Κριτική ταινίας: «Ο λαβύρινθος του Πάνα»- Ένα παραμύθι, τόσο αληθινό

Τίτλος ταινίας: «Ο λαβύρινθος του Πάνα» (ισπανικά: «Ο λαβύρινθος του Φαύνου»)

Σύνοψη: Στην Ισπανία του 1944 τα φρανκικά στρατεύματα έχουν επικρατήσει, αλλά στα όρη της Νοβάρα μια ομάδα ανταρτών επιμένει στην αντίσταση. Εκεί ένας απάνθρωπος λοχαγός, με αποστολή την εξόντωσή τους, έρχεται σε σύγκρουση με την υιοθετημένη κόρη του, η οποία αφήνει τη φαντασία της στην αγκαλιά των παραμυθιών

Σκηνοθεσία: Γκιγιέρμο ντελ Τόρο

Παίζουν: Σέρχι Λόπεζ, Ιβάνα Μπακέρο, Μαριμπέλ Βερντού, Αριάντα Τζιλ

Ήταν είκοσι χρόνια πριν, όταν τελείωνε η προβολή του «Λαβύρινθου του Πάνα», στο Φεστιβάλ των Καννών, και ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο  αποσπούσε χειροκρότημα είκοσι δύο λεπτών, το μεγαλύτερο όλων των εποχών. Σήμερα, με την ψηφιακή επανακυκλοφορία της, η ταινία μπορεί να γίνει «κτήμα» των νεότερων κινηματογραφόφιλων, αλλά και να επανεκτιμηθεί από τους παλιούς. Τίποτα δεν μοιάζει «μειωμένο» σε αυτήν τη δεύτερη, ανανεωμένη ανάγνωση, ούτε αισθητικά ούτε νοηματικά. Τότε μάλιστα ο ίδιος ο Μεξικανός σκηνοθέτης, το 2006, είχε δηλώσει ότι την αφορμή για τη δημιουργία του την έδωσε το κύμα βίας το οποίο είχε ξεσπάσει μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, αλλά και σήμερα η απανταχού βία ουδόλως μειοδοτεί. Ως σκηνικό για την απεικόνισή της επιλέγεται η Ισπανία του πρώιμου φρανκισμού, το 1944, πέντε μόλις έτη μετά την επικράτησή του. Στα βουνά της Νοβάρα μια ομάδα ανταρτών επιμένει να αντιστέκεται και να έχει απέναντί της έναν απάνθρωπα σκληρό λοχαγό ( τον υποδύεται ο σπουδαίος, αν και όχι τόσο γνωστός, ηθοποιός Σέρχι Λόπεζ). Δεν αποτελεί όμως αυτή η αντάρτικη ομάδα το μεγαλύτερο πρόβλημα του ανάλγητου αξιωματικού. Η μικρή, υιοθετημένη κόρη του, Οφέλια -σαφής παραπομπή στην «αμλετική» και ονειροπαρμένη Οφηλία- είναι αυτή που τον απειλεί με τον φανταστικό κόσμο, τον οποίον ιχνογραφεί μέσα από τα αγαπημένα της παραμύθια.

