Στο τραπέζι του ΝΑΤΟ τα F-35 – Ανατολίτικη σύνοδος κορυφής στην Άγκυρα εν μέσω έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων

Η φετινή σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα διεξάγεται σε μία περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μέση Ανατολή παραμένει σε κατάσταση αστάθειας και η Συμμαχία επιχειρεί να επιταχύνει τον αμυντικό μετασχηματισμό της, επενδύοντας σε νέες δυνατότητες και ενισχύοντας την πολεμική της βιομηχανία.

Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη τον ρόλο της ως χώρας – οικοδέσποινας και την ιδιαίτερη σχέση Τραμπ – Ερντογάν, επιχειρεί να αναδειχθεί σε κομβικό παράγοντα της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ. Πέραν αυτών, αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ενέκρινε από την Άγκυρα νέα αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων ως απάντηση στις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στον Περσικό Κόλπο.

Οι νέες αμυντικές πρωτοβουλίες

Εν τω μεταξύ στο πλαίσιο της συνόδου ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ανακοίνωσε νέες πρωτοβουλίες που αφορούν:

● Κοινά εξοπλιστικά προγράμματα.

● Τη δημιουργία πολυεθνικού στόλου μεταγωγικών αεροσκαφών Airbus A400M.

● Την ενίσχυση των δυνατοτήτων εναέριου ανεφοδιασμού.

● Την αναβάθμιση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης.

● Σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογίες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια της Συμμαχίας να αυξήσει την επιχειρησιακή της ετοιμότητα απέναντι στις προκλήσεις που δημιουργούν η Ρωσία, η Κίνα και οι υβριδικές απειλές.

Το παζάρι για τα F-35…

Ωστόσο, η προσοχή όλων στράφηκε στη συνάντηση μεταξύ του Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο Αμερικανός Πρόεδρος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει στην άρση των κυρώσεων CAATSA, που είχαν επιβληθεί στην Τουρκία μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, ενώ δήλωσε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα εξετάσει και το αίτημα της Άγκυρας για την προμήθεια μαχητικών F-35.

Από την πλευρά του ο Ερντογάν εμφανίστηκε αισιόδοξος δηλώνοντας ότι προσδοκά θετική εξέλιξη τόσο για τα F-35 όσο και για την προμήθεια αμερικανικών κινητήρων που θα χρησιμοποιηθούν στο τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.

Η συνάντησή τους κυριάρχησε και στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, όπως η «Sabah», η «Türkiye» και η «Yeni Şafak», προβάλλουν ως βασικό μήνυμα ότι «ανοίγει νέα εποχή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις», δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου περί άρσης των κυρώσεων CAATSA, στην πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και στην προοπτική έγκρισης αμερικανικών κινητήρων για το πρόγραμμα KAAN.

Αντίθετα, αντιπολιτευόμενα μέσα, όπως η «Sözcü» και η «Cumhuriyet», εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικά, επισημαίνοντας ότι «μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία δεσμευτική απόφαση από την Ουάσιγκτον» και ότι «οι θεσμικοί περιορισμοί του Κογκρέσου εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρό εμπόδιο για οποιαδήποτε συμφωνία».

Αρκετές από τις δηλώσεις του Τραμπ προκάλεσαν έντονο σχολιασμό και στον αμερικανικό Τύπο. Το CNN, αφού έλεγξε αναλυτικά τις τοποθετήσεις του, κατέγραψε πέντε ανακριβείς ισχυρισμούς, που διατυπώθηκαν κατά τη συνάντησή του με τον Ερντογάν. Μεταξύ αυτών ξεχώρισαν οι ισχυρισμοί του για την υποτιθέμενη συμβολή της Τουρκίας στις πρόσφατες αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.

…και το «αγκάθι» των S-400

Παρά το θετικό πολιτικό κλίμα που επιχειρεί να δημιουργήσει ο Λευκός Οίκος, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση. Η αποβολή της Άγκυρας από το πρόγραμμα το 2019 δεν ήταν αποτέλεσμα μιας απλής πολιτικής επιλογής, αλλά συνδέθηκε άμεσα με την απόκτηση των ρωσικών S-400, τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ασύμβατους με τις απαιτήσεις ασφαλείας του πλέον προηγμένου αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους.

