Σίφνος: Τι συμβαίνει με τα Bell 206 – Το καμπανάκι από την Πολιτική Αεροπορία, το πρόβλημα με τον πίσω έλικα και το ιστορικό ατυχημάτων

Takeaways by to pontiki AI

• Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας διέταξε τον άμεσο τεχνικό έλεγχο του συστήματος ουραίου στροφείου σε όλα τα ελικόπτερα τύπου Bell 206 που είναι εγγεγραμμένα στο ελληνικό νηολόγιο.
• Η απόφαση ελήφθη προληπτικά μετά τη συντριβή ελικοπτέρου στη Σίφνο, καθώς οι ανεξέλεγκτες περιστροφές του σκάφους πριν από την πτώση υποδεικνύουν πιθανή δυσλειτουργία του συγκεκριμένου συστήματος.
• Οι ιδιοκτήτες των ελικοπτέρων οφείλουν να πραγματοποιήσουν οπτικό και λειτουργικό έλεγχο πριν από κάθε επόμενη πτήση, αναφέροντας άμεσα στην Αρχή οποιαδήποτε φθορά ή ανωμαλία εντοπιστεί.
• Η έρευνα παραμένει σε εξέλιξη, καθώς εξετάζεται αν η τραγωδία προκλήθηκε από μηχανική βλάβη ή από το αεροδυναμικό φαινόμενο της απώλειας αποτελεσματικότητας του ουραίου στροφείου.

Μία πιθανή δυσλειτουργία στο σύστημα του ουραίου στροφείου βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας για τη συντριβή του Bell 206 στη Σίφνο, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί ακόμη ότι ο «πίσω έλικας» ή κάποιο από τα εξαρτήματά του παρουσίασε μηχανική βλάβη.

Οι εικόνες από τα τελευταία δευτερόλεπτα της πτήσης, οι μαρτυρίες για έναν ασυνήθιστο θόρυβο και κυρίως οι ανεξέλεγκτες περιστροφές του ελικοπτέρου λίγο πριν από την πτώση του κινητοποίησαν άμεσα την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας. Η ΑΠΑ απέστειλε επείγουσα οδηγία προς όλες τις εταιρείες που διαθέτουν Bell 206 εγγεγραμμένα στο ελληνικό νηολόγιο, ζητώντας να ελεγχθεί ολόκληρο το σύστημα του ουραίου στροφείου.

Πρόκειται για προληπτική κίνηση που δείχνει προς τα πού στρέφονται οι πρώτες υποψίες, όχι όμως για πόρισμα σχετικά με τα αίτια της τραγωδίας της 17ης Αυγούστου, κατά την οποία έχασαν τη ζωή τους ο Έλληνας χειριστής και οι δύο Βρετανοί επιβάτες του ελικοπτέρου.

Τι ακριβώς ζητά η επείγουσα οδηγία

Στο πλήρες κείμενο της οδηγίας της ΑΠΑ αναφέρεται ότι από την προκαταρκτική αξιολόγηση του διαθέσιμου υλικού προκύπτουν «ενδείξεις πιθανής δυσλειτουργίας στην απόδοση του ουραίου στροφείου».

Για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να υπάρχει ανάλογο μηχανικό πρόβλημα και σε άλλα ελικόπτερα του ίδιου τύπου, οι εκμεταλλευτές καλούνται:

• πριν από την επόμενη πτήση κάθε Bell 206 να πραγματοποιήσουν οπτικό και λειτουργικό έλεγχο,
• να εξετάσουν ολόκληρο το «Tail Rotor and Tail Rotor Drive System» σύμφωνα με τα τεχνικά εγχειρίδια της κατασκευάστριας εταιρείας,
• να αναφέρουν άμεσα στην ΑΠΑ οποιοδήποτε εύρημα, φθορά, ανωμαλία ή δυσλειτουργία,
• και, εφόσον εντοπιστεί βλάβη, να κρατήσουν το ελικόπτερο καθηλωμένο μέχρι την πλήρη αποκατάστασή της και την επιβεβαίωση της πτητικής του καταλληλότητας.

Υπάρχει εδώ μία σημαντική λεπτομέρεια: η ΑΠΑ δεν επέβαλε γενική και επ’ αόριστον απαγόρευση πτήσεων για όλα τα Bell 206. Στην πράξη, όμως, κανένα ελικόπτερο του τύπου που βρίσκεται στο ελληνικό νηολόγιο δεν μπορεί να πραγματοποιήσει την επόμενη πτήση του, εάν προηγουμένως δεν έχει ολοκληρωθεί ο προβλεπόμενος έλεγχος.

