Vovan και Lexus: Οι «φαρσέρ» του Κρεμλίνου που εκθέτουν ηγέτες και πολιτικούς – Θύμα τους και ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Θάνος Ντόκος

Ξεκίνησαν ως δυο απλοί φαρσέρ που έκαναν τηλεφωνικές πλάκες. Πλέον όμως οι στόχοι τους απέκτησαν έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά, προκαλώντας σοβαρά διπλωματικά θέματα. Ο λόγος για τον  Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ, γνωστός ως Vovan, και τον Αλεξέι Στολιάροφ, γνωστός ως Lexus, οι οποίοι έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα του ρωσικού πολέμου της πληροφορίας.

Με τη μάσκα της σάτιρας, πλησιάζουν ηγέτες, υπουργούς, συμβούλους ασφαλείας και προσωπικότητες της Δύσης, εμφανίζονται ως πρόεδροι, πρωθυπουργοί ή υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι και πραγματοποιούν συνομιλίες που αργότερα κυκλοφορούν αποσπασματικά, συχνά μέσα από ρωσικά ή φιλορωσικά δίκτυα, προκαλώντας ιδιαίτερα προβλήματα.

Η μέθοδός τους είναι σχεδόν πάντα η ίδια. Χτίζουν ένα πειστικό πρόσχημα, εκμεταλλεύονται μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία και εμφανίζονται ως συνομιλητές που το θύμα έχει λόγο να εμπιστευθεί. Έτσι παγίδευσαν το 2015 τον Έλτον Τζον, όταν προσποιήθηκαν τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον εκπρόσωπό του Ντμίτρι Πεσκόφ. Ο Βρετανός καλλιτέχνης είχε μιλήσει δημόσια για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ στη Ρωσία και πίστεψε ότι συνομιλούσε με τον Ρώσο πρόεδρο. Η υπόθεση πήρε τέτοιες διαστάσεις ώστε το Κρεμλίνο αναγκάστηκε να διαψεύσει την επικοινωνία, ενώ αργότερα ο πραγματικός Πούτιν τηλεφώνησε στον Έλτον Τζον για να απολογηθεί για τη φάρσα.

Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, το παιχνίδι άλλαξε επίπεδο. Τον Μάρτιο του 2022, ο τότε Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Γουάλας δέχθηκε βιντεοκλήση από πρόσωπο που παρίστανε τον Ουκρανό πρωθυπουργό Ντένις Σμιχάλ. Η συζήτηση κινήθηκε σε ευαίσθητα ζητήματα άμυνας και πολέμου, με τους φαρσέρ να επιχειρούν να ανοίξουν θέμα δήθεν ουκρανικών πυρηνικών σχεδίων, ένα αφήγημα που συνέπιπτε με ρωσικές γραμμές προπαγάνδας. Το Λονδίνο κατήγγειλε τότε ότι αποσπάσματα της συνομιλίας είχαν υποστεί επεξεργασία και χρησιμοποιήθηκαν παραπλανητικά.

Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του 2022, οι Vovan και Lexus χτύπησαν σε μια από τις πιο φορτισμένες στιγμές του πολέμου. Μετά την έκρηξη πυραύλου στο Πσεβόντουφ της Πολωνίας, που στοίχισε τη ζωή σε δύο ανθρώπους και προκάλεσε συναγερμό στο ΝΑΤΟ, ο Πολωνός πρόεδρος Αντρέι Ντούντα μίλησε με άνδρα που πίστευε ότι ήταν ο Εμανουέλ Μακρόν. Στην πραγματικότητα ήταν ένας από τους Ρώσους φαρσέρ, που μιλούσε στα αγγλικά με ψεύτικη γαλλική προφορά. Η συνομιλία κράτησε περίπου επτάμισι λεπτά και δημοσιοποιήθηκε από τους ίδιους. Η προεδρία της Πολωνίας αναγνώρισε ότι η κλήση έγινε, γεγονός που άνοιξε συζήτηση για τα πρωτόκολλα ασφαλείας σε ώρα κρίσης.

Το 2023 ήρθε η σειρά της Τζόρτζια Μελόνι. Οι δύο Ρώσοι εμφανίστηκαν ως υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης, λίγο πριν από τις επαφές της Ιταλίδας πρωθυπουργού στον ΟΗΕ. Η Μελόνι μίλησε για την κόπωση γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και για την ανάγκη να βρεθεί διέξοδος που δεν θα καταστρέφει το διεθνές δίκαιο. Το γραφείο της αναγκάστηκε να παραδεχθεί ότι είχε εξαπατηθεί, ενώ ο διπλωματικός της σύμβουλος παραιτήθηκε μετά το φιάσκο.

