Εγκέφαλος: Η μεγάλη αλλαγή μετά τα 50 που πιθανόν ανοίγει το δρόμο στην άνοια – Πώς αντιμετωπίζεται

Μια σημαντική αλλαγή φαίνεται ότι αρχίζει να συντελείται στον ανθρώπινο εγκέφαλο μετά τη μέση ηλικία και ενδέχεται να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί μεγαλώνοντας αυξάνεται ο κίνδυνος άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών ασθενειών.

Νέα μελέτη, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), δείχνει ότι από την ηλικία περίπου των 50 ετών αρχίζει να μεταβάλλεται αισθητά η «άμυνα» του εγκεφάλου. Η αλλαγή εντοπίστηκε στον ιππόκαμπο, την περιοχή που παίζει καθοριστικό ρόλο στη μάθηση και στη μνήμη και προσβάλλεται ιδιαίτερα στη νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα βασικά ανοσοκύτταρα του εγκεφάλου, τα λεγόμενα μικρογλοιακά κύτταρα, αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται μεταξύ των ηλικιών 50 και 75 ετών. Τη θέση τους φαίνεται ότι παίρνουν άλλα κύτταρα, τα οποία μοιάζουν να προέρχονται από το αίμα και παρουσιάζουν εντονότερα χαρακτηριστικά φλεγμονής.

Η άγνωστη μέχρι σήμερα αλλαγή μπορεί να αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων η γήρανση ευνοεί τη χρόνια φλεγμονή στον εγκέφαλο. Η νευροφλεγμονή έχει συνδεθεί με ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ, χωρίς ωστόσο η νέα μελέτη να αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη μεταβολή προκαλεί από μόνη της άνοια.

«Η γήρανση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την άνοια, αλλά εξακολουθούμε να μη γνωρίζουμε πλήρως με ποιον τρόπο οδηγεί στην ασθένεια», επισήμανε ο Ρίτσαρντ Χόουντς, διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Γήρανσης των ΗΠΑ. Όπως ανέφερε, η ανακάλυψη αυτής της μέχρι τώρα «κρυμμένης» αλλαγής μπορεί να προσθέσει ένα σημαντικό κομμάτι στο επιστημονικό παζλ.

Τι έδειξε η εξέταση 40 ανθρώπινων εγκεφάλων

Στη μελέτη συνεργάστηκαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο, το Κέντρο Γονιδιώματος της Νέας Υόρκης και το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ιρβάιν.

Οι ερευνητές ανέλυσαν μετά θάνατον ιστούς από τον ιππόκαμπο 40 ανθρώπων ηλικίας από 20 έως 95 ετών, οι οποίοι δεν είχαν διαγνωστεί με κάποια νευρολογική ασθένεια. Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές, εξέτασαν όχι μόνο τη λειτουργία των κυττάρων, αλλά και την προέλευσή τους, τη γονιδιακή τους δραστηριότητα και τις αλλαγές που είχαν συσσωρευτεί με το πέρασμα του χρόνου.

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι τα μικρογλοιακά κύτταρα, τα οποία εμφανίζονται ήδη από την εμβρυϊκή ανάπτυξη, ανανεώνονται και παραμένουν στον εγκέφαλο σε ολόκληρη τη ζωή του ανθρώπου. Τα νέα στοιχεία αμφισβητούν αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι στη μέση και μεγαλύτερη ηλικία ενδέχεται να αντικαθίστανται σταδιακά από ανοσοκύτταρα διαφορετικής προέλευσης.

«Η γονιδιακή δραστηριότητα μας δείχνει τι κάνει ένα κύτταρο τη δεδομένη στιγμή, ενώ οι επιγενετικές υπογραφές μπορούν να αποκαλύψουν από πού προέρχεται», εξήγησε ο βασικός συγγραφέας της μελέτης, Νέιθαν Ζέμκε. Ο συνδυασμός αυτών των τεχνικών επέτρεψε στους επιστήμονες να εντοπίσουν μια σημαντική αλλαγή στην ταυτότητα και στην προέλευση των ανοσοκυττάρων του γερασμένου εγκεφάλου.

Αποδυναμώνεται και το προστατευτικό «τείχος»

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι με την ηλικία φθείρονται τα κύτταρα που διατηρούν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό – το φυσικό προστατευτικό «τείχος» που ελέγχει ποιες ουσίες μπορούν να περάσουν από το αίμα στον εγκέφαλο.

Παράλληλα, οι επιστήμονες εντόπισαν εκτεταμένες αλλαγές στη δομή και στη λειτουργία του γονιδιώματος πολλών εγκεφαλικών κυττάρων. Οι διαταραχές αυτές συνδέονταν στενά με αλλαγές στη γονιδιακή ρύθμιση και στην ταυτότητα των κυττάρων, γεγονός που μπορεί να αποτελεί ένα βασικό χαρακτηριστικό της γήρανσης του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Το επόμενο βήμα είναι να εξακριβωθεί γιατί μειώνονται τα μικρογλοιακά κύτταρα, τι προκαλεί την είσοδο άλλων ανοσοκυττάρων από το αίμα και εάν αυτή η μετάβαση συμβάλλει άμεσα στην εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ ή άλλων νευρολογικών διαταραχών.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η καλύτερη κατανόηση αυτών των αλλαγών μπορεί μελλοντικά να οδηγήσει σε νέες παρεμβάσεις, με στόχο τη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας και τη μείωση του κινδύνου νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Προς το παρόν, πάντως, πρόκειται για ένα σημαντικό επιστημονικό εύρημα και όχι για κάποια νέα διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία.

Διαβάστε επίσης

Και τέταρτο ογκολογικό φάρμακο αποσύρεται από την Ελλάδα – Η αγωνία των ασθενών και η επιστολή της ΕΟΠΕ στον υπουργό Υγείας

Καύσωνας και τεστοστερόνη: Πώς η βιταμίνη D «σώζει» τους άνδρες

Γιατί είναι απαραίτητο να φορούν όλοι γυαλιά ηλίου; 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.