Η μεγάλη σύγκρουση του κόσμου αυτού, η πραγματική αντίσταση στη φασιστική εξουσία είναι η φαντασία, όπως το απαιτούσε και το παλιό σύνθημα. Η Οφέλια αφήνεται στην αφήγηση ενός Φαύνου και οδηγείται, μέσα από αυτήν, στην ελευθερία. Σημειώνουμε πως ο Φαύνος αποτελεί τον «διάδοχο» του θεού Πάνα στη ρωμαϊκή μυθολογία και συμβολίζει τον προστάτη των βοσκών και των κοπαδιών τους από τους λύκους. Λύκος, λοιπόν, ο φρανκικός αξιωματικός, και η μικρή Οφέλια, κάπως σαν μετωνυμία της Ισπανίας, μετατρέπεται σε «πριγκίπισσα του κάτω κόσμου», όπως απαιτεί ο μύθος, για να επανέλθει ως βασίλισσα του καλού. Στο ενδιάμεσο αυτής της διαδρομής, τα πάθη και η σταύρωση της Ισπανίας, αλλά και του κόσμου ολόκληρου, από τον φασισμό. Παράλληλα με την πολιτική ιστορία, η ψυχανάλυση κάνει έντονη την εμφάνισή της. Ο δυνάστης πατέρας, η υποταγμένη σύζυγος και η «επαναστάτρια» κόρη -προστάτιδα της μητέρας- συνθέτουν ένα τρίο, που με βάση τους αρχετυπικούς μύθους απαιτεί μια θυσία για τη λύτρωση. Το κλειδί, αναγνωρίσιμο φροϋδικό-φαλλικό σύμβολο, πρέπει να περάσει στα χέρια των γυναικών για να απελευθερωθεί ο κόσμος από την ανδρική τυραννία. Το χαρίζει ο Φαύνος,  ο Πάνας αν θέλετε, επίσης γνώριμος εκπρόσωπος της «αμφίφυλης»  χαράς της ζωής. Η μουσική του φιλμ, σα γλυκό νανούρισμα, μοιάζει να βγαίνει από τον αυλό της αρχαίας θεότητας, απαραίτητη συνοδεία για ένα παραμύθι. Από την άλλη, όλα τα αρχέγονα σύμβολα, με τα οποία είναι διάσπαρτες οι εικόνες, κατάγονται ευθέως από την «τοτεμική» θεωρία της ψυχανάλυσης: ο πατέρας πρέπει να πεθάνει!

Πάνω σε αυτόν τον καμβά κεντάει το παραμύθι του ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο και προσφέρει αρχετυπικά χαρακτηριστικά στην ταινία του. Ο «Λαβύρινθος του Πάνα» αναγνωρίζεται πλέον ως η σημαντικότερη ταινία του λεγόμενου «μαγικού ρεαλισμού» στον κινηματογράφο. Συναντιούνται πάνω της η απολύτως ρεαλιστική κινηματογράφηση της βίας, σ’ έναν κόσμο απολύτως πραγματικό, με τη δυνατότητα απόδρασης που χαρίζει το παραμύθι. Το σύμπαν το οποίο διαπλάθει η μικρή Οφέλια, μοιάζει να ξεπετάγεται από τις σελίδες των παραμυθιών, τα οποία διαβάζει με μανία.

Έτσι, ο σκηνοθέτης πραγματοποιεί έναν φαινομενικό διαχωρισμό ανάμεσα στο πραγματικό και στο φανταστικό. Την ίδια στιγμή, καταφέρνει να τα συνδέσει με τη συγκολλητική ουσία της έξοχης φωτογραφίας, βγαλμένης από εικαστικές δημιουργίες της ισπανικής αναγέννησης, ανάμεσα στο υποφωτισμένο και στις αχτίδες φωτός που το διαπερνά. Υπάρχουν, βέβαια, υπερβολές, όπως για παράδειγμα στην αποτύπωση των χαρακτήρων. Ίσως ενοχλεί, κάποιες φορές, η σχεδόν αφελής «σκιτσογραφία» του καλού και του κακού. Στο παραμύθι, όμως, όλα συγχωρούνται.

Αξιολόγηση: *** 1/2

Διαβάστε επίσης:

«Fast Forever»: Αντίστροφη μέτρηση για τα γυρίσματα της τελευταίας ταινίας «Fast & Furious» – Τι αποκάλυψε ο Vin Diesel (videos)

«Digger»: Παγκόσμια πρεμιέρα στο Λονδίνο για την ταινία των Alejandro G. Iñárritu και Tom Cruise (photo/video)

«Spider-Man: Brand New Day»: Συνεχίζει τον θρίαμβο στο αμερικανικό box office – Ποιο ρεκόρ κατέρριψε

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.