Κριτική ταινίας: «Πού είναι το σπίτι του φίλου μου;»- Τα πρώτα βήματα του ιρανικού σινεμά

Τίτλος ταινίας: «Πού είναι το σπίτι του φίλου μου;»

Σύνοψη: Ο μικρός Αχμάντ, σε ένα χωριό του Ιράν, παίρνει από λάθος μαζί του το τετράδιο του συμμαθητή του Ρεζά, ο οποίος κατοικεί σ’ ένα διπλανό χωριό. Ο Ρεζά θα αποβληθεί από τον δάσκαλο, στην περίπτωση που δεν κάνει την εργασία του κι ο Αχμάντ προσπαθεί να βρει το σπίτι του φίλου του, για να προλάβει το κακό

Σκηνοθεσία: Αμπάς Κιαροστάμι

Παίζουν: Μπαμπέκ Αχμέντ Πουρ

Με το «Πού είναι το σπίτι του φίλου μου;», το οποίο κυκλοφορεί σε επανέκδοση, μετά σαράντα χρόνια, ουσιαστικά έχουμε τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του ιρανικού σινεμά, από τον «πατριάρχη» Αμπάς Κιαροστάμι. Είχε προβληθεί, για πρώτη φορά, στο αξιόπιστο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, όπου είχε κερδίσει το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου (FIPRESCI). Από τότε, ο ιρανικός κινηματογράφος άνοιξε μόνιμο λογαριασμό με τα μεγάλα βραβεία των απανταχού φεστιβάλ, αφού τα βήματα του Κιαροστάμι ακολούθησαν γνωστοί, επίσης, δημιουργοί, όπως ο Παναχί, ο Μακμαλμπάφ, ο Γκομπαντί και πιο πρόσφατα ο Ασγκάρ Φαραντί.

Γενικότερα, πέρα από αυτά τα πλέον γνωστά ονόματα, σε κάθε μεγάλη και μικρή κινηματογραφική διοργάνωση, ξεπετάγονται αναπάντεχες και φρέσκες παρουσίες από το Ιράν, οι οποίες επιβεβαιβαιώνουν ότι ο σπόρος του Κιαροστάμι βλάστησε και με το παραπάνω.

Ο Αμπάς Κιαροστάμι εισήγαγε με το φιλμ «Που είναι το σπίτι του φίλου μου;» δύο κινηματογραφικά στοιχεία, τα οποία έμελλε να αποτελέσουν τα κύρια στοιχεία ταυτότητας αυτής της ακμάζουσας κινηματογραφίας. Το πρώτο έχει να κάνει με την αθωότητα της παιδικής ηλικίας, μέσα από την οποία το σινεμά συνδέεται με την παραμυθένια καταγωγή του. Μετά από τη συγκεκριμένη ταινία του Κιαροστάμι, ο Τζαφάρ Παναχί (με το «Άσπρο μπαλόνι») ή ο Μαζίντ Μαζιντί (με «Τα παιδιά του παραδείσου»), αλλά και άλλοι,  δανείστηκαν τις παιδικές παρουσίες, με σκοπό να αναπτυχθούν μεστές κινηματογραφικές παραβολές. Με έντονη την επίδραση της θρησκευτικής, γεμάτης σύμβολα, αφήγησης, ο ιρανικός κινηματογράφος ανέπτυξε ένα δικό του ύφος, φαινομενικά απλής -έως και απλοϊκής- εξιστόρησης, στην πραγματικότητα γεμάτης από πυκνά νοήματα. Το κυριότερο, τίποτα δεν είναι κουραστικό, τίποτα δεν στέκεται απωθητικό για τον θεατή.

