Ιερά Σύνοδος: Βραβεύει τον Αμβρόσιο της ρητορικής μίσους και του σκοταδισμού – Τι ακριβώς επιλέγει να τιμήσει η Εκκλησία;

Δεν πρόκειται για μια τυπική αναμνηστική πλακέτα. Δεν είναι ένα υπηρεσιακό ρολόι που απονέμεται λόγω πολυετούς θητείας. Ένα παράσημο αποτελεί δημόσια πράξη αναγνώρισης. Αποδίδει τιμή, κύρος και ηθική επιδοκιμασία.

Γι’ αυτό και η απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου να απονείμει στον πρώην Μητροπολίτη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας Αμβρόσιο τον «Χρυσούν Σταυρόν μετ’ αστέρος του Παρασήμου του Αποστόλου Παύλου» δεν μπορεί να περάσει ως μια αθώα επετειακή διευθέτηση. Η επίσημη αιτιολογία είναι η συμπλήρωση πενήντα ετών αρχιεροσύνης.

Η απονομή έχει προγραμματιστεί για τις 6 Οκτωβρίου 2026, κατά την πρώτη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τις αποφάσεις της ΔΙΣ.

Μόνο που τα χρόνια δεν είναι από μόνα τους αρετή. Και η διάρκεια μιας εκκλησιαστικής σταδιοδρομίας δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το αποτύπωμά της.

Η Ιερά Σύνοδος δεν τιμά ένα άδειο ημερολόγιο πενήντα ετών. Τιμά έναν συγκεκριμένο δημόσιο βίο. Με συγκεκριμένα λόγια, συγκεκριμένες πράξεις, συγκεκριμένες προσβολές και μία αμετάκλητη καταδίκη για δημόσια υποκίνηση μίσους.

Άρα το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: τι ακριβώς επιλέγει να παρασημοφορήσει η Εκκλησία της Ελλάδος;

Το «φτύστε τους» που έφτασε μέχρι τον Άρειο Πάγο

Το 2015, με αφορμή το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια, ο Αμβρόσιος δημοσίευσε ένα από τα πιο χυδαία ομοφοβικά κείμενα που έχουν εκφωνηθεί από ανώτερο εκκλησιαστικό αξιωματούχο στη Μεταπολίτευση.

Αποκάλεσε τους ομοφυλόφιλους «αποβράσματα της κοινωνίας», «εκτρώματα της φύσεως» και «μη ανθρώπους» και προέτρεψε τους πιστούς: «Φτύστε τους!».

Δεν επρόκειτο για κάποια «αυστηρή θεολογική θέση», όπως συχνά βαφτίζεται εκ των υστέρων η μισαλλοδοξία. Η Δικαιοσύνη έκρινε ότι επρόκειτο για δημόσια υποκίνηση μίσους και βίας. Η καταδίκη του επικυρώθηκε με την απόφαση 858/2020 του Αρείου Πάγου.

Ο ίδιος προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επικαλούμενος την ελευθερία της έκφρασης. Το ΕΔΔΑ απέρριψε την προσφυγή του, κρίνοντας ότι το επίμαχο άρθρο περιείχε ομοφοβικό λόγο μίσους και υποκίνηση σε βία, ασύμβατα με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Σύμβασης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδόθηκε ακριβώς στο γεγονός ότι τα λόγια προέρχονταν από ανώτατο εκκλησιαστικό λειτουργό, με αυξημένη δημόσια επιρροή. Η απόφαση Lenis κατά Ελλάδας δεν άφησε πολλά περιθώρια για το βολικό αφήγημα μιας δήθεν παρεξηγημένης θρησκευτικής άποψης.

Κατά τη διάρκεια της δίκης του, μάλιστα, ο Αμβρόσιος όχι μόνο δεν έδειξε μεταμέλεια, αλλά φέρεται να δήλωσε ότι το «φτύστε τους» ήταν «το λιγότερο» και ότι, αν είχε όπλο, ίσως το χρησιμοποιούσε. Αργότερα αντιμετώπισε ακόμη και την καταδίκη του σαν… «παράσημο».

