Η Ευρώπη ξυπνά με τον εφιάλτη της AfD προ των πυλών της εξουσίας – Στους δρόμους οι Γερμανοί, κλονίζεται ο Μερτς, φόβος για «ντόμινο»

Η Ευρώπη προσπαθεί ακόμη να συνειδητοποιήσει τι ακριβώς συνέβη στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς η νίκη της AfD δεν προκαλεί απλώς πολιτικό σοκ, αλλά το παρατείνει, το βαθαίνει και το μεταφέρει από το Μαγδεμβούργο στο Βερολίνο και από εκεί στο Παρίσι, στη Βαρσοβία και στις Βρυξέλλες. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαβάζουν ξανά και ξανά τους αριθμούς, επιχειρώντας να καταλάβουν αν πρόκειται για ένα ιδιόμορφο τοπικό γερμανικό φαινόμενο ή για την προειδοποίηση ενός πολύ μεγαλύτερου πολιτικού ντόμινο, την ώρα που οι ίδιοι οι Γερμανοί αρχίζουν να βγαίνουν στους δρόμους.

Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν το βράδυ της Δευτέρας στην Πύλη του Βρανδεμβούργου και σε άλλες πόλεις, διαδηλώνοντας απέναντι σε μια πραγματικότητα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε σχεδόν αδιανόητη: ένα κόμμα με ακραία εθνικιστική ρητορική, στελέχη με ναζιστικές και ιστορικά αναθεωρητικές αναφορές και οργανώσεις που έχουν χαρακτηριστεί από τις γερμανικές υπηρεσίες ως ακροδεξιά εξτρεμιστικές, φτάνει πλέον μια ανάσα από την απόλυτη πλειοψηφία σε γερμανικό κρατίδιο.

Η AfD συγκεντρώνει 43,8%, υπερδιπλασιάζει τη δύναμή της, καταλαμβάνει 39 από τις 83 έδρες και μένει μόλις τρεις έδρες μακριά από την αυτοδυναμία. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για ένα ακόμη εκλογικό καμπανάκι από την πρώην Ανατολική Γερμανία, αλλά για έναν πολιτικό σεισμό που υποχρεώνει τη Γερμανία και μαζί της την Ευρώπη να επανεξετάσουν βεβαιότητες δεκαετιών.

Η Γερμανία βλέπει μπροστά της κάτι που για δεκαετίες θεωρούσε αδύνατο

Το αποτέλεσμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή καταγράφεται σε μια χώρα που έχτισε ολόκληρη τη μεταπολεμική πολιτική ταυτότητά της πάνω στην απόρριψη του ναζισμού και στην απομόνωση της άκρας δεξιάς. Αυτό το μεταπολεμικό ταμπού δείχνει τώρα να τρίζει, καθώς η AfD δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο ούτε αρκείται στον ρόλο του κόμματος διαμαρτυρίας, αλλά περνά στην περιοχή της πραγματικής διεκδίκησης της εξουσίας.

Και αυτό είναι που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία, καθώς η οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί από τις υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας ως «αποδεδειγμένα δεξιά εξτρεμιστική», ενώ στελέχη της έχουν συνδεθεί με την έννοια της «remigration», την ιδέα δηλαδή μαζικών απομακρύνσεων μεταναστών και ανθρώπων ξένης καταγωγής.

Ο επικεφαλής της, Ούλριχ Ζίγκμουντ, επιχειρεί να παρουσιάσει ένα πολύ διαφορετικό πρόσωπο: νέος, επικοινωνιακός, δραστήριος στα social media, με προσεγμένο δημόσιο προφίλ και μια ρητορική που φιλοδοξεί να κάνει την άκρα δεξιά να μοιάζει «κανονική». Ίσως ακριβώς εκεί να βρίσκεται η μεγαλύτερη απειλή: όχι μόνο στην κραυγή της άκρας δεξιάς, αλλά στην κανονικοποίησή της, στη στιγμή δηλαδή κατά την οποία οι ακραίες ιδέες παύουν σταδιακά να ακούγονται ακραίες και μετατρέπονται στα μάτια ενός μεγάλου τμήματος της κοινωνίας σε μία ακόμη αποδεκτή πολιτική επιλογή.

