Όταν ακόμη και η διασκέδαση πρέπει να είναι παραγωγική – Πώς το hobbymaxxing μετατρέπει τον ελεύθερο χρόνο της Gen Z σε άλλη μία δουλειά

Η Gen Z μετατρέπει τα χόμπι σε «δουλειές» μέσω του hobbymaxxing, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στον ελεύθερο χρόνο και την εργασία.

Η Bao Le, 18 ετών, κάνει pole dancing, γυμνάζεται, τρέχει, ασχολείται με calisthenics, κάνει bouldering, παίζει πιάνο, βιολί και κιθάρα, κάνει DJing, ράβει, πλέκει με βελονάκι, φτιάχνει χειροτεχνίες, ζωγραφίζει, σχεδιάζει νύχια, παίζει σκάκι και Sudoku, διαβάζει και κάνει έρευνα — επίσης ως χόμπι.

Αν μπορεί, κρατά μετρήσεις για κάθε δραστηριότητα. Για παράδειγμα, όταν τρέχει, καταγράφει τις επιδόσεις της στο Strava. Κάθε φορά δίνει προτεραιότητα σε τρία χόμπι και ασχολείται μαζί τους καθημερινά. Στη συνέχεια περνά στην επόμενη τριάδα.

Η Le, όπως πολλοί νέοι ενήλικες, έχει φτάσει στο σημείο να συσσωρεύει χόμπι σε ακραίο βαθμό — μια τάση που το διαδίκτυο ονόμασε hobbymaxxing.

«Δεν είναι χαλαρωτικό, γιατί νιώθω ότι είμαι παραγωγική», λέει η Le, που ζει στη Βρέμη της Γερμανίας, σύμφωνα με την Washington Post. «Νιώθω ότι σπαταλάω τον χρόνο μου όταν δεν είμαι παραγωγική».

Όταν ο ελεύθερος χρόνος γίνεται παραγωγικότητα

Στο «Economic Possibilities for our Grandchildren», ο John Maynard Keynes ονειρευόταν αυτή ακριβώς τη στιγμή. Το 1930 έγραφε: «Για πρώτη φορά από τη δημιουργία του, ο άνθρωπος θα βρεθεί αντιμέτωπος με το πραγματικό, μόνιμο πρόβλημά του: πώς να χρησιμοποιήσει την ελευθερία του από τις πιεστικές οικονομικές έγνοιες, πώς να αξιοποιήσει τον ελεύθερο χρόνο».

Το hobbymaxxing γεννιέται από μια αθώα επιθυμία για μια πιο πλούσια ζωή, μακριά από την οθόνη και έξω από τη δουλειά. Όμως η εμμονή της Gen Z με τα χόμπι μπορεί να έχει εξελιχθεί υπερβολικά, σε σημείο που αυτές οι δραστηριότητες δεν θεωρούνται πλέον ελεύθερος χρόνος, αλλά πρόσθετες δουλειές.

@baoholic ur sign to get off the phone #hobbymaxxing #hobbies #fyp #motivation #lowcortisol ♬ original sound – bao

Ο Michael Inzlicht, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, μελετά την εργασία και το παιχνίδι. Παρότι πρόκειται για ψευδαίσθηση, λέει, ο ελεύθερος χρόνος που απαιτεί προσπάθεια μοιάζει να έχει περισσότερο νόημα.

Ο Inzlicht υποθέτει ότι αυτό το συναίσθημα είναι προϊόν της προτεσταντικής ηθικής που διαποτίζει τον δυτικό πολιτισμό και αντιμετωπίζει την εργασία ως εγγενώς καλό πράγμα. Ίσως υπάρχει επίσης ένας εξελικτικός σύνδεσμος ανάμεσα στη σκληρή δουλειά και την ανταμοιβή, τον οποίο οι άνθρωποι δεν έχουν ακόμη αποβάλει.

Ωστόσο, μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα τα χόμπι άρχισαν να θεωρούνται ενάρετα. Πριν από τότε, η λέξη αναφερόταν σε κάθε είδους εμμονή — ακόμη και στην ιππασία ενός ξύλινου αλόγου, από όπου προέρχεται και η ονομασία.

Μετά όμως τη Βιομηχανική Επανάσταση, η οποία αύξησε τον διαθέσιμο ελεύθερο χρόνο, τα χόμπι συνδέθηκαν με την ηθική επιτυχία. Όπως εξηγεί ο Steven Gelber στο βιβλίο του «Hobbies: Leisure and the Culture of Work in America», ο ελεύθερος χρόνος δημιουργούσε περιθώριο για παραβατικότητα, την οποία τα χόμπι μπορούσαν να περιορίσουν. Έτσι, άρχισαν να προωθούνται.

