Κριτική ταινιών: «Αντικατοπτρισμοί» και «Το δείπνο του Φράνκο» – Στο προσκήνιο το ευρωπαϊκό σινεμά

Όπως και να το κάνουμε, το ευρωπαϊκό σινεμά διατηρεί πάντα τη σπίθα μιας άλλης οπτικής των συνδυασμών, οι οποίοι μπορούν να προκύψουν από τη μίξη των κινηματογραφικών μέσων.  Από τα ονόματα σκηνοθετών, που κουβάλησαν πολύ νερό στον μύλο των αισθητικών αναζητήσεων, ο Γερμανός Κρίστιαν Πέτζολντ, παρουσιάζει πάντα ενδιαφέρον, αν και τον τελευταίο καιρό δείχνει κάπως στομωμένος. Από την άλλη, ο πιο άγνωστος Ισπανός Μανοέλ Γκόμες Παρέιρα, μπορεί να μην πρωτοπορεί κινηματογραφικά, να αντιγράφει γνωστά κινηματογραφικά μοντέλα, ωστόσο η ταινία του «Το δείπνο του Φράνκο»  είναι από αυτές που θα βαφτίζαμε ιδανικές για θερινό κινηματογράφο.

  Ο καθρέφτης είναι λίγο θαμπός

Τίτλος ταινίας: «Αντικατοπτρισμοί» («Mirroirs 3»)

Σύνοψη: Η Λάουρα είναι μια νεαρή κοπέλα, η οποία βρίσκεται στην αγκαλιά μιας οικογένειας, μετά από ένα δυστύχημα. Η οικογένεια κρύβει κάποια μυστικά. Στην πορεία, η Λάουρα αντιλαμβάνεται ότι αποτελεί ένα περίεργο είδος υποκατάστατου. Προσπαθεί να βρει άκρη, με τα όσα κρύβει η ζεστή φιλοξενία

Σκηνοθεσία: Κρίστιαν Πέτζολντ

Παίζουν: Πόλα Μπιρ, Μπάρμπαρα Άουερ, Ματίας Μπραντ

Από τον τίτλο ακόμη, η ταινία «Αντικατοπτρισμοί» αντανακλά τον τρόπο με τον οποίον ο κινηματογράφος και η μουσική συναντιούνται προκειμένου να διεγείρουν το φαντασιακό και να καλύψουν ένα ψυχικό τραύμα. Οι «αντικατοπτρισμοί»,  ειδικά αν διαβαστούν στον αυθεντικό τίτλο («Mirroirs3») παραπέμπουν στο σχετικό κομμάτι για πιάνο, του Μορίς Ραβέλ, αλλά και στη φύση της ίδιας της έβδομης τέχνης. Επιστρατεύονται τα δύο εκφραστικά μέσα, προκειμένου να αποδοθεί ο τρόπος με τον οποίον το ψυχικό τραύμα βρίσκει ανακουφιστική γάζα με την ψυχαναλυτική «αλλαγή αντικειμένου», αλλά και με την παρηγορητική λειτουργία της τέχνης. Για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, ο «αντικατοπτρισμός» ονομάζεται Λάουρα και αφορά σε μια κοπέλα, η οποία γνωρίζει συγκινητική περίθαλψη από μια γυναίκα , στην αγκαλιά της οποίας βρίσκεται μετά από ένα τροχαίο δυστύχημα. Σχεδόν περπατώντας στα χαμένα (κυριολεκτικά και μεταφορικά), αρχικά μοιάζει να ζεσταίνεται ευχάριστα σ’ αυτήν την αγκαλιά, στη συνέχεια όμως, κρατάει αποστάσεις, αντιλαμβανόμενη ότι αποτελεί κάτι σαν υποκατάστατο. Εδώ είναι που ο Πέτζολντ πραγματοποιεί ένα  δύσκολο εγχείρημα: αρχίζει, με τις βελόνες της Λάουρα, να ξηλώνει το οικογενειακό πουλόβερ και σταδιακά, με πολύ προσεκτικά αφηγηματικά βήματα, αποκαλύπτει το πεδίο ενός ψυχολογικού θρίλερ. Τα μυστικά τα οποία κρύβει η οικογένεια συνοψίζονται στον όρο «ψυχικό τραύμα», δηλαδή ένα γεγονός του οποίου η επίδραση είναι πέρα από την αντοχή των «ψυχολογικών ιστών» του ατόμου. Σε αυτήν την κατάσταση βρίσκεται η μητέρα της οικογένειας και με έντεχνη σκηνοθεσία, ο Πέτζολντ γυρίζει τον χρόνο προς τα πίσω, να ερμηνεύσει την κατάσταση, να πάψει ο καθρέφτης να είναι θαμπός.

