Αιγιάλεια: Δεν ήταν «συνέτιση», ήταν βία – Το χαστούκι σε ένα εξάχρονο και οι ανατριχιαστικές δικαιολογίες

Ένα εξάχρονο παιδί δέχθηκε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες λουομένων, ένα δυνατό χαστούκι από τη μητέρα του σε παραλία της Αιγιάλειας. Μια γυναίκα που είδε το περιστατικό δεν γύρισε το κεφάλι από την άλλη πλευρά. Ειδοποίησε την Αστυνομία και υπέβαλε καταγγελία. Η μητέρα συνελήφθη, όπως και ο πατέρας, ο οποίος φέρεται να ήταν παρών χωρίς να παρέμβει, ενώ το παιδί μεταφέρθηκε με εισαγγελική εντολή στο Καραμανδάνειο Νοσοκομείο Παίδων και αργότερα παραδόθηκε προσωρινά σε συγγενικό του πρόσωπο.

Μέχρι εδώ, πρόκειται για μία σοβαρή υπόθεση που ορθώς κινητοποίησε τις Αρχές και μένει να διερευνηθεί από τη Δικαιοσύνη. Όσα ακολούθησαν, όμως, αποκάλυψαν ένα πρόβλημα πολύ ευρύτερο από το συγκεκριμένο περιστατικό: ένα σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας εξακολουθεί να θεωρεί το παιδί ιδιοκτησία του γονέα και τη σωματική βία αποδεκτό εργαλείο ανατροφής.

«Ένα χαστούκι δεν είναι ξύλο», έγραψε χρήστης κάτω από σχετική ανάρτηση. «Δεν πας τον γονιό στον εισαγγελέα επειδή έριξε ένα χαστούκι», υποστήριξε άλλος. Κάποιος άλλος αποφάνθηκε ότι «το χαστούκι φτιάχνει χαρακτήρα», ενώ δεν έλειψαν εκείνοι που κατηγόρησαν τις Αρχές ότι με την προσωρινή απομάκρυνση του παιδιού προκάλεσαν τη «διάλυση μιας οικογένειας».

Η πιο αποκαλυπτική αντίδραση, όμως, ήταν ένα ερώτημα που επανήλθε σε διαφορετικές εκδοχές: «Ξέρουμε τι είχε κάνει το παιδί;». Τι ακριβώς μπορεί όμως να έχει κάνει ένα εξάχρονο που να δικαιολογεί τη σωματική τιμωρία του; Και από πότε η ευθύνη για τη βία μεταφέρεται από τον ενήλικο που σηκώνει το χέρι στο παιδί που δέχεται το χτύπημα;

«Το χέρι δεν σηκώνεται ποτέ»

Η Έλενα Ακρίτα αντέδρασε έντονα στις απόψεις που επιχείρησαν να δικαιολογήσουν τη μητέρα: «Όχι, παιδιά. Το χέρι δεν σηκώνεται ΠΟΤΕ. Μα ΠΟΤΕ. Ούτε σε παιδί ούτε σε ενήλικα, παρά μόνο όταν μιλάμε για νόμιμη άμυνα». Σε επόμενη τοποθέτησή της ήταν ακόμη πιο κατηγορηματική: «Δεν υπάρχει λίγη βία, όπως δεν υπάρχει λίγο έγκυος. Το παιδί σου δεν είναι κτήμα σου».

Στη συζήτηση παρενέβη και η νευροψυχολόγος Αθηνά Μαρία Λαοπόδη, επισημαίνοντας ότι η σωματική βία ως μέσο «σωφρονισμού» δεν αποτελεί διαπαιδαγώγηση. Το κρίσιμο μήνυμα είναι απλό: ο γονέας που χτυπά δεν διδάσκει στο παιδί τι είναι σωστό. Του διδάσκει ότι ο ισχυρότερος μπορεί να επιβάλλεται στον πιο αδύναμο μέσω του φόβου και του πόνου.

Ανάλογη ήταν η αντίδραση πολλών χρηστών. «Αν της δίνει δυνατό χαστούκι μπροστά σε μια ολόκληρη παραλία, φανταστείτε τι μπορεί να συμβαίνει στο σπίτι», έγραψε μία γυναίκα. «Αν η μητέρα χτυπούσε έναν ενήλικο, θα ψάχναμε πρώτα τι είχε κάνει εκείνος;», αναρωτήθηκε άλλη. «Η βία γεννάει βία», σημείωσε ένας ακόμη χρήστης.

Αυτές οι αντιδράσεις έρχονται σε πλήρη σύγκρουση με τη νοοτροπία του «κι εμείς φάγαμε ξύλο και δεν πάθαμε τίποτα». Μια φράση που δεν αποτελεί επιχείρημα αλλά ομολογία: η βία μιας προηγούμενης γενιάς επιστρατεύεται για να νομιμοποιήσει τη βία της επόμενης. Το γεγονός ότι κάποιος επέζησε μιας κακοποιητικής πρακτικής δεν μετατρέπει την πρακτική σε παιδαγωγική μέθοδο. Και το ότι το χαστούκι ήταν κάποτε κοινωνικά ανεκτό δεν σημαίνει ότι ήταν ποτέ σωστό.

Ο νόμος δεν αναγνωρίζει «γονικό δικαίωμα στο χαστούκι»

Η επίκληση της «γονικής συνέτισης» δεν έχει έρεισμα ούτε στη σύγχρονη αντίληψη για τα δικαιώματα του παιδιού ούτε στην ελληνική νομοθεσία.

