Ιράν: Με την οικονομική «θηλιά» να σφίγγει, η Τεχεράνη ανεβάζει το ρίσκο για να σύρει τις ΗΠΑ σε διαπραγματεύσεις

Αντιμέτωπη με ασφυκτική οικονομική και στρατιωτική πίεση από τις ΗΠΑ, η Τεχεράνη εξετάζει μια ελεγχόμενη κλιμάκωση με στόχο να αυξήσει το κόστος για την Ουάσινγκτον και να την οδηγήσει ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η στρατηγική, όμως, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη: ένα πολύνεκρο πλήγμα ή ένας λανθασμένος υπολογισμός θα μπορούσε να μετατρέψει την αντιπαράθεση σε νέο πόλεμο μεγάλης κλίμακας.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει απομακρυνθεί από τη διπλωματική προσπάθεια με το Ιράν, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Ιουνίου «δεν αξίζει ούτε το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένη».

Η Ουάσινγκτον έχει επιλέξει αντί των συνομιλιών μια εκστρατεία οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης, η οποία περιλαμβάνει διεθνείς κυρώσεις, πλήγματα σε ιρανικούς στόχους και ναυτικό αποκλεισμό που περιορίζει τη διακίνηση αγαθών.

Η πίεση αυτή επιβαρύνει μια ήδη δοκιμαζόμενη ιρανική οικονομία και έναν πληθυσμό κουρασμένο από τον πόλεμο.

Η Τεχεράνη απειλεί να ανοίξει νέα μέτωπα

Ιρανοί αξιωματούχοι μιλούν πλέον ανοιχτά για αλλαγή στρατηγικής, αφήνοντας να εννοηθεί ότι χώρες που συμμετέχουν στον αποκλεισμό θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν στο στόχαστρο.

«Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να υιοθετηθούν νέες στρατηγικές στον πόλεμο, στις διαπραγματεύσεις και στην αντιμετώπιση του αποκλεισμού», δήλωσε ο επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Μοχσέν Ρεζαΐ.

Ο ίδιος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ιράν να δημιουργήσει νέα «ζώνη αποκλεισμού» πέρα από το Στενό του Ορμούζ, στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.

Την ίδια ώρα, ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει εκτός δημόσιας θέας, καθώς συμπληρώνονται έξι μήνες από τότε που κατέφυγε σε αυξημένα μέτρα ασφαλείας για να αποφύγει την τύχη του πατέρα και προκατόχου του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε αεροπορικό πλήγμα στην έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου.

Η διπλωματική δίοδος μέσω Ομάν

Παρά τις απειλές, η διπλωματία δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως.

Ιράν και Ομάν διαπραγματεύονται τις τελευταίες εβδομάδες ένα πλαίσιο για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι μια «προσωρινή ασφαλής διαδρομή» θα μπορούσε να καταχωριστεί σύντομα στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό.

Δεν είναι σαφές, ωστόσο, εάν οι ΗΠΑ θα αναγνωρίσουν μια τέτοια συμφωνία.

Οι μεσολαβητές θεωρούν ότι δύο είναι τα βασικά εμπόδια για την αποκλιμάκωση: η πολιτική βούληση και η εξεύρεση μιας τεχνικά εφαρμόσιμης λύσης.

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Ματζέντ αλ-Ανσάρι, σημείωσε ότι χρειάζεται να διαμορφωθεί ένα πολιτικό αφήγημα που θα επιτρέπει στις δύο πλευρές να εξέλθουν από την κρίση χωρίς να εμφανιστούν ηττημένες.

Το δίλημμα του Ιράν

Κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, έχουν επανειλημμένα δείξει ότι επιθυμούν επιστροφή στη συμφωνία του Ιουνίου.

Στο εσωτερικό της χώρας, όμως, οι σκληροπυρηνικοί αντιδρούν σε οποιονδήποτε συμβιβασμό θα μπορούσε να εκληφθεί ως υποχώρηση απέναντι στις ΗΠΑ.

«Η Τεχεράνη προσπαθεί να συμβιβάσει δύο πιέσεις: έναν πληθυσμό κουρασμένο από τον πόλεμο που χρειάζεται οικονομική ανακούφιση και μια ιδεολογική βάση που δεν θέλει συνθηκολόγηση», εξήγησε ο Χαμιντρεζά Αζίζι, αναλυτής του International Crisis Group.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το επιθυμητό αποτέλεσμα για την ιρανική ηγεσία παραμένει η διπλωματία, αλλά με όρους που θα μπορούν να παρουσιαστούν στο εσωτερικό ως αποτέλεσμα ισχύος και όχι υποχώρησης.

Το πρόβλημα για την Τεχεράνη είναι ότι χωρίς συμβιβασμό στα ζητήματα του Ορμούζ, του πυρηνικού προγράμματος και των κυρώσεων η αμερικανική πίεση δύσκολα θα υποχωρήσει.