Εδώ είναι ο μικρός Αχμάντ, ο  οποίος ψάχνει στο διπλανό χωριό, από αυτό όπου κατοικεί, το σπίτι του φίλου του Ρεζά. Σκοπός του να του παραδώσει το τετράδιο, που βρέθηκε από λάθος στα χέρια του. Ο Αχμάντ, ύψιστο σύμβολο συνέπειας και φιλίας, γνωρίζει ότι ο συμμαθητής του θα αποβληθεί στην περίπτωση που δεν κάνει τη μαθητική του εργασία. Ο δάσκαλος, φορέας του αυταρχισμού, δεν πρόκειται να υποχωρήσει στην πίεση των ανθρωπιστικών αισθημάτων, θα ρίξει βαρύ τον πέλεκύ του πάνω στον φιλότιμο και ταλαίπωρο Ρεζά. Ο Ιρανός σκηνοθέτης αναλαμβάνει να παρακολουθήσει την προσπάθεια του Αχμάντ, προσδίδοντας στοιχεία θριλερικής αναζήτησης, σε ό,τι μπορεί να φαντάζει απλό. Στην ξεραΐλα της ιρανικής υπαίθρου, ο ερημικός δρόμος που σκαρφαλώνει τον λόφο, μοιάζει με μικρό Γολγοθά. Το τετράδιο ένας σταυρός, τον οποίον επωμίζεται, για λογαριασμό του φίλου του. Κι ο Κιαροστάμι γνωρίζει πότε να αδειάσει την εικόνα του και πότε να τη γεμίσει με φυσικές παρουσίες, αλλά και με αντικείμενα-μνήμες έργων τέχνης μιας καθημερινότητας. Όσο όμως κι αν πεθαίνουν τα αντικείμενα, οι άνθρωποι μένουν ζωντανοί. Οι σχέσεις τους και  η συγκινητική αλληλεγγύη μεταξύ τους δίνουν υπόσταση στη φύση, στα οικήματα, στις πόρτες τους. Σε μια από τις ξεχωριστές σκηνές του έργου, ένας παπούς, ο οποίος βοηθάει τον Αχμάντ στην αναζήτησή του και προσπαθώντας να αναγνωρίσει τη θύρα του Ρεζά, διατυπώνει με πίκρα: «Κάποτε κάθε πόρτα κουβαλούσε τη δική της τέχνη, τώρα έχουν γίνει όλες ίδιες». Λείπει η μαστοριά, λείπει το μεράκι, η σύνδεση των αντικειμένων με τους κατόχους τους. Όπως και στον κινηματογράφο, στον οποίον ο Κιαροστάμι προσέδωσε μια «χειροποίητη» διάσταση.

Από το 1987 διαπιστώνει πως οι εικόνες αποτελούν αντικείμενα «μαζικής παραγωγής», χωρίς την αγωνία της σκηνοθετικής ταυτότητας. Δεν είναι τυχαίο, πως η ευελιξία, την οποία τόσο ποθεί ο Ιρανός, γρήγορα θα βρει λύση στην ψηφιακή κάμερα. Ο Κιαροστάμι, από τους πρώτους που ενθουσιάστηκαν στην εμφάνιση του τότε dv, το υιοθέτησε αμέσως, βρήκε έναν σύμμαχο στην κινηματογραφική ζωντάνια, την οποία επεδίωκε (ας θυμηθούμε το «Μέσα στους ελαιώνες» και το ερωτικό κυνήγι ή το βραβευμένο στις Κάννες «Χρώμα του κερασιού»). Στο «Πού είναι το σπίτι του φίλου μου;», η αναζήτηση γίνεται κινηματογραφική μεθοδολογία. Η περιπλάνηση του Αχμάντ στους δρόμους του χωριού, η ανακάλυψη ενός καινούριου κόσμου, απαιτούν ευκινησία της κάμερας. Αν για τον μικρό πρωταγωνιστή το τετράδιο είναι ένας σταυρός, για τον σκηνοθέτη είναι η κάμερα το δικό άχθος, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά. Με χαρά την ελαφρύνει και τη φέρνει στα ανθρώπινα μέτρα, όπως και όλο το σινεμά το οποίο κατασκευάζει.

Αξιολόγηση: ****

Διαβάστε επίσης:

Tο σίκουελ του «Once Upon A Time in Hollywood» με τον Μπραντ Πιτ έρχεται στο Netflix στις 23 Δεκεμβρίου

Kevin Costner: Το δημόσιο «ευχαριστώ» στην Dolly Parton για το «I Will Always Love You» – «Ήσουν πάντα τόσο γενναιόδωρη»

Κριτική ταινίας: «Γράμματα αγάπης»- Η μητρότητα δεν είναι ιδιοκτησία, είναι μουσική

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.