Και τώρα έρχεται το πραγματικό παράσημο από την εκκλησιαστική ηγεσία. Τι μήνυμα στέλνει λοιπόν η Ιερά Σύνοδος στους ομοφυλόφιλους ανθρώπους που στοχοποιήθηκαν; Ότι η καταδίκη από την ελληνική Δικαιοσύνη και η απόρριψη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι μια δυσάρεστη λεπτομέρεια, η οποία μπορεί να ξεχαστεί μόλις συμπληρωθεί ένας στρογγυλός αριθμός ετών;

Αν ο λόγος μίσους καταδικάζεται στις ανακοινώσεις, γιατί παρασημοφορείται στην πράξη;

Η «γλυκιά ελπίδα» της Χρυσής Αυγής

Ο Αμβρόσιος δεν περιορίστηκε στην ομοφοβική ρητορική. Το 2012 απευθύνθηκε στη Χρυσή Αυγή, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να γίνει μια «γλυκιά ελπίδα» και μια «ήρεμη δύναμη» για τον τόπο, εφόσον βελτίωνε τον τρόπο και το ύφος της. Δεν προβληματιζόταν, δηλαδή, πρωτίστως για τον πυρήνα της ναζιστικής ιδεολογίας της, αλλά για την επικοινωνιακή της παρουσία.

Ακόμη και μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, επανήλθε υποστηρίζοντας περίπου ότι η Χρυσή Αυγή «δεν άκουσε» τις υποδείξεις του ώστε να εξελιχθεί σε αυτήν τη «γλυκιά ελπίδα».

Σε άλλη δημόσια παρέμβασή του είχε διακηρύξει ότι προτιμούσε να τον αποκαλούν «φασίστα» παρά «κατσαπλιά», «άθεο» ή «αριστερό». Είχε υπηρετήσει, άλλωστε, από το 1968 έως το 1976 ως επικεφαλής της Θρησκευτικής Υπηρεσίας της τότε Χωροφυλακής – μια ιστορική και πολιτική διαδρομή που ασφαλώς δεν είναι άσχετη με το ύφος και τη νοοτροπία των μεταγενέστερων παρεμβάσεών του.

Η Εκκλησία τιμά και αυτήν την παρακαταθήκη; Θεωρεί ότι οι εκκλήσεις προς ένα νεοναζιστικό μόρφωμα να γίνει πιο «ήρεμο» αποτελούν μια απλή παραφωνία; Έχει κάτι να πει η ηγεσία της για την κανονικοποίηση της Ακροδεξιάς από έναν μητροπολίτη ή αρκεί να περάσουν μερικά χρόνια για να σβηστούν όλα κάτω από τη λάμψη ενός χρυσού σταυρού;

Πρόσφυγες, «μόλυνση» και «καθαρόαιμος» πληθυσμός

Την περίοδο της προσφυγικής κρίσης, όταν άνθρωποι έφταναν στην Ελλάδα κυνηγημένοι από πολέμους, διώξεις και εξαθλίωση, ο Αμβρόσιος δεν μίλησε τη γλώσσα της φιλοξενίας, της συμπόνιας ή του «ξένους ήμην και συνηγάγετέ με».

Ζήτησε να μη «μολυνθεί» η περιοχή του από τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, να μην εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο και να διατηρηθεί «καθαρόαιμος» ο πληθυσμός της. Οι συγκεκριμένες εκφράσεις καταγράφηκαν δημόσια ήδη από το 2016. Αργότερα χαρακτήρισε τους πρόσφυγες και μετανάστες «απεσταλμένους κατακτητές».

Λέξεις όπως «μόλυνση» και «καθαρόαιμος» δεν είναι αθώες. Κουβαλούν ένα βαρύ ιστορικό φορτίο. Ειδικά όταν εκφέρονται από άνθρωπο που κρατά ποιμαντορική ράβδο και μιλά στο όνομα μιας Εκκλησίας η οποία διακηρύσσει ότι κάθε άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού.

