Η «αόρατη» αφαίμαξη από ακρίβεια και πετρέλαιο

Η απόκλιση ανάμεσα στους ευημερούντες δείκτες της ελληνικής οικονομίας και την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά τα ελληνικά νοικοκυριά προσλαμβάνει πλέον δομικά και μόνιμα χαρακτηριστικά. Ενώ τα στοιχεία για την ανάπτυξη, τα δημόσια έσοδα και την πορεία του ΑΕΠ παρουσιάζουν θετικό πρόσημο, η πραγματική αγοραστική δύναμη των πολιτών υποχωρεί σταθερά, τοποθετώντας την Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της Ευρωζώνης.

Ο καταστροφικός συνδυασμός του επίμονου δομικού πληθωρισμού, της απουσίας ουσιαστικής αύξησης των πραγματικών μισθών, του αυξημένου κόστους στέγασης και των διαρκών διακυμάνσεων στην αγορά των καυσίμων συνθέτει ένα περιβάλλον παρατεταμένης οικονομικής ασφυξίας για τη μεσαία τάξη και τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Στασιμότητα στους μισθούς, άλμα στα βασικά αγαθά

Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν με τον πιο αψευδή τρόπο το εύρος της απόκλισης της ελληνικής πραγματικότητας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ο Δείκτης Αγοραστικής Δύναμης (PPS) στην Ελλάδα διαμορφώνεται μόλις στο 67% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των «27», οριακά πάνω από τη Βουλγαρία.

● Πραγματικός μισθός: Παρά τις διαδοχικές ονομαστικές αυξήσεις στον κατώτατο μισθό (ο οποίος διαμορφώνεται στα 830 ευρώ μικτά), ο πραγματικός μισθός στην πατρίδα μας –προσαρμοσμένος στον συσσωρευμένο πληθωρισμό – παραμένει μειωμένος κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2019. Αυτό σημαίνει ότι η όποια ονομαστική αύξηση «εξαερώνεται» πριν καν φτάσει το τέλος του μήνα.

● Πληθωρισμός τροφίμων: Ενώ ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή εμφανίζει τάσεις μερικής αποκλιμάκωσης γύρω στο 3%, ο ειδικός δείκτης διατροφής και μη αλκοολούχων ποτών συσσωρεύει αυξήσεις που ξεπερνούν το 28% την τελευταία τριετία. Πρόκειται για μια επιβάρυνση που χτυπά δυσανάλογα τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, τα οποία δαπανούν άνω του 35% του προϋπολογισμού τους αποκλειστικά για τη διατροφή τους.

● Δομικός πληθωρισμός: Ο δείκτης που εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των νωπών τροφίμων παραμένει καθηλωμένος πάνω από το 3,5%. Η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι οι ανατιμήσεις έχουν πλέον περάσει μόνιμα στην εφοδιαστική αλυσίδα, στο χονδρεμπόριο και στις υπηρεσίες, καθιστώντας τις τιμές ανθεκτικές σε οποιαδήποτε πτωτική τάση.

Διπλό χτύπημα σε μεταφορές και θέρμανση

Η αγορά των ορυκτών καυσίμων αποτελεί τον βασικό επιταχυντή και τον «τροφοδότη» της ακρίβειας στην ελληνική οικονομία. Η διατήρηση της εξαιρετικά υψηλής φορολόγησης, σε συνδυασμό με τις διεθνείς διακυμάνσεις της τιμής του αργού πετρελαίου (Brent), μετακυλίεται ακαριαία στην εγχώρια αντλία, ενώ αντίθετα, η όποια υποχώρηση των διεθνών τιμών φτάνει στον Έλληνα καταναλωτή με σημαντική χρονική υστέρηση.

● Φορολογική επιβάρυνση: Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα διατηρείται στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα για τη βενζίνη και στα 410 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης. Σε συνδυασμό με τον συντελεστή ΦΠΑ 24%, πάνω από το 55% της τελικής τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία αποτελεί αμιγώς φόρους και επιβαρύνσεις υπέρ του Δημοσίου.

● Πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης: Η μέση τιμή του πετρελαίου θέρμανσης διατηρείται σταθερά πάνω από τα 1,80 ευρώ ανά λίτρο πανελλαδικά, ενώ στα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές ξεπερνά συχνά τα 2,05 ευρώ. Το πετρέλαιο κίνησης, η τιμή του οποίου επηρεάζει άμεσα το μεταφορικό κόστος όλων των αγαθών, κινείται στην περιοχή των περίπου 2 ευρώ ανά λίτρο, συμπαρασύροντας τις τιμές από το χωράφι στο ράφι.

● Επιβάρυνση νοικοκυριού: Για ένα μέσο νοικοκυριό, η συνολική ετήσια δαπάνη για μετακινήσεις και θέρμανση απορροφά πλέον το 18% με 22% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 12% που ήταν ο μέσος όρος την προηγούμενη πενταετία, συρρικνώνοντας δραματικά το ποσό που απομένει για άλλες βασικές ανάγκες.

