Γιατί μόλις το 2% των ανθρώπων έχει κόκκινα μαλλιά – Τα γονίδια και οι… Νεάντερταλ

Takeaways by to pontiki AI

• Το κόκκινο χρώμα στα μαλλιά προκύπτει από μεταλλάξεις στο γονίδιο MC1R, οι οποίες μειώνουν την παραγωγή της προστατευτικής ευμελανίνης υπέρ της φαιομελανίνης.
• Η εμφάνιση του χαρακτηριστικού αυτού απαιτεί δύο μη λειτουργικά αντίγραφα του γονιδίου και συνδέεται συχνά με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα που καίγεται εύκολα.
• Οι επιστήμονες εξετάζουν αν η συχνότητα των κοκκινομάλληδων στον Βορρά οφείλεται σε προσαρμογή για καλύτερη απορρόφηση βιταμίνης D ή σε ουδέτερη γενετική μεταβολή.
• Η φαιομελανίνη σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, ενώ διερευνώνται επιπλέον πιθανές επιδράσεις του γονιδίου MC1R στη διαχείριση του πόνου και την αναισθησία.

Μόλις το 1% έως 2% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει κόκκινα μαλλιά. Στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, όμως, το ποσοστό φτάνει περίπου το 10%, ενώ πολύ περισσότεροι άνθρωποι φέρουν τη σχετική γενετική παραλλαγή χωρίς να είναι οι ίδιοι κοκκινομάλληδες.

Η βασική εξήγηση βρίσκεται στο γονίδιο MC1R, που επηρεάζει τις χρωστικές του δέρματος και των μαλλιών.

Τι κάνει τα μαλλιά κόκκινα

Η μελανίνη έχει δύο βασικές μορφές: την ευμελανίνη, που δίνει καφέ έως μαύρο χρώμα και απορροφά την υπεριώδη ακτινοβολία, και τη φαιομελανίνη, μια κοκκινοκίτρινη χρωστική με πολύ μικρότερη προστατευτική δράση.

Το MC1R δημιουργεί έναν υποδοχέα στα κύτταρα που παράγουν χρωστική. Όταν λειτουργεί κανονικά, ενισχύεται η παραγωγή ευμελανίνης. Στους κοκκινομάλληδες, οι παραλλαγές του γονιδίου μειώνουν τη λειτουργία του υποδοχέα και έτσι κυριαρχεί η φαιομελανίνη.

Ο ίδιος μηχανισμός επηρεάζει και το δέρμα, γι’ αυτό τα κόκκινα μαλλιά συνδέονται συχνά με ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα που καίγεται αντί να μαυρίζει.

Συνήθως χρειάζονται δύο μη λειτουργικά αντίγραφα του γονιδίου, ένα από κάθε γονέα, για να εμφανιστούν κόκκινα μαλλιά. Όποιος έχει μόνο ένα μπορεί να μην παρουσιάζει κανένα εξωτερικό χαρακτηριστικό, αλλά να το μεταδώσει στα παιδιά του.

Γιατί είναι συχνότερα στον Βορρά

Μία από τις βασικές εξηγήσεις σχετίζεται με την ηλιακή ακτινοβολία. Η ευμελανίνη προστατεύει από την υπεριώδη ακτινοβολία, αλλά παράλληλα περιορίζει την ποσότητα που χρειάζεται το δέρμα για να παράγει βιταμίνη D.

Σε περιοχές με ασθενέστερη ηλιοφάνεια, ιδιαίτερα τον χειμώνα, το ανοιχτόχρωμο δέρμα θα μπορούσε να αποτελεί πλεονέκτημα. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, τα κόκκινα μαλλιά εμφανίστηκαν μαζί με τη γενικότερη προσαρμογή προς πιο ανοιχτή επιδερμίδα.

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι οι βιολόγοι ότι τα κόκκινα μαλλιά ευνοήθηκαν άμεσα από τη φυσική επιλογή. Μελέτη του 2000 στο American Journal of Human Genetics έδειξε ότι η μεγάλη ποικιλία του MC1R στους Ευρωπαίους μπορεί να εξηγηθεί και από ουδέτερη γενετική μεταβολή, χωρίς σαφή ένδειξη θετικής επιλογής.

Με άλλα λόγια, οι σχετικές παραλλαγές μπορεί απλώς να έπαψαν να απομακρύνονται από τον πληθυσμό όταν μειώθηκε η πίεση της έντονης ηλιακής ακτινοβολίας.

Έχει επίσης διατυπωθεί η υπόθεση ότι η σπανιότητα των κόκκινων μαλλιών τα έκανε πιο ελκυστικά στην επιλογή συντρόφου, όμως τα στοιχεία στους ανθρώπους είναι περιορισμένα.

Η σχέση με τον καρκίνο του δέρματος

Η φαιομελανίνη προστατεύει λιγότερο από την υπεριώδη ακτινοβολία και μπορεί να παράγει δραστικά μόρια που προκαλούν κυτταρικές βλάβες. Οι κοκκινομάλληδες έχουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος.

Μελέτη του 2012 στο Nature έδειξε ότι το ηλιακό έγκαυμα ίσως δεν είναι η μόνη εξήγηση. Ποντίκια με μη λειτουργική παραλλαγή του γονιδίου και μετάλλαξη που συνδέεται με το μελάνωμα εμφάνισαν όγκους ακόμη και χωρίς έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία, γεγονός που δείχνει ότι και η ίδια η οδός παραγωγής της χρωστικής μπορεί να προκαλεί οξειδωτικές βλάβες.

Το MC1R δεν επηρεάζει μόνο την εμφάνιση

Ο υποδοχέας MC1R είναι ενεργός και σε άλλους ιστούς, μεταξύ αυτών σε μηχανισμούς που σχετίζονται με τη φλεγμονή και την αίσθηση του πόνου.

Μελέτη του 2004 στο Anesthesiology διαπίστωσε ότι κοκκινομάλλες γυναίκες χρειάζονταν μεγαλύτερη ποσότητα εισπνεόμενου αναισθητικού από γυναίκες με σκούρα μαλλιά για το ίδιο αποτέλεσμα.

Ωστόσο, τα δείγματα ήταν μικρά και τα ευρήματα δεν είναι ομοιόμορφα, καθώς μεγαλύτερη μελέτη δεν εντόπισε αντίστοιχη διαφορά. Το θέμα παραμένει υπό διερεύνηση.

Κόκκινα μαλλιά και στους… Νεάντερταλ

Μελέτη του 2007 στο Science ανέλυσε το MC1R δύο Νεάντερταλ και εντόπισε μια παραλλαγή που δεν υπάρχει στους σύγχρονους ανθρώπους. Η μειωμένη λειτουργία της θα μπορούσε να έχει οδηγήσει σε πιο ανοιχτόχρωμα μαλλιά ή δέρμα.

Το εύρημα δείχνει ότι δύο διαφορετικές ανθρώπινες εξελικτικές γραμμές, που ζούσαν σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια, μπορεί να έφτασαν σε παρόμοια χαρακτηριστικά μέσω διαφορετικών γενετικών διαδρομών.

Διαβάστε επίσης:

Παρθενώνας: Η θεωρία 2.000 ετών που αμφισβητεί μαθηματικός της Οξφόρδης – Οι καμπύλες και η «οπτική ψευδαίσθηση»

Ερευνητές εντόπισαν ίχνη της ευλογιάς των προβάτων σε μεσαιωνικά χειρόγραφα!

«Συνδεδεμένο με τον Ήλιο και τη Σελήνη»: Η θεωρία ότι το Στόουνχεντζ ήταν ένας προϊστορικός υπολογιστής

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.