Τι ακριβώς θα πει η Ιερά Σύνοδος σε εκείνους τους πρόσφυγες; Ότι η Εκκλησία τούς μοίραζε τρόφιμα με το ένα χέρι, ενώ με το άλλο παρασημοφορεί εκείνον που τους παρουσίαζε ως μόλυνση και φυλετική απειλή;

Από το Μάτι στα Τέμπη: Οι τραγωδίες ως θεϊκή τιμωρία

Μετά τις φονικές πυρκαγιές στο Μάτι το 2018, την ώρα που οικογένειες αναζητούσαν τους ανθρώπους τους και η χώρα μετρούσε νεκρούς, ο Αμβρόσιος απέδωσε την καταστροφή στην «κατάρα του Θεού» που, κατά τον ίδιο, προκαλούσε ο «άθεος πρωθυπουργός Αλέξιος Τσίπρας». Αντί για παρηγοριά προς τους πληγέντες, επέλεξε να μετατρέψει μια εθνική τραγωδία σε εργαλείο πολιτικής και θρησκευτικής τιμωρίας. Η παρέμβασή του είχε προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και μέσα στην Εκκλησία.

Πέντε χρόνια αργότερα, μετά τη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών και τον θάνατο 57 ανθρώπων, αναρωτήθηκε δημοσίως μήπως το δυστύχημα αποτελούσε έκφραση της οργής του Θεού για το Καρναβάλι, το οποίο χαρακτήρισε «εορτή του Διαβόλου». Η δήλωση για τα Τέμπη δεν ήταν απλώς θεολογικά σκοταδιστική. Ήταν βαθιά απάνθρωπη απέναντι στις οικογένειες των θυμάτων.

Ποια ποιμαντική αξία αναγνωρίζει η Ιερά Σύνοδος σε τέτοιες τοποθετήσεις; Πού βρίσκεται η χριστιανική αγάπη όταν ο πόνος των ανθρώπων χρησιμοποιείται για να παρουσιαστεί ο Θεός σαν τιμωρός που καίει, συντρίβει και σκοτώνει επειδή δεν εγκρίνει τις πολιτικές ή τις αποκριάτικες επιλογές μιας κοινωνίας;

Και πόσο εύκολο είναι για την Εκκλησία να μιλά για «στήριξη των πενθούντων», όταν επιλέγει να τιμήσει εκείνον που μετέτρεψε το πένθος τους σε ηθικολογικό κήρυγμα;

«Τέκνα του Διαβόλου» οι εμβολιασμένοι

Κατά την πανδημία, σε μια περίοδο φόβου, θανάτων και τεράστιας πίεσης για το σύστημα υγείας, ο Αμβρόσιος χαρακτήρισε το εμβόλιο κατά της Covid-19 «σφράγισμα του Διαβόλου» και τους εμβολιασμένους «τέκνα του Διαβόλου». Οι δηλώσεις έγιναν στα τέλη του 2021, ενώ η μετάλλαξη Όμικρον εξαπλωνόταν και οι υγειονομικοί προσπαθούσαν να περιορίσουν τις απώλειες.

Νωρίτερα είχε ανακοινώσει τον «αφορισμό» του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, της υπουργού Παιδείας Νίκης Κεραμέως και του Νίκου Χαρδαλιά. Η ίδια η Ιερά Σύνοδος αναγκάστηκε τότε να ξεκαθαρίσει ότι η πράξη του ήταν «ανυπόστατη και ανίσχυρη», επειδή τέτοιες αποφάσεις δεν μπορούν να λαμβάνονται αυθαίρετα από έναν μεμονωμένο ιεράρχη.

Αργότερα επανέλαβε ανάλογη τελετουργία εναντίον του καθηγητή Ηλία Μόσιαλου και του συγγραφέα Χρήστου Χωμενίδη.

