Τραμπ – Σι: Η ανακωχή που κρύβει τον πραγματικό πόλεμο – AI, τσιπ, σπάνιες γαίες και Ταϊβάν

Κόκκινα χαλιά, στρατιωτικές τιμές, επίσημο δείπνο στον Λευκό Οίκο, χαμόγελα, φιλοφρονήσεις και στο τέλος μια ακόμη παράταση της εμπορικής εκεχειρίας. Η τριήμερη επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον έδωσε την εικόνα μιας προσπάθειας του Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου προέδρου να βάλουν φρένο στη σύγκρουση των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη.

Μόνο που πίσω από τις εικόνες της εγκαρδιότητας κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα. Η Αμερική και η Κίνα δεν σταμάτησαν τον πόλεμο. Απλώς προσπαθούν να συμφωνήσουν στους κανόνες με τους οποίους θα τον διεξάγουν.

Και πλέον το πραγματικό πεδίο της σύγκρουσης δεν είναι τα παιχνίδια, τα παπούτσια ή τα φθηνά κινεζικά προϊόντα που φτάνουν στα αμερικανικά λιμάνια. Είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη, οι ημιαγωγοί, οι σπάνιες γαίες, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και, πίσω από όλα αυτά, η Ταϊβάν.

Η εμπορική συμφωνία που απέτρεψε την επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο δασμών πήρε μόλις δύο μήνες παράταση, έως τις αρχές Ιανουαρίου του 2027. Και αυτό ίσως λέει περισσότερα για τη σχέση των δύο υπερδυνάμεων από όλες τις φιλοφρονήσεις που αντάλλαξαν Τραμπ και Σι.

Μια συμφωνία για τα εύκολα – Σιωπή για τα δύσκολα

Οι δύο πλευρές μπορούν ακόμη να κάνουν συμφωνίες. Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε πρόοδο για ευνοϊκότερη δασμολογική μεταχείριση περίπου 30 δισ. δολαρίων μη ευαίσθητων προϊόντων προς κάθε κατεύθυνση, ενώ δημιουργούνται μηχανισμοί για εμπόριο και επενδύσεις.

Αγροτικά προϊόντα, θαλασσινά, ξυλεία, καλλυντικά, ιατρικός εξοπλισμός, μικρές ηλεκτρικές συσκευές, παιχνίδια και άλλα καταναλωτικά αγαθά μπορούν να μπουν σε ένα νέο πλαίσιο εμπορικής αποκλιμάκωσης.

Αυτά, όμως, είναι τα σχετικά εύκολα. Τα πραγματικά στρατηγικά όπλα έμειναν έξω από τη μεγάλη συμφωνία. Δεν ανακοινώθηκε κάποια θεαματική αλλαγή στους αμερικανικούς περιορισμούς για τα πλέον προηγμένα AI chips. Δεν λύθηκε το ζήτημα των σπάνιων γαιών. Δεν υπήρξε ουσιαστική σύγκλιση στο θέμα της Ταϊβάν. Και δεν εξαφανίστηκε η βαθιά καχυποψία των δύο χωρών για το ποιος θα αποκτήσει το τεχνολογικό πλεονέκτημα της επόμενης δεκαετίας.

Γι’ αυτό και η συνάντηση στην Ουάσιγκτον μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια διαχείρισης της σύγκρουσης παρά με πραγματική συμφιλίωση.

Το αμερικανικό όπλο: Τα τσιπ

Η Ουάσιγκτον γνωρίζει ότι η μεγάλη δύναμη του Πεκίνου βρίσκεται στη βιομηχανική του βάση. Γνωρίζει, όμως, επίσης ότι η σημερινή επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης εξαρτάται από ένα εξαιρετικά περιορισμένο οικοσύστημα προηγμένων ημιαγωγών.

Χωρίς κορυφαία chips δεν υπάρχουν τα τεράστια data centers που απαιτούν τα ισχυρότερα μοντέλα AI. Δεν υπάρχουν υπερυπολογιστές τελευταίας γενιάς. Και γίνεται πολύ δυσκολότερη η ανάπτυξη των ισχυρότερων στρατιωτικών και τεχνολογικών συστημάτων. Γι’ αυτό οι ΗΠΑ έχουν μετατρέψει τους περιορισμούς στις εξαγωγές προηγμένων ημιαγωγών και σχετικού εξοπλισμού σε κεντρικό εργαλείο της στρατηγικής τους απέναντι στην Κίνα.

Η λογική είναι απλή: εάν η Κίνα δυσκολευτεί να αποκτήσει τα ισχυρότερα chips, θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να φτάσει ή να ξεπεράσει τις ΗΠΑ στην AI. Μόνο που το Πεκίνο δεν περιμένει με σταυρωμένα χέρια.

Λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση Τραμπ – Σι, η Alibaba παρουσίασε νέο δικό της AI chip, το Zhenwu V900, μαζί με σχέδια για ένα μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης επόμενης γενιάς πολλών τρισεκατομμυρίων παραμέτρων.

Η Κίνα επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει ολόκληρη δική της τεχνολογική αλυσίδα: chips, μοντέλα AI, cloud, data centers και λογισμικό. Και όσο περισσότερο η Ουάσιγκτον κλείνει την πόρτα στην αμερικανική τεχνολογία, τόσο περισσότερο το Πεκίνο επενδύει στην προσπάθεια να μη χρειάζεται πλέον αυτή την πόρτα.

Το κινεζικό όπλο: Οι σπάνιες γαίες

Εάν, όμως, οι ΗΠΑ έχουν τα chips, η Κίνα διαθέτει ένα διαφορετικό και εξαιρετικά ισχυρό χαρτί. Τις σπάνιες γαίες και την επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών. Το Πεκίνο εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης σπάνιων γαιών και πάνω από το 85% της επεξεργασίας και παραγωγής τους.

Σε ορισμένες άλλες κρίσιμες πρώτες ύλες η κινεζική κυριαρχία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Και αυτές οι ύλες δεν είναι κάποια εξωτική λεπτομέρεια του διεθνούς εμπορίου. Βρίσκονται σε μαχητικά αεροσκάφη, πυραυλικά συστήματα, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρονικά, κινητήρες, μπαταρίες και ημιαγωγούς.

Η Κίνα έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να χρησιμοποιήσει την πρόσβαση σε αυτές ως διαπραγματευτικό όπλο. Αμερικανικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αναζητούν εναλλακτικές πηγές, επενδύουν σε νέα ορυχεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας και επανασχεδιάζουν αλυσίδες εφοδιασμού. Αλλά αυτό χρειάζεται χρόνια. Και μέχρι τότε το Πεκίνο κρατά στα χέρια του έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς πίεσης απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Έτσι δημιουργείται μια παράξενη ισορροπία αλληλεξάρτησης: Η Αμερική μπορεί να δυσκολέψει την πρόσβαση της Κίνας στα κορυφαία chips. Η Κίνα μπορεί να δυσκολέψει την πρόσβαση της Αμερικής στα υλικά που χρειάζεται για να κατασκευάσει από ηλεκτρονικά μέχρι οπλικά συστήματα.

Και στη μέση βρίσκεται η Ταϊβάν

Υπάρχει, όμως, ένα σημείο όπου η οικονομία, η τεχνολογία και η γεωπολιτική συναντώνται σχεδόν απόλυτα. Η Ταϊβάν. Για το Πεκίνο είναι ζήτημα κυριαρχίας και εθνικής ολοκλήρωσης. Για την Ουάσιγκτον είναι κρίσιμος κρίκος της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στον Ινδοειρηνικό. Για την παγκόσμια οικονομία είναι ένας από τους σημαντικότερους κόμβους παραγωγής προηγμένων ημιαγωγών. Και γι’ αυτό κάθε μεταβολή στην ισορροπία γύρω από το νησί προκαλεί ανησυχία πολύ πέρα από την Ανατολική Ασία.

Ο Σι Τζινπίνγκ χρησιμοποίησε τη συνάντηση στην Ουάσιγκτον για να πιέσει τον Τραμπ στο θέμα, ζητώντας από τις ΗΠΑ να τηρήσουν αυτό που το Πεκίνο χαρακτηρίζει «σωστή θέση» απέναντι στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν.

Η Ταϊπέι αντέδρασε άμεσα, εκφράζοντας την ανησυχία ότι οποιαδήποτε μετατόπιση της αμερικανικής διατύπωσης μπορεί να ερμηνευτεί ως υποχώρηση της αμερικανικής υποστήριξης. Παράλληλα, το Πεκίνο προειδοποίησε την Ουάσιγκτον να επιδείξει «εξαιρετική προσοχή» στις πωλήσεις όπλων προς την Ταϊβάν.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο της αντιπαράθεσης. Στους δασμούς μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός. Στις αγορές αγροτικών προϊόντων μπορεί να βρεθεί ένας αριθμός. Στα εμπορικά ελλείμματα μπορεί να υπάρξει διαπραγμάτευση. Στην Ταϊβάν, όμως, τα περιθώρια συμβιβασμού είναι πολύ στενότερα.

AI: Ο αγώνας για τη μηχανή ισχύος του 21ου αιώνα

Υπάρχει και ένα ακόμη στοιχείο που αποκαλύπτει πόσο έχει αλλάξει η αμερικανοκινεζική αντιπαράθεση.

Οι δύο χώρες συμφώνησαν να δημιουργήσουν ειδικό διμερή διάλογο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, μαζί με έναν δίαυλο επικοινωνίας για σοβαρά περιστατικά που σχετίζονται με προηγμένα συστήματα AI.