Χόμπι σε εποχές κρίσης

Σε όλη την ιστορία, αυτό που σήμερα αποκαλούμε hobbymaxxing εμφανίζεται σε περιόδους εθνικής οικονομικής δυσχέρειας ή υπαρξιακού φόβου: τη Μεγάλη Ύφεση, τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την πανδημία του COVID-19.

Τα χόμπι προσφέρουν λύση στην αδράνεια, αλλά και σε βαθύτερη ανησυχία και άγχος.

Ωστόσο, τα χόμπι μπορούν να φτάσουν στα άκρα και, όταν φτάσουν στο μέγιστο, να αρχίσουν να μοιάζουν με εργασία. Η άμεση σχέση ανάμεσα στην προσπάθεια και το νόημα τελικά αντιστρέφεται.

Ο Inzlicht εξηγεί: «Σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο προσπάθειας, παίρνεις το μέγιστο νόημα. Όσο πιο δύσκολο γίνεται, τόσο λιγότερο νόημα αντλούμε».

Όπως γράφει η Jia Tolentino στο δοκίμιό της «Always Be Optimizing», σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο το διαδίκτυο και ο καπιταλισμός πιέζουν τις γυναίκες να βελτιώνονται διαρκώς, «οι περισσότερες απολαύσεις καταλήγουν να είναι παγίδες και κάθε απαίτηση που προβάλλεται δημόσια κλιμακώνεται επ’ αόριστον».

Και συνεχίζει: «Όσο χειροτερεύουν τα πράγματα, τόσο περισσότερο ένα άτομο αισθάνεται την ανάγκη να βελτιστοποιεί τον εαυτό του».

Τα χόμπι που τροφοδοτούνται από μετρήσεις και καταγραφή

Αυτή η επιθυμία για βελτιστοποίηση τροφοδοτείται από μετρήσεις και ψηφιακή καταγραφή.

Το Letterboxd, για τις ταινίες που έχεις δει, το Goodreads, για τα βιβλία που έχεις διαβάσει, το Backloggd, για τα βιντεοπαιχνίδια που έχεις παίξει, και το Beli, για τα εστιατόρια που έχεις επισκεφθεί, είναι μερικές μόνο από τις δημοφιλείς εφαρμογές που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση των χόμπι.

«Από τη στιγμή που βάζεις μια μέτρηση σε κάτι, οι άνθρωποι θέλουν να μεγιστοποιήσουν αυτή τη μέτρηση, ακόμη κι αν η μέτρηση είναι παράλογη ή δεν αντιστοιχεί σε κάτι πραγματικό», λέει ο Inzlicht.

Όμως αυτές οι εξωτερικές μετρήσεις μειώνουν σταδιακά την ευχαρίστηση που αντλούμε από τον ελεύθερο χρόνο.

Με άλλα λόγια, «μοιάζει με δουλειά», λέει ο Inzlicht.

Βάζοντας αριθμούς στα χόμπι ή δημοσιεύοντας γι’ αυτά στο διαδίκτυο, «το μετατρέπεις σε υποχρέωση απέναντι στον εαυτό σου και, τελικά, αυτό θα υπονομεύσει την απόδοσή σου», συνεχίζει.

Όπως υποστήριξε ο Alfie Kohn στο «Punished by Rewards», ο έπαινος κάνει τους ανθρώπους να χάνουν το ενδιαφέρον τους για την ίδια τη δραστηριότητα, μετατρέποντας το παιχνίδι σε δουλειά.

«Όλα γίνονται δουλειά»

Ακούγεται αντιφατικό. Η Dana Gould, 23 ετών, το έζησε από πρώτο χέρι.

Έφτασε στα άκρα την προπόνηση δύναμης και το τρέξιμό της. Επέτρεπε στον εαυτό της να διαβάζει μόνο βιβλία αυτοβοήθειας. Παρακολουθούσε και δημοσίευε στα social media κάθε χόμπι της.

«Δεν επέτρεπα ποτέ στον εαυτό μου να απολαύσει πραγματικά κάτι», λέει. «Πίστευα ότι έπρεπε να είμαι αυτή η τρελή επιχειρηματίας που είναι συνεχώς συγκεντρωμένη στον στόχο της».

Σύντομα έχασε το αίσθημα θαυμασμού και την περιέργεια που αρχικά την είχαν οδηγήσει σε αυτές τις δραστηριότητες.

Όλοι οι κανόνες και η καταγραφή αφαίρεσαν την «πραγματική ουσία ενός χόμπι, που είναι να απολαμβάνεις τη ζωή», λέει. «Όλα γίνονται δουλειά».