Το ζήτημα της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δεν περιορίζεται μόνο στις πολιτικές αποφάσεις του Λευκού Οίκου, αλλά συνδέεται με ένα ευρύτερο αμερικανικό νομικό πλαίσιο. Οι κυρώσεις, που επιβλήθηκαν βάσει του «Νόμου για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής μέσω κυρώσεων» (CAATSA) μετά την απόκτηση των S-400, δημιούργησαν σημαντικούς περιορισμούς στην αμυντική συνεργασία Ουάσιγκτον – Άγκυρας.

Παράλληλα, σχετικές διατάξεις του «Νόμου περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας» (NDAA), ο οποίος καθορίζει το νομοθετικό πλαίσιο για τις αμυντικές προτεραιότητες των Ηνωμένων Πολιτειών, έθεσαν πρόσθετες προϋποθέσεις για την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, συνδέοντας την επιστροφή της στο πρόγραμμα με την επίλυση του ζητήματος των S-400 και την παροχή εγγυήσεων για την προστασία της τεχνολογίας του μαχητικού.

Ως εκ τούτου, ακόμη και αν ο Πρόεδρος Τραμπ επιθυμεί πολιτικά να προχωρήσει σε συμφωνία με τον Ερντογάν, η διαδικασία αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικές αντιστάσεις στο αμερικανικό νομοθετικό σώμα.

Κινητήρες General Electric F110 γιατοKAAN

Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε και η πιθανή έγκριση πώλησης πρόσθετων αμερικανικών κινητήρων General Electric F110 για τις πρώτες εκδόσεις του μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη απόφαση από την αμερικανική κυβέρνηση, η Άγκυρα εμφανίζεται αισιόδοξη ότι η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας επαναπροσέγγισης των δύο χωρών.

Οι αντιδράσεις σε Ισραήλ και Ελλάδα

Από την πλευρά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξέφρασε δημόσια την αντίθεσή του σε μία πιθανή πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτιμώντας ότι θα μεταβάλει την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.

Αντίστοιχα, στην Ελλάδα η συζήτηση παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οποιαδήποτε ενίσχυση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας επηρεάζει άμεσα το στρατηγικό περιβάλλον στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.Για την Ελλάδα οι εξελίξεις απαιτούν ψύχραιμη, αλλά προσεκτική αξιολόγηση. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις αμερικανοτουρκικές επαφές, χωρίς να θεωρεί ότι μια πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα. Όμως, αναγνωρίζει ότι μία μελλοντική ενίσχυση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας με μαχητικά πέμπτης γενιάς θα αποτελούσε παράγοντα που θα επηρέαζε την αεροπορική ισορροπία στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο.

Νέα φάση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις

Από την πρώτη ημέρα της Συνόδου έγινε εμφανής η προσπάθεια αναθέρμανσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, με την Ουάσιγκτον και την Άγκυρα να επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας. Παρ’ όλα αυτά, η πολιτική βούληση του Λευκού Οίκου δεν αρκεί από μόνη της για να ανοίξει ξανά την πόρτα των F-35 στην Τουρκία. Τα εμπόδια που θέτει η αμερικανική νομοθεσία και το Κογκρέσο είναι ιδιαίτερα ισχυρά.

Η τελική έκβαση θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ – Τουρκίας, αλλά και για την ισορροπία ισχύος στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])

Διαβάστε επίσης:

Ερντογάν για δηλώσεις Μητσοτάκη και F-35: «Δεν έπρεπε να υποπέσει σε ένα τέτοιο λάθος – Θέμα των ηγετών η επίλυση των ζητημάτων του Αιγαίου» – Τι είπε για το casus belli

Ο Έντι Ράμα υπερασπίζεται τη δημόσια χρηματοδότηση με 4,56 εκατ. δολάρια για τη συναυλία του Κάνιε Γουέστ

«Δεν πλήττεται ο αυτοσεβασμός σου όταν σιωπάς δίπλα στον Τραμπ;» – Δανός δημοσιογράφος «κάρφωσε» τον Ρούτε (Video)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.