Η χιτζάμπ ως στόχος: 25 χρόνια ισλαμοφοβίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου

Είκοσι πέντε χρόνια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, πολλοί Αμερικανοί μουσουλμάνοι εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται μέσα από το πρίσμα που διαμόρφωσαν τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου και συνεχίζουν να έρχονται αντιμέτωποι με διακρίσεις, προκαταλήψεις και καχυποψία. Οι μουσουλμάνες γυναίκες, πολλές από τις οποίες φέρουν ένα εμφανές σύμβολο της θρησκευτικής τους ταυτότητας, συχνά γίνονται στόχος εξαιτίας αυτού που αντιπροσωπεύουν, τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν.

«Είναι απολύτως σαφές, τόσο από τα δεδομένα όσο και από τις συνεντεύξεις με μουσουλμάνους, ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις άλλαξαν θεμελιωδώς την πορεία της αμερικανικής μουσουλμανικής κοινότητας με αρκετά σημαντικούς τρόπους», δήλωσε ο Μπεσίρ Μοχάμεντ, ανώτερος ερευνητής στο Pew Research Center, με εκτενή εμπειρία στη μελέτη των μουσουλμανικών κοινοτήτων στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν την άνοιξη του 2026, το Pew διαπίστωσε ότι οι γυναίκες ήταν πιθανότερο από τους άνδρες να δηλώσουν ότι είχαν βιώσει διακρίσεις κατά το προηγούμενο έτος. Οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι αντιμετωπίστηκαν με καχυποψία, στοχοποιήθηκαν στους ελέγχους ασφαλείας στα αεροδρόμια ή από άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου, δέχθηκαν προσβλητικούς χαρακτηρισμούς ή υπέστησαν σωματική επίθεση, σύμφωνα με τον Μοχάμεντ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Pew, οι απόψεις για το Ισλάμ είναι σήμερα πιο αρνητικές απ’ ό,τι ήταν το 2002. Το The 19th μίλησε με ειδικούς για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και την ανάπτυξη της αμερικανικής μουσουλμανικής κοινότητας, καθώς η ισλαμοφοβική ρητορική εντείνεται στην πολιτική ζωή.

Η χιτζάμπ ως απειλή και στόχος

Η Σαχάρ Αζίζ θυμάται ακριβώς πού βρισκόταν όταν σημειώθηκαν οι επιθέσεις: ήταν πρωτοετής φοιτήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Όπως εκατομμύρια άλλοι Αμερικανοί, παρακολούθησε εκείνη την ημέρα τις ειδήσεις, καθώς σχεδόν 3.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν στη Νέα Υόρκη, τη Βιρτζίνια και την Πενσιλβάνια, όταν 19 ισλαμιστές εξτρεμιστές κατέλαβαν τέσσερα επιβατικά αεροπλάνα σε μια συντονισμένη επίθεση.

Για τα επόμενα χρόνια, η Αζίζ είπε ότι εκείνη και άλλοι μουσουλμάνοι συνάδελφοί της αποκαλούνταν «τρομοκράτες δικηγόροι», ενώ η ίδια αισθανόταν σαν να ήταν ο υπ’ αριθμόν ένα δημόσιος εχθρός, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινούσαν τον παγκόσμιο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» και δημιουργούσαν την Υπηρεσία Ασφάλειας Μεταφορών (TSA) και το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας.

Σήμερα, η Αζίζ είναι καθηγήτρια Νομικής στη Νομική Σχολή Rutgers στο Νιου Τζέρσεϊ και γράφει συχνά για τους τρόπους με τους οποίους οι Αμερικανίδες μουσουλμάνες βρίσκονται στο σημείο όπου διασταυρώνονται πολλαπλές προκαταλήψεις.