Από την άλλη, μια σημαντική παραχώρηση προς την Ουάσινγκτον θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό του καθεστώτος.

«Οι διαπραγματεύσεις γίνονται για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων του έθνους, όχι για την παράδοσή τους», δήλωσε ο Χοσεΐν Ταέμπ, επικεφαλής της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ.

Ο Τραμπ δεν δείχνει διάθεση επιστροφής στις συνομιλίες

Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, εμφανίζεται ικανοποιημένος από τη σημερινή κατάσταση.

«Μου αρέσει πολύ περισσότερο η θέση στην οποία βρισκόμαστε τώρα, με σχεδόν απόλυτο έλεγχο του Στενού του Ορμούζ και την οικονομία τους να καταρρέει», έγραψε στο Truth Social, καλώντας παράλληλα τους Ιρανούς να «ξεσηκωθούν και να πολεμήσουν» το καθεστώς.

Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε περαιτέρω διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση των κυρώσεων, καθώς και μελλοντικό ρόλο της Τεχεράνης στη διαχείριση του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου.

Έκτοτε, το Ιράν προσπάθησε να ελέγξει την κυκλοφορία στο Στενό, ενώ οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν πλήγματα σε ιρανικούς στόχους και το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό άρχισε να συνοδεύει δεξαμενόπλοια.

Παράλληλα, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενισχύουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής ώστε να περιορίσουν την εξάρτησή τους από το Ορμούζ.

Το σχέδιο της «ελεγχόμενης κλιμάκωσης»

Η στρατιωτική πίεση συνεχίζεται. Την περασμένη εβδομάδα αμερικανικό πλήγμα στο Ιράν σκότωσε, σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, 18 ανθρώπους. Ανάμεσά τους βρίσκονταν τέσσερις άνθρωποι σε γαμήλια εκδήλωση, μεταξύ των οποίων και ένα παιδί.

Σε αντίποινα, το Ιράν έχει πλήξει στόχους σε χώρες της περιοχής και πλοία στο Στενό, ενώ οι σύμμαχοί του στην Υεμένη έχουν επιτεθεί σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Η ένταση, πάντως, παραμένει χαμηλότερη από εκείνη των πρώτων ημερών του πολέμου, όταν η Τεχεράνη εξαπέλυε εκατοντάδες πυραύλους και drones εναντίον περιφερειακών στόχων, μεταξύ των οποίων και το Ισραήλ.

Σύμφωνα με τον Αζίζι, το Ιράν δεν μπορεί να παρακολουθεί παθητικά τις ΗΠΑ να διαβρώνουν τη στρατιωτική και οικονομική του ισχύ.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επιδιώκει νέο γενικευμένο πόλεμο. Πιθανότερο θεωρείται ένα σχέδιο «ελεγχόμενης κλιμάκωσης», με μεγαλύτερη πίεση στη ναυσιπλοΐα, ενδεχόμενα πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις ή πολεμικά πλοία και πιθανές επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.

Ο στόχος θα ήταν να καταστεί η σημερινή κατάσταση τόσο δαπανηρή για τις ΗΠΑ ώστε η επιστροφή στη διπλωματία να γίνει ξανά ελκυστικότερη από τη συνέχιση της σύγκρουσης.

Ο κίνδυνος ενός λάθους

Η στρατηγική αυτή, όμως, εμπεριέχει τεράστιο ρίσκο.

Ιρανοί βουλευτές ήδη προειδοποιούν για νέα όπλα και νέες τακτικές, ενώ στρατιωτικοί διοικητές υποστηρίζουν ότι τα οπλικά συστήματα της χώρας έχουν προσαρμοστεί στις «νέες απειλές».

Όσο οι δύο πλευρές δοκιμάζουν τις «κόκκινες γραμμές» η μία της άλλης, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα ενός λανθασμένου υπολογισμού.

Ένα ιρανικό πλήγμα που θα προκαλούσε μεγάλο αριθμό Αμερικανών νεκρών ή μια αμερικανική επίθεση που θα ξεπερνούσε κάποια κρίσιμη κόκκινη γραμμή της Τεχεράνης θα μπορούσε να μετατρέψει γρήγορα την ελεγχόμενη κλιμάκωση σε πόλεμο πλήρους κλίμακας.

Διαβάστε επίσης:

Ανοίγει ο δρόμος για τις εκλογές στην Σερβία – Την διάλυση της βουλής ζήτησε η κυβέρνηση

Πιο κοντά σε επανέναρξη των συνομιλιών για το Ουκρανικό: Το Κρεμλίνο δηλώνει ανοιχτό σε τηλεφωνική επικοινωνία Πούτιν με τον Τραμπ 

Σερβία: Με στρατιωτικές τιμές κηδεύτηκε ο «χασάπης της Σρεμπρένιτσα» Ράτκο Μλάντιτς – Οργή από την ΕΕ και μέρος της αντιπολίτευσης

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.