Ο Μερτς αγωνιά να κρατήσει όρθια την κυβέρνησή του

Στο Βερολίνο, ο Φρίντριχ Μερτς δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίσει το αποτέλεσμα ως πρόβλημα ενός ανατολικού κρατιδίου, καθώς η ήττα χτυπά ευθέως τον ίδιο και την κυβέρνησή του. Η CDU καταρρέει στο 17,2%, χάνοντας περίπου είκοσι μονάδες σε σχέση με το 2021, η SPD περιορίζεται στο 9,3%, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα ψηφοφόρους της Σαξονίας-Άνχαλτ δηλώνουν δυσαρεστημένοι από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

Ξαφνικά, επομένως, το ερώτημα στο Βερολίνο δεν είναι μόνο πώς θα σταματήσει η AfD, αλλά αν η κυβέρνηση Μερτς μπορεί να παραμείνει πολιτικά ζωντανή εφόσον η ίδια εικόνα αρχίσει να επαναλαμβάνεται και σε άλλα κρατίδια. Ο καγκελάριος βρίσκεται εγκλωβισμένος σε ένα δύσκολο δίλημμα: αν σπρώξει ακόμη περισσότερο τη CDU προς τα δεξιά για να ανακτήσει ψηφοφόρους της AfD, κινδυνεύει να μετατρέψει την ατζέντα της άκρας δεξιάς σε επίσημη ατζέντα της γερμανικής πολιτικής· αν δεν το κάνει, κινδυνεύει να συνεχίσει να χάνει δυνάμεις προς αυτήν.

Η μέχρι τώρα εμπειρία, άλλωστε, κάθε άλλο παρά ενθαρρυντική είναι για τον Μερτς, αφού ακόμη και όταν η κυβέρνηση σκληραίνει τη μεταναστευτική πολιτική της, η AfD όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά συνεχίζει να δυναμώνει, δημιουργώντας ένα πολιτικό αδιέξοδο για τη γερμανική Κεντροδεξιά.

Οι Γερμανοί στους δρόμους – Η πρώτη αντίδραση μιας κοινωνίας που φοβάται

Το βράδυ της Δευτέρας η πολιτική αναταραχή μεταφέρεται στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, όπου περίπου 5.000 άνθρωποι, σύμφωνα με την αστυνομία, συγκεντρώνονται διαδηλώνοντας κατά της AfD, ενώ κινητοποιήσεις οργανώνονται και σε άλλες γερμανικές πόλεις.

Η εικόνα έχει ισχυρό συμβολισμό, καθώς χιλιάδες Γερμανοί κατεβαίνουν στους δρόμους βλέποντας για πρώτη φορά στη μεταπολεμική περίοδο μια τόσο ακραία πολιτική δύναμη να πλησιάζει πραγματικά την κυβερνητική εξουσία. Η κινητοποίηση δεν αφορά, επομένως, απλώς την αντίδραση απέναντι σε ένα κόμμα, αλλά αποτυπώνει τον φόβο ενός τμήματος της γερμανικής κοινωνίας ότι κάτι πολύ βαθύτερο αλλάζει στη χώρα και ότι πολιτικές σταθερές δεκαετιών παύουν πλέον να θεωρούνται αυτονόητες.

Το Παρίσι βλέπει τον εαυτό του – Η Ευρώπη φοβάται το «ντόμινο»

Στη Γαλλία, η νίκη της AfD διαβάζεται ήδη σαν προειδοποίηση για το τι μπορεί να ακολουθήσει, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές του 2027 και πολιτικοί από διαφορετικούς χώρους μιλούν για ένα εξαιρετικά ανησυχητικό μήνυμα.

Και υπάρχει λόγος: αν η άκρα δεξιά μπορεί να φτάσει στο 43,8% στη Γερμανία, τότε κανένα ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα δεν μπορεί πλέον να θεωρεί τον εαυτό του ασφαλή. Η πολιτική μετατόπιση που τα προηγούμενα χρόνια αποτυπωνόταν στην Ιταλία, στην Ολλανδία, στην Αυστρία, στη Γαλλία ή σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αποκτά τώρα εντελώς διαφορετικό βάρος, επειδή αυτή τη φορά συμβαίνει στη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, στη χώρα που βρίσκεται στον πυρήνα σχεδόν κάθε μεγάλης ευρωπαϊκής απόφασης και, κυρίως, στη χώρα που για ιστορικούς λόγους θεωρούνταν το δυσκολότερο έδαφος για μια θριαμβευτική επιστροφή της άκρας δεξιάς.

Αυτός ακριβώς είναι και ο φόβος του «ντόμινο»: όχι ότι τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα θα αντιγράψουν μηχανικά το 43,8% της AfD, αλλά ότι η γερμανική επιτυχία θα λειτουργήσει ως απόδειξη πως το μέχρι πρότινος αδιανόητο είναι πλέον εφικτό, ενισχύοντας αντίστοιχες δυνάμεις και μετακινώντας ακόμη περισσότερο προς τα δεξιά την πολιτική ατζέντα ολόκληρης της Ευρώπης.