Τι κάνει ο «πίσω έλικας»

Αυτό που συνήθως αποκαλείται «πίσω έλικας» είναι ο ουραίος στροφέας. Δεν αποτελεί απλώς ένα βοηθητικό εξάρτημα, αλλά βασικό στοιχείο ελέγχου του ελικοπτέρου.

Καθώς περιστρέφεται ο μεγάλος κύριος στροφείος, παράγεται ροπή που τείνει να στρέψει την άτρακτο προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ο ουραίος στροφέας παράγει πλευρική ώση, εξουδετερώνει αυτή τη ροπή και επιτρέπει στον χειριστή, μέσω των ποδωστηρίων, να κατευθύνει τη μύτη του ελικοπτέρου δεξιά ή αριστερά.

Εάν το σύστημα χάσει την ισχύ ή την αποτελεσματικότητά του, το ελικόπτερο μπορεί να αρχίσει να περιστρέφεται γύρω από τον κατακόρυφο άξονά του. Η κατάσταση γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνη όταν το ελικόπτερο βρίσκεται χαμηλά, πετά με μικρή ταχύτητα ή πραγματοποιεί προσέγγιση και αιώρηση. Σε αυτές τις συνθήκες ο χειριστής έχει ελάχιστο ύψος και χρόνο για να αντιδράσει.

Ο έλεγχος που διέταξε η ΑΠΑ δεν περιορίζεται στα δύο πτερύγια του ουραίου στροφείου. Περιλαμβάνει τον άξονα μετάδοσης που διατρέχει την ουρά του ελικοπτέρου, τους συνδέσμους και τα έδρανα, το οπίσθιο κιβώτιο μετάδοσης, την πλήμνη, τους συνδέσμους μεταβολής του βήματος των πτερυγίων και τα συστήματα ελέγχου.

Μηχανική βλάβη ή αεροδυναμικό φαινόμενο;

Οι ανεξέλεγκτες περιστροφές που καταγράφηκαν στη Σίφνο είναι συμβατές με απώλεια της λειτουργίας του ουραίου στροφείου. Δεν αποδεικνύουν, όμως, από μόνες τους ότι κάποιο εξάρτημα έσπασε.

Στα ελικόπτερα υπάρχει και το φαινόμενο της «απώλειας αποτελεσματικότητας ουραίου στροφείου», γνωστό ως Loss of Tail Rotor Effectiveness ή LTE. Πρόκειται για αεροδυναμικό φαινόμενο και όχι κατ’ ανάγκην για μηχανική βλάβη. Μπορεί να εμφανιστεί όταν το ελικόπτερο πετά με πολύ χαμηλή ταχύτητα, υψηλή ισχύ και συγκεκριμένη διεύθυνση ανέμου, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η ροή του αέρα μέσα από τον ουραίο στροφέα.

Επομένως, δύο πολύ διαφορετικά σενάρια —η θραύση ενός εξαρτήματος και η αεροδυναμική απώλεια αποτελεσματικότητας— μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια εικόνα: απότομη εκτροπή της μύτης και επαναλαμβανόμενες περιστροφές.

Αυτό ακριβώς θα πρέπει να ξεκαθαρίσει η έρευνα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, μέσω της εξέτασης των συντριμμιών, των επιφανειών θραύσης, του άξονα και του κιβωτίου μετάδοσης, των αρχείων συντήρησης, των ωρών λειτουργίας των εξαρτημάτων, του βάρους του ελικοπτέρου και των μετεωρολογικών συνθηκών.

Τι ελικόπτερα είναι τα Bell 206

Τα Bell 206 δεν είναι ένας σπάνιος ή πειραματικός τύπος. Αποτελούν μία από τις πιο γνωστές και διαδεδομένες οικογένειες ελαφρών ελικοπτέρων στον κόσμο.

Το πολιτικό Bell 206 JetRanger μπήκε στην αγορά το 1967 και κατασκευάστηκε σε χιλιάδες μονάδες. Πρόκειται για ελικόπτερο με έναν στροβιλοκινητήρα, δίφυλλο κύριο στροφείο και δίφυλλο ουραίο στροφέα.

Η οικογένεια περιλαμβάνει κυρίως:

• τα πενταθέσια 206A και 206B JetRanger, με έναν χειριστή και έως τέσσερις επιβάτες,
• και τα μεγαλύτερα, επταθέσια 206L LongRanger.

Χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες για ιδιωτικές και εταιρικές μεταφορές, τουριστικές πτήσεις, εκπαίδευση χειριστών, αστυνομικές αποστολές, αεροδιακομιδές, δημοσιογραφικές λήψεις, επιθεωρήσεις δικτύων και εργασίες σε γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος. Από την ίδια σχεδιαστική οικογένεια προήλθαν στρατιωτικά ελικόπτερα όπως το OH-58 Kiowa.

Η ηλικία της σχεδίασης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι τα Bell 206 είναι μη ασφαλή. Πολλά από τα ελικόπτερα που εξακολουθούν να πετούν, όμως, έχουν συμπληρώσει αρκετές δεκαετίες υπηρεσίας. Καθοριστική σημασία έχουν επομένως η αυστηρή τήρηση των προγραμμάτων συντήρησης, η παρακολούθηση της κόπωσης και της διάβρωσης, οι ώρες ζωής κάθε εξαρτήματος και το ιστορικό επισκευών.

Το ατύχημα στην Αυστραλία που θυμίζει το σενάριο της Σίφνου

Ένα από τα πλέον συγκρίσιμα περιστατικά σημειώθηκε τον Νοέμβριο του 2016 στην Αυστραλία. Σε ένα Bell 206B έσπασε εν πτήσει ο άξονας μετάδοσης του ουραίου στροφείου.

Ο χειριστής και ο επιβάτης άκουσαν έναν δυνατό κρότο και, όταν το ελικόπτερο επιβράδυνε για να προσγειωθεί, άρχισε να στρέφεται απότομα προς τα δεξιά. Ο χειριστής κατάλαβε ότι είχε χάσει τον έλεγχο του ουραίου στροφείου και προχώρησε σε αναγκαστική προσγείωση. Οι δύο επιβαίνοντες τραυματίστηκαν ελαφρά, ενώ το ελικόπτερο υπέστη σοβαρές ζημιές.

Η έρευνα του Australian Transport Safety Bureau διαπίστωσε ότι ο άξονας είχε αστοχήσει εξαιτίας κόπωσης του υλικού, η οποία πιθανότατα ξεκίνησε από σημεία διάβρωσης στην εξωτερική του επιφάνεια. Το πόρισμα επισήμανε ότι το Bell 206 πετούσε χαμηλά και με μικρή ταχύτητα, γεγονός που περιόρισε δραστικά τον χρόνο αντίδρασης του χειριστή.

Οι περιστροφές στον Καναδά χωρίς μηχανική βλάβη

Ένα άλλο Bell 206B συνετρίβη στον Καναδά τον Μάιο του 2016, αφού άρχισε να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα προς τα δεξιά. Πραγματοποίησε περίπου πέντε πλήρεις περιστροφές πριν προσκρούσει στο έδαφος. Και οι τρεις επιβαίνοντες τραυματίστηκαν σοβαρά.

Η εικόνα του ατυχήματος έμοιαζε με αστοχία του ουραίου συστήματος. Ωστόσο, η καναδική έρευνα δεν εντόπισε προϋπάρχουσα μηχανική βλάβη.

Το πόρισμα κατέληξε ότι το ελικόπτερο είχε εισέλθει σε LTE, λόγω του συνδυασμού χαμηλής ταχύτητας, ούριου ανέμου, μεγάλου βάρους και υψηλής απαίτησης ισχύος. Το περιστατικό αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γιατί ένα βίντεο με ανεξέλεγκτες περιστροφές δεν αρκεί για να αποδοθεί η πτώση σε σπασμένο εξάρτημα.

Το λάθος συντήρησης στη Νεβάδα

Τον Νοέμβριο του 1998, ένα Bell 206L-3 στη Νεβάδα έχασε επίσης την αποτελεσματικότητα του ουραίου στροφείου κατά τη διάρκεια προσέγγισης σε ορεινή περιοχή.

Το ελικόπτερο πραγματοποίησε περίπου τρεις πλήρεις περιστροφές πριν προσκρούσει στο έδαφος. Ο χειριστής τραυματίστηκε ελαφρά, ενώ οι δύο επιβάτες δεν τραυματίστηκαν.

Η έρευνα του αμερικανικού NTSB αποκάλυψε ότι είχαν τοποθετηθεί σύνδεσμοι μεταβολής βήματος του ουραίου στροφείου από διαφορετική έκδοση του Bell 206. Τα εξαρτήματα ήταν μικρότερα από τα προβλεπόμενα και περιόριζαν την ισχύ ελέγχου που είχε στη διάθεσή του ο χειριστής. Το ατύχημα αποδόθηκε στη λανθασμένη εγκατάσταση και στην ανεπαρκή ποιοτική επιθεώρηση της συντήρησης.