Σύμφωνα με το Pew, σχεδόν οι μισές μουσουλμάνες δήλωσαν ότι, σε μια δεδομένη ημέρα, υπήρχε κάτι χαρακτηριστικό στην εμφάνιση, τη φωνή ή την ενδυμασία τους που θα μπορούσε να συνδεθεί με το γεγονός ότι είναι μουσουλμάνες. Από αυτές τις γυναίκες, η συντριπτική πλειονότητα δήλωσε ότι φορούσε χιτζάμπ, την παραδοσιακή μαντίλα που χρησιμοποιείται ως έκφραση σεμνότητας.

Οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου «πυροδότησαν τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν και την άνοδο του ISIS — και σε αυτές τις περιόδους, η χιτζάμπ συνδέθηκε αναμφίβολα με την τρομοκρατία», δήλωσε η Αζίζ. «Αυτές οι γυναίκες θεωρούνταν, στην καλύτερη περίπτωση, ότι sympathούσαν με την τρομοκρατία και, στη χειρότερη, ότι ήταν συνένοχες».

Σήμερα, όμως, η Αζίζ υποστηρίζει ότι η χιτζάμπ έχει μετατραπεί σε κάτι διαφορετικό: σε πολιτισμική απειλή.

«Υπάρχει ένα κοινωνικό συμβόλαιο στο οποίο σχεδόν κάθε μετανάστης, ιδιαίτερα όσοι προέρχονται από χώρες εκτός Ευρώπης, πρέπει να συμμορφωθεί όταν εγκαθίσταται εδώ», δήλωσε η Αζίζ. «Είναι το συμβόλαιο της αφομοίωσης στις αγγλοσαξονικές, προτεσταντικές, ευρωπαϊκές νόρμες και στη θρησκεία, και αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να αλλάξεις τον τρόπο που ντύνεσαι, μιλάς και ζεις — ώστε να μη θεωρείσαι απειλητικός».

Το 2026, το Pew ρώτησε Αμερικανούς για τις απόψεις τους σχετικά με τους Αμερικανούς μουσουλμάνους και το 42% δήλωσε ότι έχουν αρνητική επίδραση στη χώρα. Όταν τους ζητήθηκε να εξηγήσουν το σκεπτικό τους, στις απαντήσεις περιλαμβάνονταν φράσεις όπως: «Θυμάστε τους Δίδυμους Πύργους;» και «Φόβος για άλλη μια τρομοκρατική επίθεση τύπου 11ης Σεπτεμβρίου».

«Φαίνεται ότι 25 χρόνια κατά τα οποία πολλές γενιές άκουγαν επανειλημμένα, είτε μέσα από εικόνες είτε μέσω ρητορικής, ότι κάποιοι μουσουλμάνοι είναι τρομοκράτες, είναι αντιαμερικανοί ή είναι μισογύνηδες, προκάλεσαν υστερία αντί για αποδοχή», δήλωσε η Αζίζ.

Περίπου έξι μήνες μετά τις επιθέσεις, το 25% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δήλωνε ότι η ισλαμική θρησκεία ήταν πιθανότερο από άλλες θρησκείες να ενθαρρύνει τη βία. Στις 11 επόμενες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό αυτό δεν έπεσε ποτέ κάτω από το 38%. Την τελευταία δεκαετία, ωστόσο, αυξήθηκε περίπου στο 50%.

Το Council on American-Islamic Relations, η μεγαλύτερη οργάνωση για τα πολιτικά δικαιώματα των μουσουλμάνων στη χώρα, κατέγραψε το 2025 αριθμό-ρεκόρ καταγγελιών για διακρίσεις που υπέβαλαν μουσουλμάνοι.

«Όταν έχεις ρατσισμό εναντίον μιας συγκεκριμένης ομάδας τόσο βαθιά ριζωμένο, η προεπιλεγμένη θέση είναι η ενοχή λόγω συσχέτισης, η τεκμήριο ενοχής ή η συλλογική ενοχή», δήλωσε η Αζίζ. «Έπειτα, τα άτομα πρέπει να αποδείξουν την αθωότητά τους στους γείτονες, στα σχολεία και στις κοινότητές τους».