Ο Ν. 3500/2006 για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας απαγορεύει τη βία μεταξύ των μελών της οικογένειας. Το άρθρο 4, όπως έχει τροποποιηθεί, αναφέρεται πλέον ρητά στη «σωματική και ψυχολογική βία σε βάρος ανηλίκων» και προβλέπει ότι, όταν αυτή ασκείται στο πλαίσιο της ανατροφής, εφαρμόζεται το άρθρο 1532 του Αστικού Κώδικα. Η διάταξη αφορά την κακή άσκηση της γονικής μέριμνας και επιτρέπει στο δικαστήριο να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία του παιδιού, ακόμη και περιορισμό ή αφαίρεση της άσκησής της, ανάλογα πάντοτε με τα πραγματικά περιστατικά και τη βαρύτητα της υπόθεσης.

Έχει σημασία ότι με την τροποποίηση του 2024 αφαιρέθηκε από το άρθρο 4 ακόμη και η παλαιότερη διατύπωση «ως μέσου σωφρονισμού». Η νομοθεσία δεν αφήνει πλέον περιθώριο να παρουσιάζεται η σωματική ή ψυχολογική βία ως θεμιτός τρόπος διαπαιδαγώγησης.

Το άρθρο 6 του ίδιου νόμου εντάσσει στη σφαίρα της ενδοοικογενειακής σωματικής βλάβης την πρόκληση σωματικής κάκωσης ή βλάβης της υγείας σε άλλο μέλος της οικογένειας και προβλέπει ποινικές κυρώσεις, οι οποίες κλιμακώνονται όταν η πράξη είναι επικίνδυνη ή προκαλεί βαριά σωματική ή διανοητική πάθηση. Το αν μια συγκεκριμένη πράξη υπάγεται στη διάταξη και ποια ποινική μεταχείριση επιβάλλεται κρίνεται από τις δικαστικές αρχές με βάση τις αποδείξεις. Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι ο οικογενειακός δεσμός δεν αποτελεί άδεια άσκησης βίας.

Επομένως, η διατύπωση «θα βρεθεί ένας γονιός στο εδώλιο για ένα χαστούκι;» αντιστρέφει το πραγματικό ερώτημα. Το ερώτημα είναι γιατί ένα χτύπημα που, αν δινόταν σε έναν ενήλικο, θα αναγνωριζόταν αμέσως ως βίαιη πράξη, πρέπει να υποβαθμίζεται όταν το θύμα είναι ένα εξάχρονο παιδί.

Τα παιδιά είναι φορείς δικαιωμάτων, όχι κτήματα των γονέων

Το ίδιο σαφής είναι και η Διεθνής Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 2101/1992 και αποτελεί νομικά δεσμευτικό κείμενο. Το άρθρο 3 ορίζει ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν παιδιά πρέπει να λαμβάνεται πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του παιδιού. Το άρθρο 19 υποχρεώνει τα κράτη να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του παιδιού από «κάθε μορφή βίας, προσβολής ή βιαιοπραγιών σωματικών ή πνευματικών», ακόμη και όταν βρίσκεται υπό την επιμέλεια των γονέων του. 

Αυτή είναι η μεγάλη αλλαγή που ορισμένοι αρνούνται ακόμη να αποδεχθούν: το παιδί δεν είναι παθητικό αντικείμενο πάνω στο οποίο ο γονέας ασκεί ανεξέλεγκτη εξουσία. Είναι αυτοτελής προσωπικότητα, φορέας δικαιωμάτων, με δικαίωμα στη σωματική ακεραιότητα, την αξιοπρέπεια και την προστασία.

Η λουόμενη έκανε αυτό που έπρεπε

Μέσα στον θόρυβο των αντιδράσεων, αξίζει να ειπωθεί καθαρά: η γυναίκα που ενημέρωσε την Αστυνομία έκανε αυτό που οφείλει να κάνει ένας ενεργός πολίτης όταν βλέπει ένα παιδί να δέχεται βία. Δεν «ανακατεύτηκε σε ξένη οικογένεια». Δεν «διέλυσε ένα σπίτι». Αρνήθηκε να γίνει σιωπηλή μάρτυρας.

Οι Αρχές και η Δικαιοσύνη θα κρίνουν τα συγκεκριμένα περιστατικά, χωρίς βιαστικές καταδίκες και με σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας. Η κοινωνία, όμως, οφείλει να έχει ήδη απαντήσει στο βασικό ερώτημα. Το χαστούκι δεν γίνεται χάδι επειδή το δίνει ένας γονιός. Η βία δεν μετατρέπεται σε αγάπη επειδή ασκείται «για το καλό του παιδιού». Και η λέξη «συνέτιση» δεν μπορεί να λειτουργεί ως καθαρτήριο για το χέρι που σηκώνεται πάνω στον πιο αδύναμο.

Το παιδί δεν χρειάζεται να φοβάται τον γονέα του για να μάθει όρια. Χρειάζεται όρια που δεν ταπεινώνουν, δεν πονάνε και δεν τρομοκρατούν. Χρειάζεται ασφάλεια. Και, όταν αυτή παραβιάζεται, χρειάζεται ενήλικες που δεν θα στρέψουν αλλού το βλέμμα.

Διαβάστε επίσης:

Θάσος: 61χρονη τουρίστρια πνίγηκε στη θαλάσσια περιοχή «Ρωσσογκρεμός»

Πολιτική Προστασία: Σε κατάσταση συναγερμού 5 την Πέμπτη πέντε περιοχές – Ανάμεσά τους και η Αττική

Αποκαθίσταται και αναδεικνύεται το ρωμαϊκό μνημειακό σύνολο της Βασιλίσσης Όλγας (photos)

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.