Καύσιμα: Οι λύσεις που εφαρμόζει η Ευρώπη και η Ελλάδα αφήνει ακόμη στο συρτάρι

Η ακρίβεια στα καύσιμα δεν είναι μόνο ελληνικό πρόβλημα. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι σε αρκετές χώρες της Ευρώπης οι κυβερνήσεις έχουν ήδη βάλει χέρι στους φόρους, έχουν περιορίσει περιθώρια κέρδους ή έχουν επιστρέψει στους καταναλωτές μέρος των πρόσθετων φορολογικών εσόδων που δημιουργεί η άνοδος των τιμών.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, η συζήτηση για ουσιαστική παρέμβαση στη φορολογία παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα φορολογικά «μαξιλάρια» στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στην αμόλυβδη βρίσκεται στα 70 λεπτά το λίτρο, όταν το κανονικό ευρωπαϊκό ελάχιστο είναι 35,9 λεπτά. Υπάρχει, δηλαδή, απόσταση 34,1 λεπτών ανά λίτρο, χωρίς καν να χρειάζεται η Ελλάδα να περάσει κάτω από το ελάχιστο όριο της ΕΕ.

Και αυτό συμβαίνει την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε πολύ πιο δραστικές κινήσεις.

Η λύση των 20 λεπτών

Μία από τις επιλογές που θα μπορούσε να εξεταστεί είναι η προσωρινή μείωση του ΕΦΚ. Εάν, για παράδειγμα, ο φόρος στη βενζίνη μειωνόταν κατά 20 λεπτά το λίτρο, θα εξακολουθούσε να βρίσκεται περίπου στα 50 λεπτά, δηλαδή αρκετά πάνω από το κοινοτικό ελάχιστο.

Η επίδραση στην αντλία θα ήταν μάλιστα μεγαλύτερη από 20 λεπτά. Επειδή πάνω στον ΕΦΚ επιβάλλεται και ΦΠΑ 24%, η συνολική θεωρητική μείωση της λιανικής τιμής θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 24,8 λεπτά το λίτρο, εφόσον περνούσε ολόκληρη στον καταναλωτή.

Σε ένα γέμισμα 50 λίτρων αυτό σημαίνει περίπου 12,4 ευρώ λιγότερα. Το συγκεκριμένο εργαλείο δεν αποτελεί κάποια ελληνική πρωτοτυπία. Χρησιμοποιείται ήδη στην Ευρώπη.

Οι Γερμανοί κόβουν 17 λεπτά

Η Γερμανία αποφάσισε νέα προσωρινή φορολογική παρέμβαση για το τελευταίο τρίμηνο του έτους.

Η μείωση του ενεργειακού φόρου, μαζί με την επίδραση του ΦΠΑ, υπολογίζεται ότι μπορεί να αφαιρέσει περίπου 17 λεπτά από κάθε λίτρο βενζίνης και diesel, με δημοσιονομικό κόστος περίπου 2,5 δισ. ευρώ.

Η Ισπανία επέλεξε άλλη διαδρομή: κλιμακωτή μείωση της φορολογίας κατά 15 λεπτά τον Ιούλιο, 10 λεπτά τον Αύγουστο και 5 λεπτά τον Σεπτέμβριο.

Άλλες χώρες έχουν συνδυάσει τις μειώσεις φόρων με ελέγχους στην αγορά, ώστε το δημοσιονομικό κόστος να μη χαθεί στην αλυσίδα διακίνησης πριν φτάσει στην αντλία.

Το πορτογαλικό μοντέλο

Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η Πορτογαλία. Η Λισαβόνα έχει συνδέσει τη φορολογία των καυσίμων με τα πρόσθετα έσοδα που εισπράττει το Δημόσιο όταν ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές.

Όσο ακριβαίνει το καύσιμο, τόσο αυξάνονται, σε απόλυτο ποσό, και οι εισπράξεις από τον ΦΠΑ. Η Πορτογαλία χρησιμοποιεί μέρος αυτού του πρόσθετου εσόδου για να μειώνει τον ISP, δηλαδή τον αντίστοιχο ελληνικό ΕΦΚ.

Πρόκειται ουσιαστικά για έναν μηχανισμό αυτόματης εξισορρόπησης: το κράτος δεν κρατά ολόκληρο το φορολογικό όφελος που δημιουργεί η ακρίβεια, αλλά επιστρέφει μέρος του στην αντλία.