Η γενιά της 11ης Σεπτεμβρίου

Όταν σημειώθηκαν οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι γιοι της Τζάσμιν Ζιν βρίσκονταν ακόμη στο σχολείο στον Καναδά. Η ίδια είδε πόσο άμεσα οι γιοι της χρειάστηκε να αρχίσουν να διαχειρίζονται νέα στερεότυπα και παρανοήσεις γύρω από την τρομοκρατία, τον τζιχαντισμό και τη βία.

Το όνομα του μεγαλύτερου γιου της, Οσάμα, γρήγορα δαιμονοποιήθηκε εξαιτίας της σύνδεσής του με τον Οσάμα μπιν Λάντεν, τον ηγέτη της μαχητικής τρομοκρατικής οργάνωσης που οργάνωσε τις επιθέσεις.

Η Ζιν, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Wilfrid Laurier στο Οντάριο, δήλωσε ότι η εμπειρία της οικογένειάς της την οδήγησε στη συγγραφή του βιβλίου «Under Siege: Islamophobia and the 9/11 Generation». Πήρε συνεντεύξεις από περίπου 130 μουσουλμάνους νέους και ανθρώπους που εργάζονταν με νέους στην κοινότητα, μεταξύ των οποίων και θρησκευτικούς ηγέτες. Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που μίλησαν μαζί της ήταν μεταξύ 18 και 25 ετών και βρίσκονταν στο γυμνάσιο την περίοδο των επιθέσεων.

«Με ενδιέφερε να εξετάσω τον αντίκτυπο της περιόδου μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η οποία αποτέλεσε σημείο κλιμάκωσης της ισλαμοφοβίας και του αντιμουσουλμανικού ρατσισμού», δήλωσε η Ζιν. «Με ενδιέφερε ιδιαίτερα το πώς επηρέαζε τη γενιά των μουσουλμάνων millennials, που μεγάλωναν υπό τη σκιά αυτού του παγκόσμιου πολέμου κατά της τρομοκρατίας».

Μέσα σε μια νύχτα, αυτά τα παιδιά πέρασαν από το να είναι πολίτες που δεν προκαλούσαν ιδιαίτερη προσοχή στο να θεωρούνται πιθανές απειλές.

Η Ζιν τούς έκανε ερωτήσεις σχετικά με την αίσθηση ταυτότητας και του ανήκειν, για το πώς ένιωθαν όταν στοχοποιούνταν από μηχανισμούς και υπηρεσίες ασφαλείας και αν είχαν ποτέ υποστεί ιδιαίτερο έλεγχο εξαιτίας της θρησκευτικής τους ταυτότητας.

«Αυτό που διαπίστωσα είναι ότι η 11η Σεπτεμβρίου σίγουρα διατάραξε ένα μεγάλο μέρος της εφηβείας τους, ενώ τους έκανε επίσης να παρακολουθούν περισσότερο οι ίδιοι τον εαυτό τους», δήλωσε η Ζιν. «Εσωτερίκευσαν την αίσθηση ότι παρακολουθούνταν και ότι βρίσκονταν υπό καχυποψία».

Οι περισσότεροι millennials με τους οποίους μίλησε δεν είπαν ρητά ότι η 11η Σεπτεμβρίου τούς επηρέασε. Ωστόσο, με τις επόμενες ερωτήσεις έγινε σαφές ότι γνώριζαν τα στερεότυπα που υπήρχαν και παρουσίαζαν τους μουσουλμάνους ως «διαβολικές» ή επικίνδυνες μορφές.

Μαθητές από μια μουσουλμανική φοιτητική ένωση τής είπαν ότι επέλεγαν να μην παίζουν paintball ή ορισμένα βιντεοπαιχνίδια σε δημόσιους χώρους, «σε περίπτωση που ο κόσμος νόμιζε ότι ήταν βίαιοι ή σχεδίαζαν κάποια επίθεση».