Ως προς αυτό, ο Γερμανός σκηνοθέτης τα καταφέρνει, τη γνωρίζει την τέχνη του. Εκεί όπου το κάτοπτρο παραμένει χαμηλής ευκρίνειας είναι στο πεδίο της εξέλιξης των σχέσεων. Από τη στιγμή που δίνει προτεραιότητα σε αυτές, το φιλμ θα όφειλε να επιδείξει μεγαλύτερη ευρηματικότητα. Σε προηγούμενα έργα του («Μπάρμπαρα» και κυρίως το «Τραγούδι του Φοίνικα»),  ο Πέτζολντ ξάφνιαζε. Με τη θεματική και κινηματογραφική του τόλμη, έδινε την υπόσχεση ενός σινεμά που θα μπορούσε να ανιχνεύσει τις κοινωνικές, αλλά και τις αισθητικές τάσεις. Τώρα ούτε στο ένα ούτε στο άλλο πρωτοτυπεί. Το θέμα του ψυχικού τραύματος και της αντιμετώπισής του, αποτέλεσε σταθερή «αξία» για το σινεμά. Το ίδιο και η πλεκτή αφήγηση, την οποία υπηρετεί και στην οποία ίσως όλα εξαντλήθηκαν από τον Μίκαελ Χάνεκε και μετά. Ιδίως με τις δόσεις έντονου ψυχολογικού τρόμου, τις οποίες πρόσθεσε. Τις χρησιμοποιήσε ακριβώς για να καταλήξει στην αμφισημία, ακόμη κι αυτών ακόμη των εικόνων, που τροφοδοτούν τη βεβαιότητά μας. Αυτό αποτέλεσε και το πιο επιτυχημένο δείγμα κινηματογραφικών  «αντικατοπτρισμών». Η ταινία του Πέτζολντ μοιάζει να θέλει να υπηρετήσει το ίδιο θέμα, χωρίς όμως να γνωρίζει καινούριους δρόμους.

Η χρήση της μουσικής (κυρίως του Ραβέλ, αλλά και πιο πολυποίκιλη) είναι αυτή που υποτίθεται ότι προσφέρει μια καινούρια πυξίδα προσανατολισμού. Οι νότες του συγκεκριμένου μουσικού θέματος του πασίγνωστου Μορίς Ραβέλ προσπαθούν, αλλά δεν συνδέονται εύκολα με την εξέλιξη. Στον «Λόρενς της Αραβίας» το μουσικό θέμα του «Μπολερό», του ίδιου συνθέτη, δίνει ένα μάθημα κινηματογραφικής χρήσης της μουσικής, με τον βηματισμό στην έρημο. Εδώ, η Λάουρα αποτελεί ένα είδος αντικατοπτρισμού, αντικείμενου επιθυμίας,  σαν το νερό στην έρημο. Η οικογένεια των τριών ατόμων θα ξαναβρεθεί στο ίδιο τραπέζι, θα επανασυγκολληθεί, με συνδετικό ιστό τη νεαρή κοπέλα.  Αλλά η μουσική, όμως, λίγα προσθέτει στον «βηματισμό» προς τη λύση. Ο Πέτζολντ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο, η νεαρή να έχει γίνει αντικείμενο χρήσης και όχι αποδέκτης αγάπης, που εμφανώς είναι αυτή που αναζητά. Ή μήπως έζησε και η Λάουρα έναν αντικατοπτρισμό, μιας οικογένεια που δεν υπάρχει;

Αξιολόγηση: ** 1/2

    Η κωμική διάσταση ενός δράματος

Τίτλος ταινίας: «Το δείπνο του Φράνκο»

Σύνοψη: Στα 1939, ο ιδιοκτήτης ενός πολυτελούς ξενοδοχείου στη Μαδρίτη, διατάσσεται από τον φραγκικό υπολοχαγό  Μεντίνα, να οργανώσει ένα δείπνο, προς τιμήν της νίκης των φρανκικών δυνάμεων. Όλα είναι ανέτοιμα, το ξενοδοχείο έχει μεταποιηθεί σε νοσοκομείο και οι μάγειρες βρίσκονται στη φυλακή, λόγω των φρονημάτων τους…