Ένα αντίστοιχο μοντέλο θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική λύση και για την Ελλάδα, καθώς δεν απαιτεί μόνιμη μείωση της φορολογίας.

Και ΦΠΑ και πλαφόν στο τραπέζι

Υπάρχουν όμως και πιο επιθετικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις. Η Πολωνία κατέβασε προσωρινά τον ΦΠΑ στα καύσιμα από το 23% στο 8%, παράλληλα με άλλες παρεμβάσεις.

Αυστρία και Κροατία χρησιμοποίησαν συνδυασμούς μειωμένης φορολογίας και περιορισμού των περιθωρίων κέρδους, ενώ η Κροατία έχει εφαρμόσει ακόμη και ανώτατες τιμές.

Η λογική είναι απλή: εάν το κράτος θυσιάσει φορολογικά έσοδα για να μειωθεί η τιμή, χρειάζεται παράλληλα μηχανισμός που θα διασφαλίζει ότι η μείωση θα φτάσει στον οδηγό και δεν θα απορροφηθεί από τα περιθώρια της αγοράς.

Το ευρωπαϊκό «ταβάνι» δεν είναι πάντα ταβάνι

Υπάρχει και ένα ακόμη επιχείρημα που αρχίζει να χάνει μέρος της ισχύος του: ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιτρέπει μεγαλύτερες μειώσεις του ΕΦΚ.

Καταρχάς, για τη βενζίνη η Ελλάδα απέχει σήμερα 34,1 λεπτά από το κανονικό κοινοτικό ελάχιστο. Επομένως, υπάρχει σημαντικό περιθώριο πριν καν ανοίξει η συζήτηση για παρέκκλιση.

Αλλά ακόμη και τα ελάχιστα όρια δεν είναι απολύτως αμετακίνητα.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει δυνατότητα ειδικής παρέκκλισης και μέσα στο 2026 κράτη-μέλη έχουν κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, προκειμένου να αποκτήσουν μεγαλύτερο χώρο για προσωρινές μειώσεις.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι εάν υπάρχουν εργαλεία. Υπάρχουν και χρησιμοποιούνται ήδη από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Η κατανάλωση καυσίμων αποφέρει δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως στον κρατικό προϋπολογισμό μέσω ΕΦΚ και ΦΠΑ και μία οριζόντια μείωση κατά 15 ή 20 λεπτά δημιουργεί σημαντική απώλεια εσόδων.

Υπάρχουν όμως και ενδιάμεσες λύσεις: προσωρινή μείωση για συγκεκριμένους μήνες, κυμαινόμενος ΕΦΚ ανάλογα με τη διεθνή τιμή, επιστροφή των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ, μεγαλύτερη παρέμβαση στο diesel ή συνδυασμός μικρότερης φορολογικής μείωσης με πλαφόν στα περιθώρια.

Με άλλα λόγια, το δίλημμα δεν περιορίζεται στο «μειώνουμε ή δεν μειώνουμε τον ΕΦΚ». Από τη Γερμανία και την Ισπανία έως την Πορτογαλία, την Πολωνία και την Κροατία υπάρχει πλέον μια ολόκληρη εργαλειοθήκη παρεμβάσεων.

Και όσο οι τιμές στην αντλία παραμένουν σε αυτά τα επίπεδα, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αποδίδεται ολόκληρος ο λογαριασμός αποκλειστικά στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Ένα σημαντικό κομμάτι της τελικής τιμής εξακολουθεί να βρίσκεται στην περιοχή όπου το κράτος έχει τη δυνατότητα παρέμβασης: στους φόρους.

Διαβάστε επίσης:

Ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές των καυσίμων: Αυξήθηκαν κατά 23,8% στις χώρες τις ΕΕ – Το «άλμα» στην Ελλάδα

«Καμπανάκι» από τη βιομηχανία για το ενεργειακό κόστος: Πάνω από 700 επιχειρήσεις σε «ομηρία» – Κοινό μέτωπο 16 επιχειρηματικών φορέων απέναντι στην κρίση

Πάνω από 20 εκατομμύρια τουρίστες στο 7μηνο, πτώση τον Ιούλιο – Οι χώρες που έφεραν έσοδα

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.