Μουσουλμάνες millennials δήλωσαν στη Ζιν ότι υφίσταντο περισσότερη παρενόχληση όταν φορούσαν μαντίλα. Μια νεαρή γυναίκα που φορούσε χιτζάμπ τής είπε ότι ένιωθε πως δεν μπορούσε να εμφανίζεται δημοσίως όταν είχε κακή διάθεση, επειδή αισθανόταν την πίεση να εκπροσωπεί θετικά όλους τους μουσουλμάνους.

«Έπρεπε να καταπιέζει τα συναισθήματά της για να παραμένει ευχάριστη, επειδή ήταν εμφανώς μουσουλμάνα», δήλωσε η Ζιν. «Δεν είχε την πολυτέλεια να είναι απλώς ένα άτομο.»

Λύσεις και θετικές εξελίξεις

Ο μουσουλμανικός πληθυσμός στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σημαντικά κατά τις τελευταίες δυόμισι δεκαετίες. Σήμερα υπάρχουν περίπου 5,5 εκατομμύρια μουσουλμάνοι, έναντι 2,4 εκατομμυρίων το 2007, την πρώτη χρονιά που το Pew υπολόγισε το μέγεθος του πληθυσμού.

Ο αριθμός των τζαμιών αυξήθηκε από 1.200 σε 2.800 μεταξύ 2000 και 2020, σύμφωνα με το πρόγραμμα Faith Communities Today.

Περισσότερα από 20 χρόνια αφότου αποκαλούνταν «τρομοκράτης δικηγόρος», η Αζίζ δήλωσε ότι ήταν «αναζωογονητικό» να βλέπει την ανάπτυξη της National Association of Muslim Lawyers και τη δημιουργία της American Muslim Bar Association.

Έχει επίσης παρατηρήσει την άνοδο μουσουλμάνων influencers, νεαρών μουσικών και καλλιτεχνών. Ωστόσο, η Αζίζ δήλωσε ότι θέλει να δει περισσότερη θετική εκπροσώπηση που να παρουσιάζει τους Αμερικανούς μουσουλμάνους ως ανθρώπους με ολόκληρη και σύνθετη ζωή, μέσα στην mainstream κουλτούρα, στις ταινίες και στις τηλεοπτικές σειρές.

«Πρέπει να δώσουμε στο αμερικανικό κοινό τη δυνατότητα να γνωρίσει την ποικιλομορφία των μουσουλμανικών εμπειριών και την καθημερινότητα των Αμερικανών μουσουλμάνων», δήλωσε η Αζίζ. «Είναι ακριβώς όπως οποιαδήποτε άλλη ομάδα ανθρώπων που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι αστείοι, λυπημένοι, φιλόδοξοι και φυσιολογικοί».

Η Αζίζ δήλωσε επίσης ότι χρειάζεται επικαιροποίηση του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να ενσωματωθούν περισσότερες ενότητες και προγράμματα σπουδών που παρουσιάζουν τους Αμερικανούς μουσουλμάνους πέρα από το πρίσμα της εθνικής ασφάλειας.

«Μιλάμε για το 1% έως 2% του πληθυσμού», δήλωσε η Αζίζ. «Είναι ένας πολύ μικρός αριθμός και είναι πιθανότερο να περνά απαρατήρητος. Κι όμως, δέχεται δυσανάλογα μεγάλη αρνητική προσοχή από τους πολιτικούς».

Σύμφωνα με το Pew, οι απόψεις για το Ισλάμ είναι σήμερα περισσότερο πολιτικά διχασμένες από ποτέ. Οι Ρεπουμπλικάνοι είναι πιθανότερο να δηλώνουν ότι το Ισλάμ ενθαρρύνει τη βία, ενώ πολιτικοί του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος συνεχίζουν να διαδίδουν ισλαμοφοβικές διαφημίσεις, ρητορική και πολιτικές.

