Πόλεμοι, υψηλές τιμές ενέργειας, αναταράξεις στις αγορές, αβεβαιότητα με την AI – Τα σημάδια για χρηματοπιστωτική κρίση που προκαλούν ανησυχία

Πόλεμοι, υψηλές τιμές ενέργειας, αναταράξεις στις αγορές και η αβεβαιότητα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν ένα ιδιαίτερα εύθραυστο οικονομικό περιβάλλον.

Ο Σεπτέμβριος έχει συνδεθεί αρκετές φορές στο παρελθόν με σημαντικές χρηματοπιστωτικές αναταράξεις. Τον Σεπτέμβριο του 1931 η Βρετανία εγκατέλειψε τον Κανόνα του Χρυσού, ενώ τον ίδιο μήνα του 1992 η στερλίνα αποχώρησε από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών. Τον Σεπτέμβριο του 2008, η κατάρρευση της Lehman Brothers αποτέλεσε την απαρχή μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που οδήγησε σε βαθιά ύφεση.

Ο φετινός Σεπτέμβριος δεν αποτελεί εξαίρεση ως προς τα σημάδια που προκαλούν ανησυχία. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί σημαντικά, πιέζοντας περαιτέρω το κόστος της βενζίνης και του ντίζελ και επιβαρύνοντας το κόστος διαβίωσης. Παράλληλα, καταγράφονται πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων διεθνώς, ενώ στελέχη του κλάδου της τεχνητής νοημοσύνης έχουν προειδοποιήσει ακόμη και για την ανάγκη επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης της συγκεκριμένης τεχνολογίας.

Όλα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι βρίσκεται μπροστά μας μια νέα κρίση. Η εικόνα στις αγορές μπορεί να βελτιωθεί, ιδιαίτερα εάν υπάρξουν εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε αποκλιμάκωση των πολέμων στην Ουκρανία και το Ιράν.

Μέχρι στιγμής, άλλωστε, οι επιπτώσεις από την αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ είναι μικρότερες από εκείνες που είχαν αρχικά εκτιμηθεί. Η απρόσκοπτη μεταφορά πετρελαίου από την περιοχή παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τις διεθνείς τιμές και οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι η διέλευση των δεξαμενόπλοιων θα αποκατασταθεί σύντομα έχουν περιορίσει, σε κάποιο βαθμό, τις πιέσεις στις τιμές του αργού.

Ωστόσο, οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν μπορεί να εμφανίζονται με μεγαλύτερη καθυστέρηση από ό,τι αναμενόταν.

Οι αγορές εμφανίζονται πλέον λιγότερο πεπεισμένες ότι μια συμφωνία με το Ιράν βρίσκεται κοντά. Η τιμή του πετρελαίου έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενισχύοντας τους φόβους για παρατεταμένες πληθωριστικές πιέσεις και, κατά συνέπεια, για διατήρηση των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα από τις κεντρικές τράπεζες.

Παράλληλα, οι τιμές των καυσίμων παραμένουν υψηλές, ακόμη και χωρίς νέα μεγάλη άνοδο του αργού, καθώς η περιορισμένη δυναμικότητα των διυλιστηρίων δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις.

Η νέα ανησυχία αφορά την τεχνητή νοημοσύνη

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι τεχνολογικές μετοχές, και ιδιαίτερα εκείνες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, στηρίζονταν στην προσδοκία ότι τα κέρδη του κλάδου θα συνεχίσουν να αυξάνονται με πολύ υψηλούς ρυθμούς, γράφει ο Guardian.

Αυτή η υπόθεση δοκιμάζεται πλέον.

Οι πρόσφατες προειδοποιήσεις στελεχών της βιομηχανίας AI ήρθαν σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τις αγορές. Την ίδια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απορρίψει την ανάγκη για αυστηρότερη ρύθμιση του κλάδου, σε μια στάση που συνδέεται τόσο με τον διεθνή ανταγωνισμό στον τομέα της τεχνολογίας όσο και με τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια απότομη υποχώρηση των τεχνολογικών μετοχών.

Η εικόνα στις χρηματοπιστωτικές αγορές θυμίζει πλέον, σε ορισμένα σημεία, την περίοδο πριν από την κρίση του 2008. Οι ομοιότητες όμως δεν πρέπει να υπερεκτιμώνται.

