Πυρκαγιές στις εγκαταστάσεις διαχείρισης ανακυκλώσιμων υλικών: ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο που απαιτεί απαντήσεις

Η νέα μεγάλη πυρκαγιά σε εγκατάσταση ανακύκλωσης στο Κιλελέρ, μετά το θανατηφόρο περιστατικό στον Ασπρόπυργο, τις επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές στο Ωραιόκαστρο και τις επτά μεγάλες πυρκαγιές που καταγράφηκαν μέσα σε μόλις δύο μήνες το καλοκαίρι του 2025, αλλά και τα αντίστοιχα περιστατικά των προηγούμενων ετών, επιβεβαιώνει ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μεμονωμένα συμβάντα, αλλά σε ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο που επιβάλλει να εξετάσουμε συνολικά τις συνθήκες λειτουργίας των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων, καθώς και την αποτελεσματικότητα του πλαισίου πρόληψης και ελέγχου που τις διέπει.

Η διεθνής αγορά ανακυκλώσιμων υλικών άλλαξε ριζικά μετά το 2018, όταν η Λ.Δ. της Κίνας, μέσω της πολιτικής National Sword, σταμάτησε ουσιαστικά να εισάγει μεγάλο μέρος των ανακυκλώσιμων αποβλήτων που μέχρι τότε απορροφούσε. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε σοβαρές ανακατατάξεις στις ευρωπαϊκές αλυσίδες ανακύκλωσης, αυξάνοντας σε πολλές περιπτώσεις τους χρόνους παραμονής και τις ποσότητες αποθηκευμένων υλικών στις εγκαταστάσεις διαχείρισης τους και επομένως και το πυροθερμικό φορτίο τους. Αυτό δεν εξηγεί από μόνο του τις πυρκαγιές, αναδεικνύει όμως γιατί η πρόληψη, η πυροπροστασία και η συστηματική εποπτεία αυτών των εγκαταστάσεων είναι επιτακτική αναγκαιότητα.

Εδώ ακριβώς ανακύπτουν κρίσιμα ερωτήματα. Διαθέτει η χώρα πλήρη καταγραφή των εγκαταστάσεων υψηλού πυροθερμικού φορτίου; Έχουν ταξινομηθεί με βάση την επικινδυνότητά τους; Με ποια συχνότητα πραγματοποιούνται τακτικοί και έκτακτοι έλεγχοι πυρασφάλειας; Πόσες από τις εγκαταστάσεις που επλήγησαν είχαν ελεγχθεί κατά τους προηγούμενους δώδεκα μήνες; Είναι στελεχωμένες επαρκώς οι υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος που είναι επιφορτισμένες με τους ελέγχους πυρασφάλειας βιομηχανικών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων; Χωρίς επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, κανένα σύστημα πρόληψης δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.

Τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δεν επιτρέπουν να αξιολογηθεί η έκταση, η συχνότητα και η αποτελεσματικότητα των ελέγχων πυρασφάλειας στις εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων. Γι’ αυτό το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας οφείλει να δημοσιοποιεί συστηματικά και αναλυτικά στοιχεία για τους ελέγχους που διενεργούνται, τις παραβάσεις που διαπιστώνονται και τα μέτρα συμμόρφωσης που επιβάλλονται, ώστε να ενισχύεται η διαφάνεια, η λογοδοσία και η εμπιστοσύνη των πολιτών.

Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να αντιμετωπίζει τις δευτερογενείς συνέπειες τέτοιων γεγονότων. Η έκλυση και διασπορά επικίνδυνων ουσιών, η ρύπανση του εδάφους και των υπόγειων υδάτων με βαρέα μέταλλα και διοξίνες, καθώς και η πιθανότητα αλυσιδωτών βιομηχανικών ατυχημάτων, αποτελούν υπαρκτούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους προϋποθέτει διαρκή και ουσιαστικό συντονισμό όλων των συναρμόδιων φορέων, καθώς η πρόληψη, η αδειοδότηση, οι έλεγχοι, η επιχειρησιακή αντιμετώπιση ενός συμβάντος και η αποκατάσταση των περιβαλλοντικών του συνεπειών αποτελούν αρμοδιότητες διαφορετικών Υπουργείων και δημόσιων υπηρεσιών. Το εύλογο ερώτημα είναι αν αυτός ο συντονισμός λειτουργεί στην πράξη με τρόπο συστηματικό και αποτελεσματικό. Στην περίπτωση των πρόσφατων πυρκαγιών, ενεργοποιήθηκαν άμεσα όλοι οι συναρμόδιοι φορείς; Υπήρξε κοινή εκτίμηση των περιβαλλοντικών και υγειονομικών κινδύνων και ενιαίος σχεδιασμός για την αντιμετώπιση των συνεπειών;

Η ευθύνη της Πολιτικής Προστασίας δεν αρχίζει όταν ξεσπά μια πυρκαγιά, μια πλημμύρα ή ένα βιομηχανικό ατύχημα. Αρχίζει με την πρόληψη, την επιστημονική εκτίμηση των κινδύνων, τους συστηματικούς ελέγχους και τη συνεχή εποπτεία. Η πραγματική ανθεκτικότητα μιας χώρας δεν οικοδομείται μόνο με περισσότερα μέσα, αλλά με καλύτερη διακυβέρνηση, ισχυρούς θεσμούς και επαρκές ανθρώπινο δυναμικό.

* Ο Μανώλης Πλειώνης είναι Τομεάρχης Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της ΕΛ.Α.Σ., Καθηγητής Τμήματος Φυσικής, ΑΠΘ, Τ. Πρόεδρος Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και Τ. Πρόεδρος Τομεακού Επιστημονικού Συμβουλίου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Βιώσιμης Κινητικότητας του ΕΣΕΤΕΚ

Διαβάστε επίσης

Ο «δίχως τέλος» πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν

Η γεωπολιτική κοσμογονία και οι επόμενες ελληνικές εκλογές

«Γκάζι» ΝΑΤΟ στους εξοπλισμούς – Κάτω από το χαλί τα ελληνοτουρκικά

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.