Τον Μάρτιο, ο βουλευτής Τσιπ Ρόι από το Τέξας, συνιδρυτής του Sharia-Free America Caucus, έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Όχι άλλοι μουσουλμάνοι». Τον Αύγουστο, η βουλευτής Νάνσι Μέις από τη Νότια Καρολίνα έγραψε: «Κάθε μουσουλμάνος που κατέχει δημόσιο αξίωμα στην Αμερική είναι ένας Δούρειος Ίππος και απειλή τόσο για την εθνική ασφάλεια όσο και για τη δημοκρατία μας».

Από το 2001, έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση της συμμετοχής των Αμερικανών μουσουλμάνων στην πολιτική, με μουσουλμάνους υποψηφίους να κερδίζουν σε πολλαπλές προκριματικές εκλογές. Όλοι τους —με εξαίρεση τον δρ. Μεχμέτ Οζ, ο οποίος διεκδίκησε μια θέση στη Γερουσία των ΗΠΑ στην Πενσιλβάνια το 2022— ήταν Δημοκρατικοί.

Οι ψηφοφόροι στο Μίσιγκαν επέλεξαν πρόσφατα τον δρ. Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ ως υποψήφιο των Δημοκρατικών για τη Γερουσία των ΗΠΑ. Και στη Νέα Υόρκη, ο Ζόχραν Μαμντάνι ορκίστηκε στις αρχές της χρονιάς ως ο πρώτος μουσουλμάνος δήμαρχος της πόλης.

Το 2001 δεν υπήρχε κανένας μουσουλμάνος στο Κογκρέσο. Σήμερα υπάρχουν πέντε: Αντρέ Κάρσον, Ιλχάν Ομάρ, Ρασίντα Τλάιμπ, Λατίφα Σάιμον και Άισα Γουαχάμπ.

Η Ομάρ και η Τλάιμπ έγραψαν ιστορία το 2019, όταν έγιναν οι πρώτες μουσουλμάνες γυναίκες που ορκίστηκαν στο Κογκρέσο των ΗΠΑ. Η θητεία τους δεν ήταν εύκολη —ιδίως η Ομάρ έχει αντιμετωπίσει προκλήσεις τόσο από συναδέλφους της στη Βουλή όσο και από τον Λευκό Οίκο— όμως εξακολουθούν να κερδίζουν την ψήφο των εκλογέων τους.

Η Αζίζ αναφέρθηκε και σε άλλα κινήματα για τα πολιτικά δικαιώματα, όπως το Black Lives Matter, τα οποία δείχνουν ότι η μακροπρόθεσμη πρόοδος συχνά συνοδεύεται από βραχυπρόθεσμες αντιδράσεις.

Η ίδια δηλώνει αισιόδοξη ότι τελικά η πρόοδος θα επικρατήσει, καθώς ο μουσουλμανικός πληθυσμός συνεχίζει να αυξάνεται.

«Με πολλούς τρόπους, αυτή η αντίδραση εναντίον των μουσουλμάνων αποτελεί από μόνη της παραδοχή της προόδου», δήλωσε η Αζίζ. «Βρισκόμαστε σε ένα σημείο αλλαγής, όπου όλο και περισσότεροι μουσουλμάνοι έχουν γονείς που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στην Αμερική και τώρα αρχίζουν ή βρίσκονται στα πρόθυρα να γίνουν ηγέτες. Θα απαιτήσουν την ισότητα με έναν πολύ πιο ουσιαστικό τρόπο».

Διαβάστε επίσης:

Πούτιν: Η Δύση παλεύει «με κάθε τρόπο» να ανακτήσει την παλιά της ηγετική θέση

Η κρίση της Θέουτα «πιέζει» τον Σάντσεθ: Oι κρατικές υπηρεσίες είχαν εντοπίσει «περίεργη» κινητικότητα αλλά υποτίμησαν το εύρος της εισροής

Η Anthropic δείχνει τους Χούθι για προσπάθεια κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων μέσω της ΑΙ της

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.