Η κρίση του 2008 προκλήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την υπερβολική έκθεση του τραπεζικού συστήματος στην αμερικανική αγορά ακινήτων. Σήμερα οι τράπεζες εμφανίζονται λιγότερο εκτεθειμένες σε έναν αντίστοιχο κίνδυνο.

Ταυτόχρονα, είναι πιθανό μέρος των επενδύσεων στις τεχνολογικές εταιρείες να βασίζεται σε υπερβολικά αισιόδοξες εκτιμήσεις για τα μελλοντικά κέρδη. Η τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο, διαφέρει από την αγορά ακινήτων ως προς το γεγονός ότι αναμένεται να έχει σημαντική μακροπρόθεσμη επίδραση στην παραγωγικότητα και την οικονομική δραστηριότητα.

Επομένως, δεν είναι όλες οι χρηματιστηριακές «φούσκες» ίδιες ούτε οδηγούν απαραίτητα στις ίδιες συνέπειες.

Το μάθημα του 2008

Η προηγούμενη μεγάλη κρίση ανέδειξε, μεταξύ άλλων, το πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η οικονομική πολιτική όταν μια χρηματοπιστωτική αναταραχή μετατρέπεται σε ευρύτερη οικονομική ύφεση.

Σε μια τέτοια περίπτωση, οι συζητήσεις για αυξήσεις επιτοκίων ή για αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή περνούν σε δεύτερο πλάνο και οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να παρέμβουν πολύ πιο ενεργά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πρόσφατες επαναγορές κρατικών ομολόγων από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών. Η κίνηση αποσκοπεί στη μείωση των πιέσεων που επηρεάζουν το κόστος των στεγαστικών δανείων, των δανείων αυτοκινήτου και των πιστωτικών καρτών και ταυτόχρονα δείχνει την ανησυχία της αμερικανικής κυβέρνησης για την κατάσταση στις αγορές.

Σε περίπτωση μιας πολύ σοβαρότερης κρίσης, οι παρεμβάσεις θα μπορούσαν να είναι πολύ μεγαλύτερες.

Υπάρχει, όμως, και ένα ευρύτερο ζήτημα: Τι ακολουθεί μετά από μια οικονομική κρίση και ποια πολιτική επιλέγεται για την αντιμετώπισή της.

Στη Βρετανία, ήδη υπάρχουν πιέσεις προς την κυβέρνηση να αυξήσει τη φορολογία ή να περιορίσει τις δημόσιες δαπάνες στον επόμενο προϋπολογισμό.

Παράλληλα, στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος ενισχύεται η συζήτηση για μια πιο ενεργή βιομηχανική πολιτική και την επανεκβιομηχάνιση της χώρας. Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο και του συνεδρίου του TUC στο Μπράιτον, όπου αρκετά συνδικάτα τάχθηκαν υπέρ μιας πιο παρεμβατικής οικονομικής πολιτικής.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει ξανά χρηματοπιστωτική κρίση, αλλά πότε θα συμβεί και πόσο σοβαρή θα είναι.

Οι αγορές συχνά ξεχνούν τα μαθήματα προηγούμενων κρίσεων. Περίοδοι ηρεμίας οδηγούν σε εφησυχασμό, ενώ οι κίνδυνοι που συσσωρεύονται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να παραμένουν απαρατήρητοι μέχρι να γίνει αργά.

Οι σημερινές αναταράξεις μπορεί να αποδειχθούν προσωρινές. Ωστόσο, η εμπειρία του 2008 δείχνει ότι η προετοιμασία για μια νέα κρίση είναι πολύ πιο εύκολη πριν αυτή ξεσπάσει παρά αφού έχει ήδη ξεκινήσει.

Διαβάστε επίσης

Καύσιμα: «Φωτιά» στην αντλία – Η μάχη της θέρμανσης και το σχέδιο για μείωση του ΕΦΚ

Συντάξεις Οκτωβρίου 2026: Την Πέμπτη (24/9) στα ATM οι πρώτοι δικαιούχοι – Μετά το Σαββατοκύριακο το δεύτερο κύμα πληρωμών (video)

Οι Έλληνες δουλεύουν περισσότερο αλλά παραμένουν δύο χρόνια πίσω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο εργασίας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.