Πώς γίνεται η ίδια Εκκλησία που αποκήρυξε ως ανυπόστατες αυτές τις πράξεις να απονέμει σήμερα τόσο υψηλή διάκριση στον εμπνευστή τους; Τι άλλαξε; Ανασκεύασε ο Αμβρόσιος; Ζήτησε συγγνώμη από τους ανθρώπους που χαρακτήρισε «τέκνα του Διαβόλου»; Αναγνώρισε την ευθύνη που έχει ο λόγος ενός ιεράρχη σε συνθήκες υγειονομικής κρίσης;

Ή μήπως η Ιερά Σύνοδος θεωρεί ότι η παραπληροφόρηση, ο θρησκευτικός εκφοβισμός και η δαιμονοποίηση της επιστήμης παραγράφονται λόγω αρχιερατικής επετηρίδας;

Από τον Μπελογιάννη μέχρι τις νέες ταυτότητες

Στον δημόσιο κατάλογο των παρεμβάσεων του Αμβρόσιου περιλαμβάνονται ακόμη οι προσβολές προς τον πρώην υπουργό Παιδείας Νίκο Φίλη, ο χαρακτηρισμός του Νίκου Μπελογιάννη ως «αρχιδολοφόνου», «πράκτορα» και «προδότη», οι επιθέσεις κατά δημοσιογράφων και καλλιτεχνών, καθώς και οι θεωρίες περί κυριαρχίας του Διαβόλου μέσω των νέων ταυτοτήτων.

Το 2023 προειδοποιούσε ότι ο Διάβολος «θα μας δηλητηριάσει με τις νέες ταυτότητες», εντάσσοντας πολιτικούς, πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους αλλά και εκκλησιαστικούς ηγέτες σε ένα τεράστιο στρατόπεδο υπηρετών της «πλάνης». Οι σχετικές δηλώσεις δημοσιεύτηκαν στον Τύπο χωρίς να ακολουθήσει οποιαδήποτε δημόσια αυτοκριτική.

Πρόκειται για μεμονωμένες «άτυχες στιγμές» ή για μια συνεπή δημόσια διαδρομή; Πόσες άτυχες στιγμές απαιτούνται για να αναγνωριστεί ένα σταθερό υπόδειγμα λόγου; Πόσες κοινωνικές ομάδες πρέπει να προσβληθούν, πόσοι άνθρωποι να παρουσιαστούν ως «αποβράσματα», «μολυσμένοι», «κατακτητές» ή «τέκνα του Διαβόλου», προτού η Εκκλησία αποφασίσει ότι η σιωπή της δεν αρκεί;

Και αν όλα αυτά δεν εμποδίζουν ένα παράσημο, τότε τι ακριβώς θα μπορούσε να το εμποδίσει;

Πενήντα χρόνια δεν είναι συγχωροχάρτι

Η Ιερά Σύνοδος θα μπορούσε να περιοριστεί σε μια τυπική αναφορά στη συμπλήρωση πενήντα ετών αρχιεροσύνης. Επέλεξε, όμως, να απονείμει μία ιδιαίτερα υψηλή και συμβολικά φορτισμένη εκκλησιαστική διάκριση.

Αυτή είναι πολιτική και ηθική επιλογή, είτε το παραδέχεται είτε όχι. Δεν χρειάζεται να συμφωνεί κανείς ότι η απονομή σημαίνει αυτομάτως υιοθέτηση κάθε δήλωσης του Αμβρόσιου. Σημαίνει, όμως, κάτι απολύτως σαφές: ότι όλα όσα είπε και έκανε δεν θεωρήθηκαν αρκετά σοβαρά ώστε να καταστήσουν αδιανόητη τη δημόσια παρασημοφόρησή του.