Έκτοτε σταμάτησε να δημοσιεύει και ανακάλυψε ότι τα χόμπι είναι «τόσο πολύ πιο εύκολα όταν δεν υπάρχει αυτή η πίεση».

Όταν βλέπει βίντεο από hobbymaxxers στη ροή της, της φαίνεται παράξενο. «Όλοι βρίσκονται μέσα σε αυτή την προσομοίωση, προσπαθώντας να μεγιστοποιήσουν τα πάντα», λέει.

Το να επιλέγεις να βγεις από αυτή τη λογική, υποστηρίζει, «μοιάζει σαν cheat code».

Η παγίδα της κουλτούρας της βελτιστοποίησης

Η ειρωνεία είναι ότι η κουλτούρα της βελτιστοποίησης υπόσχεται περισσότερη ευχαρίστηση.

«Η ψηφιοποίηση έχει εντείνει αυτή την εξέλιξη, επειδή τα social media μάς εκθέτουν διαρκώς στις υποτιθέμενα επιτυχημένες ζωές των άλλων, ενώ οι εφαρμογές και οι φορητές συσκευές μάς προσφέρουν τεχνολογίες για να παρακολουθούμε και να βελτιώνουμε τον εαυτό μας», γράφει σε email προς την Washington Post η πολιτισμική κοινωνιολόγος Sarah Pritz.

Παρότι οι κοινωνικές προσδοκίες δεν άφησαν ποτέ τον ελεύθερο χρόνο να είναι εντελώς ελεύθερος, συνεχίζει, «αυτό που είναι ιδιαίτερο σήμερα είναι ο βαθμός στον οποίο ο ελεύθερος χρόνος οργανώνεται γύρω από ιδέες παραγωγικότητας».

Ακόμη και η χαλάρωση έχει αποκτήσει σκοπό: να ανακτήσεις δυνάμεις ώστε να αποδώσεις καλύτερα αργότερα.

Το να μην κάνεις τίποτα αρχίζει να μοιάζει με σπατάλη ενός πόρου, ιδιαίτερα όταν ένα χόμπι που σου προσφέρει νόημα θα μπορούσε να καλύψει αυτόν τον «χαμένο» χρόνο.

«Γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο να δικαιολογήσεις μια δραστηριότητα απλώς λέγοντας “μου αρέσει” ή ακόμη και “δεν εξυπηρετεί κανέναν απολύτως σκοπό”», λέει.

Τα χόμπι ως επιβεβαίωση

Αυτά τα λόγια βρίσκουν απόλυτη ανταπόκριση στην Arden Yum, 23 ετών, σύμβουλο με έδρα τη Νέα Υόρκη, η οποία νοσταλγεί τις εποχές των μαθημάτων με ύλη που εκτεινόταν σε ολόκληρο το εξάμηνο.

«Αυτή η αίσθηση δομής ήταν πραγματικά συναρπαστική. Εργαζόσουν για κάτι με κάθε βιβλίο, κάθε κεφάλαιο», λέει.

Αν περάσει μία ώρα μπροστά στην τηλεόραση, περιγράφει ότι νιώθει ενοχές επειδή δεν έκανε κάτι παραγωγικό.

Εν μέρει για να αντιμετωπίσει αυτές τις ενοχές, η Yum μετέτρεψε τα χόμπι της σε ένα προσωπικό πρόγραμμα σπουδών, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα.

Γράφει το Substack «Ad Hoc», όπου μοιράστηκε το πρόγραμμα με περισσότερους από 13.000 συνδρομητές.

Το «six-week creative restart» μετατρέπει τα χόμπι σε στόχους που κυμαίνονται από την άσκηση και τις γραπτές σκέψεις μέχρι την εργασία πάνω σε ένα μακροπρόθεσμο δημιουργικό πρότζεκτ.

Κάποιοι μπορεί να θεωρούν ότι τα ίδια τα χόμπι αποτελούν ανταμοιβή. Για την Yum, όμως, είναι προκλήσεις — και η ολοκλήρωσή τους συνοδεύεται από μια προσωπική ανταμοιβή.

Προτείνει μερικές επιλογές: «Ένα γεύμα στο αγαπημένο σου εστιατόριο, μια μέρα σε spa, μια αναβάθμιση στο σπίτι που σκέφτεσαι εδώ και καιρό, μια βραδιά χορού με φίλους».

Από τη συζήτηση στο chat των συνδρομητών της, η Yum εκτιμά ότι τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες αναγνώστες ακολουθούν μαζί της τους ίδιους στόχους.

«Δεν το βρίσκω χαλαρωτικό. Σίγουρα το βρίσκω παρακινήτικό», λέει για το restart της.

