διαφορά στην τσέπη και την καθημερινότητα.

Η βρετανική οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται με χαμηλούς ρυθμούς. Ο πληθωρισμός, αν και μειωμένος σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, εξακολουθούσε να επηρεάζει τα νοικοκυριά. Η στεγαστική κρίση παρέμενε οξεία, ιδιαίτερα για τους νέους, οι οποίοι δεν μπορούν να βρουν σπίτι στα μεγάλα αστικά κέντρα. Ταυτόχρονα, οι συνέπειες του Brexit δεν είχαν εξαφανιστεί. Αντίθετα, πολλοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι εξακολουθούν να λειτουργούν ως μόνιμο βάρος για την ανάπτυξη της χώρας.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο Στάρμερ βρέθηκε αντιμέτωπος και με μια κρίση πολιτικής αξιοπιστίας. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα αναγκάστηκε να αναθεωρήσει σημαντικές πολιτικές επιλογές ύστερα από πιέσεις από το κόμμα του. Η εικόνα που διαμορφωνόταν ήταν αυτή ενός ηγέτη που έτρεχε πίσω από τα γεγονότα, τα οποία αδυνατούσε να προλάβει, πόσω μάλλον να καθορίσει.

Η υπόθεση του Πίτερ Μάντελσον επιδείνωσε ακόμη περισσότερο το κλίμα. Ο διορισμός του ως πρεσβευτή στις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα όταν επανήλθαν στο προσκήνιο στοιχεία για τη σχέση του με τον καταδικασμένο σεξουαλικό εγκληματία Τζέφρι Έπσταϊν. Για πολλούς Βρετανούς, το ζήτημα δεν αφορούσε μόνο ένα πρόσωπο. Αφορούσε την κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στις πολιτικές ελίτ συνολικά.

Αντίστροφη μέτρηση

Οι κακές επιδόσεις των Εργατικών στις τοπικές εκλογές του Μαΐου ήταν το σημείο καμπής. Στο εσωτερικό του κόμματος άρχισε να επικρατεί η αίσθηση ότι η κυβέρνηση όδευε προς εκλογική ήττα αν δεν άλλαζε ηγεσία.

Και ανάμεσα στους διάφορους μνηστήρες εμφανίστηκε και ο Άντι Μπέρναμ. Πρώην υπουργός, πρώην δήμαρχος του Μάντσεστερ και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες των Εργατικών, ο Μπέρναμ παρουσιάζεται ήδη ως ο επικρατέστερος διάδοχος. Οι υποστηρικτές του τον περιγράφουν ως πολιτικό που κατανοεί καλύτερα τη ζωή έξω από το Λονδίνο, έναν άνθρωπο που μπορεί να μιλήσει στις βιομηχανικές περιοχές της βόρειας Αγγλίας, οι οποίες αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω.

Η υποψηφιότητά του απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη δυναμική μετά τη δημόσια στήριξη που έλαβε από τον Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος θεωρούνταν πιθανός αντίπαλος στη μάχη της διαδοχής. Φυσικά, κάποιοι Εργατικοί σκέφτονται να βάλουν «μπλόκο» στη διαδοχή του χωρίς επίσημη υποψηφιότητα. Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με πληροφορίες του BBC News ο πρώην υπουργός Άμυνας Αλ Καρνς δήλωσε ότι σκέφτεται να θέσει υποψηφιότητα, ενώ ο Ντάρεν Τζόουνς, γενικός γραμματέας του Κιρ Στάρμερ, δεν έχει αποκλείσει ούτε αυτός μια υποψηφιότητα.

Ο επόμενος πρωθυπουργός θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα ίδια ακριβώς διλήμματα: μια οικονομία που δυσκολεύεται να ανακτήσει δυναμική, ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας που εξακολουθεί να πιέζεται, μια κοινωνία βαθιά διχασμένη γύρω από το μεταναστευτικό, έναν κρατικό προϋπολογισμό που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για γενναιόδωρες παροχές και μια διεθνή σκηνή που γίνεται ολοένα πιο ασταθής.

Παράλληλα, η άνοδος του Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ δείχνει ότι το κύμα λαϊκής δυσαρέσκειας όχι μόνο δεν έχει υποχωρήσει αλλά συνεχίζει να αναζητά πολιτική έκφραση. Η ενίσχυση εθνικιστικών και αντισυστημικών κομμάτων ξέρουμε πως δεν αποτελεί αποκλειστικά βρετανικό φαινόμενο. Είναι κομμάτι μιας ευρύτερης τάσης που παρατηρείται σε πολλές δυτικές δημοκρατίες.

Αυτό ίσως φανερώνει τη βαθιά κρίση που αντιμετωπίζουν οι άλλοτε κραταιές ευρωπαϊκές δημοκρατίες που δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των πολιτών τους.

Ο επόμενος ένοικος της Ντάουνινγκ Στριτ θα ορκιστεί πιθανότατα μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Θα εμφανιστεί ως η αρχή ενός νέου κεφαλαίου. Όμως η πραγματική πρόκληση δεν θα είναι να πείσει ότι είναι καλύτερος από τον Στάρμερ. Θα είναι να αποδείξει ότι η Βρετανία μπορεί επιτέλους να βγει από τον φαύλο κύκλο πολιτικής αστάθειας που την ακολουθεί από το 2016. Γιατί αν κάτι δείχνει η τελευταία δεκαετία, είναι ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στους πρωθυπουργούς. Βρίσκεται στη χώρα που εξακολουθεί να αναζητά τον δρόμο της μετά το Brexit και δεν τον έχει ακόμη βρει.

Το μόνο σίγουρο και μόνιμο είναι ότι ο γάτος Λάρι, ο οποίος κατοικεί στο Νο. 10 από το 2011, θα υποδεχτεί τον καινούργιο πρωθυπουργό στο σπίτι του!

Διαβάστε επίσης:

H Ευρώπη «ψήνεται» και οι κυβερνήσεις τρέχουν για μέτρα – Διακοπές ρεύματος στη Γαλλία, «καμίνι» Βρετανία, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία (Χάρτες)

Επιχείρηση πειθούς από Ρούμπιο στις χώρες του Κόλπου που θεωρούν «χαλαρή» τη συμφωνία με το Ιράν – Σκληρό μπρα ντε φερ με Τεχεράνη για την τελική μορφή της

Τουρκία: Θρίλερ με νεκρό Έλληνα τουρίστα σε ξενοδοχείο της Αττάλειας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.