Η επίσημη ανακοίνωση δεν ενημερώνει αν υπήρξαν διαφωνίες, μειοψηφίες ή επιφυλάξεις. Δεν εξηγεί αν εξετάστηκε το δημόσιο αποτύπωμα του τιμωμένου. Δεν περιλαμβάνει ούτε μία λέξη για την καταδίκη του, για τα θύματα της ρητορικής του ή για την επίμονη άρνησή του να αναλάβει ευθύνη.

Γιατί αυτή η σιωπή; Υπήρξε ομόφωνη απόφαση; Διαφώνησε κάποιος συνοδικός μητροπολίτης; Θεωρεί ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος ότι η απονομή συμβιβάζεται με το μήνυμα αγάπης και καταλλαγής που υποτίθεται ότι εκπέμπει η Εκκλησία; Πρόκειται για εσωτερική συναδελφική αλληλεγγύη; Για εξευμενισμό του σκληρού υπερσυντηρητικού ακροατηρίου; Για έναν εκκλησιαστικό κορπορατισμό που προστατεύει το αξίωμα ακόμη και όταν το πρόσωπο έχει κακοποιήσει επανειλημμένα τη δημόσια ευθύνη που αυτό συνεπάγεται;

Και τελικά, τι έχει μεγαλύτερη σημασία για την εκκλησιαστική ηγεσία: ο αριθμός των ετών που κάποιος φόρεσε τη μίτρα ή ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποίησε την εξουσία που του έδωσε αυτή η μίτρα;

Το παράσημο ως μήνυμα

Στις 6 Οκτωβρίου δεν θα τιμηθεί απλώς ένας ηλικιωμένος πρώην μητροπολίτης για τη μακρά θητεία του. Θα σταλεί ένα μήνυμα.

Προς τους ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπους που άκουσαν έναν ιεράρχη να τους αποκαλεί «αποβράσματα». Προς τους πρόσφυγες που παρουσιάστηκαν σαν «μόλυνση». Προς τις οικογένειες στο Μάτι και στα Τέμπη, των οποίων ο πόνος μετατράπηκε σε δήθεν απόδειξη θεϊκής οργής. Προς τους γιατρούς, τους νοσηλευτές και τους εμβολιασμένους που χαρακτηρίστηκαν «τέκνα του Διαβόλου». Προς τους πιστούς που αρνούνται να δεχθούν ότι η Ορθοδοξία ταυτίζεται με τον φόβο, τον αυταρχισμό, την Ακροδεξιά και τη διαρκή αναζήτηση εχθρών.

Το μήνυμα θα είναι ότι ένας τέτοιος δημόσιος λόγος δεν αποκλείει την ύψιστη θεσμική αναγνώριση. Ότι μπορεί να προκαλέσει καταδίκες, αντιδράσεις και κοινωνικό τραύμα, αλλά τελικά δεν εμποδίζει την απονομή ενός χρυσού σταυρού.

Η σιωπή απέναντι στη μισαλλοδοξία μπορεί να ερμηνευτεί ως φόβος ή ανοχή. Το παράσημο, όμως, είναι κάτι περισσότερο: είναι επιλογή.

Και τώρα η Εκκλησία της Ελλάδος οφείλει να απαντήσει καθαρά: τι ακριβώς επιλέγει να τιμήσει στο πρόσωπο του Αμβρόσιου; Διότι τα πενήντα χρόνια εξηγούν την αφορμή, αλλά δεν δικαιολογούν την τιμή.

Διαβάστε επίσης:

Τέσσερις συλλήψεις για πυρκαγιές σε Αθήνα, Καλαμάτα, Εύβοια και Χίο

Δημήτρης Κόκοτας: Συγκλόνισε στον επικήδειό της η σύζυγός του– «Η ψυχή που αγάπησα, που ερωτεύτηκα κι είναι η μισή μου ζωή, είναι μαζί μας»

Γυναικοκτονία στη Ροδόπη: «Την ζήλευε παθολογικά, την απειλούσε, προσπαθούσε να την απομονώσει» – Τι αποκαλύπτει συγγενής του θύματος

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.