Πληθωρισμός αισχροκέρδειας και δομικές στρεβλώσεις

Η επιμονή των υψηλών τιμών στην ελληνική αγορά δεν οφείλεται αποκλειστικά σε εισαγόμενες πιέσεις ή διεθνείς αναταράξεις. Η ίδια η δομή της εγχώριας οικονομίας χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συγκέντρωσης σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, οι τράπεζες, τα διυλιστήρια και οι μεγάλες αλυσίδες οργανωμένου λιανεμπορίου (σουπερμάρκετ).

● Περιθώρια κέρδους: Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τα επιχειρηματικά περιθώρια κέρδους σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας αυξήθηκαν κατά 4,2% την τελευταία διετία, ξεπερνώντας τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πρόκειται για το φαινόμενο του «πληθωρισμού των εταιρικών κερδών» (greedflation), όπου οι τιμές αυξάνονται δυσανάλογα σε σχέση με το πραγματικό κόστος παραγωγής.

● Αδυναμία ελέγχων: Παρά τα διοικητικά πρόστιμα που ανακοινώνονται από τη ΔΙΜΕΑ και το υπουργείο Ανάπτυξης, η αγορά δείχνει να «ενσωματώνει» τις κυρώσεις αυτές ως απλό λειτουργικό κόστος. Τα έσοδα από τις αυξημένες τιμές λιανικής υπερκαλύπτουν κατά πολύ τα πρόστιμα, καθιστώντας τα αποτρεπτικά μέτρα ανεπαρκή.

Στεγαστική κρίση και ιδιωτικό χρέος

Η αφαίμαξη του διαθέσιμου εισοδήματος δεν περιορίζεται στα σουπερμάρκετ και τα πρατήρια καυσίμων. Η στεγαστική κρίση λειτουργεί ως ένας πρόσθετος, βαρύτατος παράγοντας φτωχοποίησης, καθώς το κόστος στέγασης στην Ελλάδα αντιπροσωπεύει πλέον το υψηλότερο ποσοστό επί του εισοδήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη.

● Εκτόξευση ενοικίων: Τα ενοίκια κατοικιών έχουν καταγράψει μεσοσταθμική αύξηση άνω του 35% την τελευταία τετραετία, παρασυρόμενα από τη ραγδαία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων (Airbnb) και την έλλειψη διαθέσιμων ακινήτων. Για ένα μεγάλο τμήμα των μισθωτών, το ενοίκιο απορροφά από μόνον του πάνω από το 40% έως 50% του μηνιαίου μισθού.

● Ιδιωτικό χρέος: Η αδυναμία των πολιτών να αντεπεξέλθουν στο κύμα της ακρίβειας αποτυπώνεται καθαρά στα στοιχεία των οφειλών. Τόσο οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία, οι οποίες ξεπερνούν τα 107 δισεκατομμύρια ευρώ, όσο και τα χρέη προς τα Ασφαλιστικά Ταμεία (ΚΕΑΟ), που προσεγγίζουν τα 48 δισεκατομμύρια ευρώ, επιβεβαιώνουν ότι η πλειοψηφία των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων λειτουργεί στα όρια της στάσης πληρωμών.

● Αρνητική αποταμίευση: Το ποσοστό αποταμίευσης των νοικοκυριών στην Ελλάδα παραμένει σταθερά αρνητικό στο -2,5%, την ώρα που ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη είναι θετικός στο +14%. Το εύρημα αυτό αποδεικνύει ότι οι Έλληνες πολίτες δεν αποταμιεύουν, αλλά αντίθετα «τρώνε από τα έτοιμα» ή δανείζονται για να καλύψουν τις τρέχουσες, καθημερινές βιοτικές τους ανάγκες.

Ανάγκη για δομικές παρεμβάσεις

Η διατήρηση της ακρίβειας στα καύσιμα, τα τρόφιμα και τη στέγαση, σε συνδυασμό με την αρνητική καθαρή αποταμίευση και την καθήλωση των πραγματικών αμοιβών, συνθέτει μια πραγματικότητα που ακυρώνει στην πράξη τα κυβερνητικά αφηγήματα περί πραγματικής οικονομικής σύγκλισης με την Ευρώπη. Όσο η οικονομική μεγέθυνση δεν μεταφράζεται σε αύξηση της αγοραστικής δύναμης για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών, η εσωτερική αγορά θα παραμένει ευάλωτη. Χωρίς γενναίες και άμεσες παρεμβάσεις στη μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ΕΦΚ), χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους στα περιθώρια κέρδους των ολιγοπωλίων και χωρίς μια εθνική στρατηγική για τη συγκράτηση του κόστους στέγασης, η αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών θα συνεχίσει να διολισθαίνει, απειλώντας ευθέως την κοινωνική συνοχή και τη σταθερότητα της πραγματικής οικονομίας.

Διαβάστε επίσης:

Ίος: «Μάχη» για πεντάστερο ξενοδοχείο μέσα σε αρχαιολογικό χώρο

ΚΚΕ: Καλεί τον λαό να μην «τσιμπάει» στους καβγάδες περί κοστολόγησης

Το Αναλόγιο είναι πάλι εδώ!

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.