Τον Ιούνιο του 2024, ο Ντέιβιντ Κάμερον πίστεψε ότι συνομιλούσε με τον πρώην πρόεδρο της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας συμμετείχε σε βιντεοκλήση και αντάλλαξε μηνύματα, πριν οι βρετανικές υπηρεσίες καταλήξουν ότι επρόκειτο για απάτη. Όταν αργότερα οι Vovan και Lexus δημοσιοποίησαν το βίντεο, το Foreign Office χαρακτήρισε την υπόθεση ρωσική επιχείρηση με στόχο την απόσπαση της προσοχής από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Μεταξύ των θυμάτων πλέον και η Ελλάδα, με την υπόθεση του Θάνου Ντόκου. Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού παραπλανήθηκε από τους Ρώσους φαρσέρ, οι οποίοι εμφανίστηκαν ως Ουκρανοί αξιωματούχοι και άνοιξαν συζήτηση για ευαίσθητα ζητήματα ασφαλείας που έχουν να κάνουν και με το ουκρανικό θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε στην Λευκάδα πριν από μερικές εβδομάδες. Η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει το περιστατικό ως υβριδική επίθεση με χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και όχι ως απλή φάρσα. Ενώ, κυβερνητικές πηγές διαβεβαιώνουν ότι κατά τη διάρκεια της συνομιλίας δεν υπήρξε διαρροή εμπιστευτικών ή απόρρητων πληροφοριών.

Για πολλούς ο ρόλος των δυο Ρώσων φαρσέρ έχει να κάνει με τον τρόπο που το Κρεμλίνο αντιμετωπίζει ηγέτες και πολιτικούς της Δύσης. Οι ίδιοι οι Vovan και Lexus αρνούνται ότι δουλεύουν για ρωσικές υπηρεσίες. Όμως η διαδρομή τους δείχνει κάτι πολύ πιο σύνθετο από αθώα σάτιρα. Το EUvsDisinfo, ο ευρωπαϊκός μηχανισμός καταγραφής ρωσικής παραπληροφόρησης, περιγράφει τις ψεύτικες κλήσεις τους ως εργαλείο FIMI, δηλαδή ξένης χειραγώγησης και παρέμβασης στην πληροφορία, σημειώνοντας ότι το περιεχόμενό τους ευθυγραμμίζεται συστηματικά με φιλοκρεμλινικά αφηγήματα και ενισχύεται από ρωσικά προπαγανδιστικά δίκτυα.

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο ήρθε το 2024, όταν οι δύο Ρώσοι τιμήθηκαν στο Κρεμλίνο με το Τάγμα Φιλίας, όπως είχε μεταδώσει το ρωσικό κρατικό πρακτορείο RIA και το Reuters. Πρόκειται για κρατική διάκριση που απονέμεται για την ενίσχυση της ειρήνης, της φιλίας και της συνεργασίας μεταξύ λαών. Στην περίπτωσή τους, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική αφού δύο άνθρωποι που έχουν παγιδεύσει επανειλημμένα δυτικούς αξιωματούχους βραβεύονταν από το ίδιο κράτος του οποίου τα αφηγήματα εξυπηρετούνται από το υλικό τους.  Οι Vovan και Lexus δεν χρειάζεται να κλέψουν απόρρητα έγγραφα. Τους αρκεί να δημιουργήσουν ένα στιγμιότυπο. Μια ατάκα. Μια αμήχανη παραδοχή. Μια φράση που, κομμένη από το πλαίσιο της συνομιλίας, μπορεί να ταξιδέψει  στα ρωσικά δελτία και από εκεί στα διεθνή μέσα.

Το προϊόν τους δεν είναι το γέλιο. Είναι η αμφιβολία. Να εμφανιστεί η Δύση κουρασμένη από την Ουκρανία. Να φανεί ότι οι κυβερνήσεις δεν ελέγχουν ούτε τις επικοινωνίες τους. Να παρουσιαστούν οι σύμμαχοι του Κιέβου ως διχασμένοι, αφελείς ή κυνικοί. Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε ψεύτικη κλήση γίνεται μικρό όπλο στον υβριδικό πόλεμο της Ρωσίας.

Διαβάστε επίσης:

Καρυστιανού: Περιέργο ότι οι οπαδοί της ΝΔ βγήκαν με τυπωμένα μπλουζάκια μετά το χτύπημα – Τι απαντά για το ακίνητο που αγοράστηκε από fund

Θάνος Ντόκος: Οι Ρώσοι φαρσέρ κάνουν πλάκα στην κυβέρνηση – «Ποια υβριδική επίθεση με AI, email από το gmail στείλαμε»

Κεραμέως: Καταργούμε οριστικά τις περικοπές στις συντάξεις χηρείας, θέτοντας τέλος στην ομηρία χιλιάδων συμπολιτών μας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.