Σκηνοθεσία: Μανοέλ Γκόμες Περέιρα

Παίζουν: Αλμπέρτο Σαν Χουάνγκ,  Νόρα Χερνάντες, Μάριο Κάσας

«Το δείπνο του Φράνκο», του Ισπανού σκηνοθέτη Μανοέλ Γκόμες Περέιρα, είναι από αυτές τις ταινίες, οι οποίες μπορεί να μην τρελαίνουν τους κριτικούς, λατρεύονται όμως από το κοινό, ιδίως στη θερινή περίοδο. Κι αυτό επειδή διακρίνονται για μια στρωτή, χωρίς περικοκλάδες αφήγηση, αλλά και χωρίς προσβολές προς το πνευματικό επίπεδο των θεατών. Διατρέχονται από νοήματα αποδεκτά και ευανάγνωστα, ενώ καταφέρνουν να δημιουργού κωμικές καταστάσεις, στο πλαίσιο ενός αντικειμενικού δράματος.

Ήδη το 1939, είναι μια χρονιά δίσεκτη για την Ισπανία, καθώς οι δυνάμεις του Φράνκο έχουν επικρατήσει, επιβάλλοντας μια δικτατορία, με πολλούς αντιφρονούντες να βρίσκονται φυλακισμένοι ως αριστεροί. Τότε αποφασίζεται να εορτασθεί η νίκη, σε ένα πολυτελές δείπνο, στους χώρους ενός μεγάλου και πολυτελούς ξενοδοχείου (του Grand Palace) της Μαδρίτης. Έλα όμως, που το ισόγειο έχει μετατραπεί σε νοσοκομείο και οι μάγειρες βρίσκονται φυλακισμένοι, μετά τον αιματηρό εμφύλιο, ο οποίος προηγήθηκε. Τη διαταγή λαμβάνει ο υπολοχαγός Μεντίνα, φοβισμένος και άβουλος, να μεταφέρει την πίεση την οποία δέχεται στον εύστροφο, αλλά και ανοιχτόμυαλο ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου. Και τότε ξεκινάει μια σειρά επεισοδίων όλων των ειδών (πολιτικά, ερωτικά, ακόμη και γαστριμαργικά, για να είμαστε στη μόδα), με υπόσχεση για γέλιο και συγκίνηση. Κρατάει την έκπληξη ενός ευφυούς και «μαύρου», αλλά κωμικού, τέλους: όταν κάνεις μια υπόκυψη στην εξουσία, περίμενε να έρθουν κι άλλες.

Φυσικά, πρόκειται για θεατρικό έργο («Το δείπνο» του Χοσέ Λουΐς Αλμπέρτο ντε Σάντος), κάτι που όσο και να προσπαθεί δεν μπορεί να αντιπαλέψει ο Ισπανός σκηνοθέτης. Όχι ότι σκοτώνεται κιόλας να το πράξει. Προτιμάει τις ευκολίες που του παρέχει το θέατρο, βολεύεται στους κλειστούς χώρους και δεν καταβάλλει προσπάθεια να τους «κινηματογραφήσει». Περιορίζεται στις θεατρικές γραμμές, που του παρέχουν την ασφάλεια της συνύπαρξης του δραματικού με το κωμικού και πατάει επίμονα στη σταθερή βάση τους. Οι ήρωες αποτελούν αφελείς φιγούρες του ισπανικού εμφυλίου, με κύριες ομάδες τους αριστερούς μάγειρες και τους δεξιούς σερβιτόρους. Οι χαρακτήρες και τα περιστατικά παραμένουν στα όρια του σκίτσου, που εκφέρουν έξυπνες ατάκες, σε αλληλοδιαδοχή εκπλήξεων. Απουσιάζει η όποια εμβάθυνση, βρίσκουμε όμως το γέλιο. Αυτό εκτιμάται ιδιαιτέρως στα θερινά σινεμά και στην αξιοπρεπή ανεμελιά που αναζητούν.

Αξιολόγηση: **

Διαβάστε επίσης

«The Fisherman»: Η Focus Features μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το βραβευμένο μυθιστόρημα υπερφυσικού τρόμου

Διθυραμβικές οι πρώτες κριτικές για την «Οδύσσεια» του Νόλαν – Ύμνοι για τον Ματ Ντέιμον

Λουπίτα Νιόνγκο: Σάλος με την ερώτηση που είπε ότι θα έκανε στον Όμηρο για την «Οδύσσεια» – «Δείξε σεβασμό» της γράφουν (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.