Από τη Ρωσία μέχρι την Ουκρανία – Οι φόβοι ξεπερνούν τη γερμανική πολιτική

Στη Βαρσοβία η ανησυχία αποκτά και γεωπολιτικές διαστάσεις, καθώς μεγάλο τμήμα της AfD ακολουθεί σαφώς πιο φιλική γραμμή απέναντι στη Μόσχα, απορρίπτει ή αμφισβητεί τη γερμανική στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και επιτίθεται συστηματικά στην ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων.

Μια πολύ ισχυρότερη AfD, συνεπώς, δεν θα επηρεάσει μόνο το μεταναστευτικό ή την εσωτερική πολιτική της Γερμανίας, αλλά μπορεί να ασκήσει πίεση στη στάση της ίδιας της χώρας απέναντι στη Ρωσία, στην Ουκρανία, στην ευρωπαϊκή άμυνα και τελικά στην πορεία ολόκληρης της ΕΕ. Γι’ αυτό και το αποτέλεσμα στη Σαξονία-Άνχαλτ παύει ήδη να αντιμετωπίζεται ως μια τοπική εκλογή και μετατρέπεται σε ευρωπαϊκό ζήτημα πρώτης γραμμής.

Το «τείχος προστασίας» στέκεται ακόμη – αλλά οι πιέσεις μεγαλώνουν

Η γερμανική πολιτική διαθέτει ακόμη ένα ισχυρό ανάχωμα, το περίφημο Brandmauer, το «τείχος προστασίας» που αποκλείει τη συνεργασία των παραδοσιακών κομμάτων με την AfD, και ο Μερτς επιμένει ότι αυτό δεν πρόκειται να πέσει. Η πραγματικότητα, ωστόσο, δημιουργεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση, διότι όσο η AfD βρίσκεται στο 10% ή στο 15% η πολιτική απομόνωσή της είναι σχετικά εύκολη, όταν όμως φτάνει στο 43,8%, η αριθμητική γίνεται πολύ πιο βασανιστική.

Η AfD καλεί ήδη συντηρητικούς βουλευτές να εγκαταλείψουν το «τείχος» και να οικοδομήσουν μαζί της μια νέα δεξιά πλειοψηφία. Προς το παρόν οι προσκλήσεις αυτές απορρίπτονται, όμως το κρίσιμο ερώτημα για τη γερμανική δημοκρατία είναι πόσο θα αντέξει αυτή η γραμμή εάν τα εκλογικά αποτελέσματα συνεχίσουν να παράγουν τέτοιους συσχετισμούς.

Η πιο επικίνδυνη αλλαγή έχει ήδη συμβεί

Ίσως, τελικά, η σημαντικότερη συνέπεια των εκλογών να μην είναι καν το ποιος θα κυβερνήσει τη Σαξονία-Άνχαλτ, αλλά το γεγονός ότι η AfD έχει ήδη σπάσει ένα κρίσιμο πολιτικό και ψυχολογικό φράγμα.

Μέχρι χθες το ερώτημα ήταν αν η άκρα δεξιά μπορεί να γίνει πρώτη πολιτική δύναμη και τώρα έγινε· αν μπορεί να πλησιάσει την απόλυτη πλειοψηφία και πλέον την πλησίασε· αν μπορεί να μετατρέψει τη γερμανική πολιτική σε μια μόνιμη μάχη γύρω από τη δική της ατζέντα και αυτό ακριβώς συμβαίνει ήδη.

Γι’ αυτό και το σοκ στην Ευρώπη δεν υποχωρεί όσο περνούν οι ώρες, αλλά αποκτά μεγαλύτερο βάθος, καθώς οι Γερμανοί κατεβαίνουν στους δρόμους, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μετρούν τις πιθανές συνέπειες, οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις αναζητούν επειγόντως στρατηγική και ο Μερτς παλεύει πλέον όχι μόνο να ανακόψει την AfD, αλλά να αποδείξει ότι μπορεί ακόμη να κυβερνήσει μια χώρα της οποίας το πολιτικό έδαφος μετακινείται κάτω από τα πόδια του.

Η Σαξονία-Άνχαλτ μπορεί να είναι ένα μόνο γερμανικό κρατίδιο. Από το βράδυ της Κυριακής, όμως, ολόκληρη η Ευρώπη κοιτάζει προς τα εκεί σαν να βλέπει ένα πιθανό κομμάτι του δικού της μέλλοντος.

Διαβάστε επίσης:

Reuters: Πλήγμα για τον Μερτς και προειδοποίηση για την Ευρώπη οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ

«Η Σελήνη είναι δική μας»: Ο Τραμπ παρουσίασε στολές για τη Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ εμπνευσμένες από τους «Στρατιώτες του Σύμπαντος» (Photos)

Συγκέντρωση διαμαρτυρίας στο Βερολίνο κατά του AfD – Χιλιάδες άνθρωποι στους δρόμους

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.