«Αν δεν το δημοσίευσες, το διάβασες πραγματικά;»

Η Yum έχει ανάμεικτα συναισθήματα για την επιτελεστικότητα του hobbymaxxing.

«Αν δεν δημοσίευσες κάτι για το βιβλίο σου, το διάβασες πραγματικά;» αστειεύεται.

«Το να ασχολείσαι πραγματικά με τα χόμπι σου ή να διαβάζεις έξω από το κινητό ή τον υπολογιστή σου γίνεται σύμβολο κοινωνικού status», προσθέτει.

«Δείχνει ότι έχεις πνευματική πειθαρχία και ότι διαφέρεις από το στερεότυπο της Gen Z. Σε κάνει να φαίνεσαι πιο φιλόδοξος και έξυπνος».

«Ακόμη κι αν ξεκινά ως κάτι επιτελεστικό, αν καταλήγει σε πραγματική σύνδεση ή πνευματική διέγερση, το συνολικό αποτέλεσμα είναι θετικό», καταλήγει η Yum.

Αυτό, όμως, ίσως να μην ισχύει για όλα τα χόμπι της.

Για παράδειγμα, έχει προσπαθήσει να βιντεοσκοπεί τον εαυτό της ενώ μαγειρεύει, αλλά «καταστρέφει εντελώς την πραγματική εμπειρία», λέει.

«Υπάρχει μια ένταση ανάμεσα στο να ζεις πραγματικά τη ζωή και μετά να λες στους ανθρώπους στο διαδίκτυο ότι τη ζεις».

Όταν ακόμη και το χόμπι πρέπει να αποφέρει χρήματα

Το Substack της Yum, το οποίο ξεκίνησε αποκλειστικά ως δημιουργική διέξοδος, αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα.

«Νιώθω απόλυτα την πίεση να βρω τρόπους να αυξήσω τους επί πληρωμή συνδρομητές ή να κάνω συνεργασίες με brands. Όχι επειδή χρειάζομαι μια δεύτερη δουλειά, αλλά επειδή υπάρχει πίεση από παντού να βελτιστοποιούμε και να νομισματοποιούμε διαρκώς τα πάντα», λέει.

Ακόμη προσπαθεί να βρει την ισορροπία ανάμεσα στη βελτιστοποίηση του Substack για τον αλγόριθμο και στη συγγραφή δοκιμίων που έχουν πραγματική σημασία για εκείνη.

Η Le πιστεύει ότι το hobbymaxxing της μπορεί να έχει τις ρίζες του στην παρακολούθηση άλλων ανθρώπων στα social media — «βλέποντας όλους αυτούς τους ανθρώπους να κάνουν τόσα πολλά», λέει.

Υποστηρίζει ότι η γενιά των γονιών της δεν είχε την ίδια έκθεση στις ζωές των άλλων ανθρώπων και ίσως αυτή η συνεχής έκθεση είναι ο λόγος που αισθάνεται τόσο συχνά ότι μένει πίσω.

Ταυτόχρονα, η Le έγινε γνωστή στο διαδίκτυο δημοσιεύοντας περιεχόμενο για τα χόμπι της.

«Μου αρέσει να λέω ότι το κάνω αποκλειστικά για τον εαυτό μου, αλλά αν είμαι ειλικρινής, ένα μέρος μου πραγματικά απολαμβάνει την επιβεβαίωση», λέει.

Αυτή την περίοδο έχει κάνει ένα διάλειμμα από ορισμένα χόμπι, όπως το nail design.

«Ήθελα να περνάω τον χρόνο μου πιο παραγωγικά», λέει, και της φάνηκε ότι η δημιουργία σχεδίων στα νύχια της έτρωγε υπερβολικά πολύ χρόνο σε σχέση με τα άλλα χόμπι.

Ακόμη και καθώς η Le ξεκινά το πρώτο έτος των πανεπιστημιακών της σπουδών, δεν μπορεί να φανταστεί ότι θα απομακρυνθεί σύντομα από το hobbymaxxing.

Όπως λέει:

«Δεν νομίζω ότι υπήρξε ποτέ περίοδος στη ζωή μου που να σταμάτησα όλες τις δουλειές μου».

Διαβάστε επίσης:

Θύελλα από το αίτημα για «φρένο» στην ΑΙ – Ο φόβος για επιβράδυνση χτυπά τις αγορές

Μέση Ανατολή: Αναβολή της διάσκεψης για το Ορμούζ – Στη Σαουδική Αραβία «τα ρίχνει» το Ιράν, ενώ το πετρέλαιο σπάει το φράγμα των 107 δολαρίων

Τραγωδία στη Νέα Υόρκη: Συρμός του μετρό παρέσυρε και σκότωσε 24χρονο ζευγάρι – Σκληρό βίντεο

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.