Τα περιστατικά σε Κρήτη και Νέα Υόρκη

Bell 206 είχε καταπέσει και στην Κρήτη, τον Αύγουστο του 2010. Το ελληνικό ελικόπτερο με νηολόγιο SX-HEV πραγματοποιούσε εργασίες καθαρισμού μονωτήρων σε δίκτυο ηλεκτρισμού, όταν προσέκρουσε σε καλώδια στην περιοχή Καστελάκια Ρεθύμνου. Ο χειριστής και ο χειριστής του ψεκαστικού εξοπλισμού τραυματίστηκαν σοβαρά. Το συγκεκριμένο ατύχημα, όμως, συνδέθηκε με την πρόσκρουση στα καλώδια και όχι με εσωτερική βλάβη του ουραίου στροφείου.

Τον Απρίλιο του 2025, ένα Bell 206L-4 που πραγματοποιούσε τουριστική πτήση συνετρίβη στον ποταμό Χάντσον, κοντά στη Νέα Υόρκη, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι έξι επιβαίνοντες. Σύμφωνα με την προκαταρκτική έρευνα του NTSB, το ελικόπτερο διαλύθηκε εν πτήσει σε τρία κύρια τμήματα. Η υπόθεση εξακολουθεί να διερευνάται και δεν έχει συνδεθεί με το σενάριο ουραίου στροφείου που εξετάζεται στη Σίφνο.

Οι παλαιότερες τεχνικές οδηγίες

Στο παρελθόν έχουν εκδοθεί οδηγίες αξιοπλοΐας για επιμέρους εξαρτήματα του συστήματος ουραίου στροφείου ορισμένων Bell 206.

Χαρακτηριστική είναι οδηγία που τέθηκε σε ισχύ το 2022 και αφορούσε συγκεκριμένα Bell 206L-1, 206L-3 και 206L-4 με ορισμένα συστήματα κλιματισμού. Είχε εντοπιστεί φθορά σε οδοντώσεις του συστήματος μετάδοσης, η οποία, εάν εξελισσόταν, μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια της λειτουργίας του ουραίου στροφείου και του ελέγχου του ελικοπτέρου.

Η συγκεκριμένη οδηγία δεν αφορούσε όλα τα Bell 206 και μέχρι στιγμής δεν υπάρχει στοιχείο που να τη συνδέει με το ελικόπτερο της Σίφνου. Επίσης, δεν έχει προκύψει ακόμη νέα, γενικευμένη οδηγία από την ευρωπαϊκή ή την καναδική αρχή αξιοπλοΐας για το σύνολο της οικογένειας Bell 206 εξαιτίας του ελληνικού δυστυχήματος.

Το κρίσιμο ερώτημα της έρευνας

Η κίνηση της ΑΠΑ είναι σοβαρή, αλλά δεν προδικάζει το πόρισμα. Δείχνει ότι οι πρώτες εικόνες και πληροφορίες κρίθηκαν αρκετά ανησυχητικές ώστε να επιβληθεί άμεσος τεχνικός έλεγχος σε όλα τα Bell 206 του ελληνικού νηολογίου.

Το κρίσιμο πλέον είναι εάν στα συντρίμμια θα εντοπιστεί αστοχία στον άξονα, στα έδρανα, στο κιβώτιο, στην πλήμνη, στα πτερύγια ή στους συνδέσμους ελέγχου του ουραίου στροφείου. Εξίσου κρίσιμο είναι να διαπιστωθεί εάν οι περιστροφές άρχισαν λόγω μηχανικής βλάβης ή λόγω αεροδυναμικής απώλειας αποτελεσματικότητας.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η τεχνική και εργαστηριακή εξέταση, η διατύπωση ότι το Bell 206 «έπεσε από βλάβη στον πίσω έλικα» περιγράφει ένα ισχυρό ενδεχόμενο που διερευνάται — όχι ακόμη την αποδεδειγμένη αιτία της τραγωδίας.

Διαβάστε επίσης

Χαλκιδική: Ξαναέβαλαν σε παραλία τις 100 ομπρέλες που είχε ξηλώσει ο δήμος Πολυγύρου

Μάλια Κρήτης: Συνελήφθη νεαρός που τον Ιούλιο έπεσε με το αυτοκίνητό του πάνω σε τουρίστες στον παραλιακό 

Στις 27 Αυγούστου τα εγκαίνια για την επέκταση του Μετρό Θεσσαλονίκης προς Καλαμαριά

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.