Η επόμενη σχετική συνάντηση αναμένεται έως τον Νοέμβριο. Το γεγονός ότι Ουάσιγκτον και Πεκίνο θεωρούν πλέον απαραίτητο να διαθέτουν έναν μηχανισμό επικοινωνίας για κρίσεις που μπορεί να προκύψουν από την AI είναι από μόνο του ενδεικτικό.

Θυμίζει, σε διαφορετικό επίπεδο, τους διαύλους επικοινωνίας που δημιούργησαν οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση όταν κατάλαβαν ότι η πυρηνική εποχή απαιτούσε κανόνες ακόμη και ανάμεσα σε αντιπάλους.

Η αναλογία δεν είναι απόλυτη. Το μήνυμα, όμως, είναι σαφές. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως οικονομική τεχνολογία. Αντιμετωπίζεται ως παράγοντας εθνικής ισχύος και ασφάλειας.

Όποιος αποκτήσει το μεγαλύτερο πλεονέκτημα στα ισχυρότερα μοντέλα, στα chips που τα εκπαιδεύουν, στα data centers που τα φιλοξενούν και στην ενέργεια που απαιτούν, θα διαθέτει ένα τεράστιο οικονομικό και στρατηγικό πλεονέκτημα.

Ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος, αλλά χωρίς Σιδηρούν Παραπέτασμα

Η σύγκριση με τον Ψυχρό Πόλεμο είναι δελεαστική, αλλά έχει ένα μεγάλο πρόβλημα. Η αμερικανική και η σοβιετική οικονομία δεν ήταν ποτέ συνδεδεμένες με τον τρόπο που είναι σήμερα η αμερικανική και η κινεζική. Οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι ταυτόχρονα ανταγωνιστές, εμπορικοί εταίροι, τεχνολογικοί αντίπαλοι και κρίκοι της ίδιας παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η πλήρης οικονομική αποσύνδεση θα είχε τεράστιο κόστος και για τους δύο. Γι’ αυτό και το πιθανότερο μοντέλο που διαμορφώνεται δεν είναι ένας κόσμος στον οποίο Αμερική και Κίνα σταματούν να συναλλάσσονται.

Είναι ένας κόσμος στον οποίο θα συνεχίσουν να πουλούν η μία στην άλλη παιχνίδια, τρόφιμα, καταναλωτικά προϊόντα και πρώτες ύλες, ενώ παράλληλα θα επιχειρούν να αποσυνδέσουν τα πλέον στρατηγικά κομμάτια των οικονομιών τους.

Η μεγάλη μάχη θα δοθεί στα εξής μέτωπα: Chips. AI. Κβαντική τεχνολογία. Κρίσιμα ορυκτά. Άμυνα. Δορυφόροι. Ενέργεια.

Η εκεχειρία μέχρι τον Ιανουάριο και η επόμενη μέρα

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συνάντηση επιτυχημένη. Ο Σι μίλησε για μια σχέση στην οποία η συνεργασία πρέπει να αποτελεί τον βασικό άξονα και ο ανταγωνισμός να παραμένει υπό έλεγχο. Και οι δύο έχουν λόγους να αποφεύγουν αυτή τη στιγμή μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση. Αυτό δεν σημαίνει ότι εγκατέλειψαν τον στρατηγικό ανταγωνισμό. Το αντίθετο.

Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να διατηρήσει το τεχνολογικό της προβάδισμα. Το Πεκίνο προσπαθεί να αποκτήσει τεχνολογική αυτάρκεια και να αξιοποιήσει τη βιομηχανική και μεταλλευτική ισχύ που ήδη διαθέτει. Και η σύντομη παράταση της εμπορικής εκεχειρίας δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ισορροπία.

Ο πραγματικός ανταγωνισμός ΗΠΑ – Κίνας δεν αφορά πλέον το ποιος θα πουλήσει περισσότερα προϊόντα στον άλλον. Αφορά ποιος θα ελέγχει τις τεχνολογίες, τις πρώτες ύλες και τις υποδομές πάνω στις οποίες θα στηριχθεί η παγκόσμια οικονομία τις επόμενες δεκαετίες.

Και ίσως γι’ αυτό η σημαντικότερη εικόνα της συνόδου Τραμπ – Σι δεν ήταν όσα συμφωνήθηκαν. Ήταν όσα οι δύο ηγέτες απέφυγαν να αγγίξουν.

Διαβάστε επίσης

Αεροσκάφος της Delta Air Lines έκανε αναγκαστική προσγείωση στο Πόρτο – Επιβάτες εισέπνευσαν καπνό

Βρετανία: Μία αγρότισσα γύρισε από ξενύχτι, είδε τρία βαν και μασκοφόρους και ειδοποίησε την αστυνομία για να αποφευχθεί το τρομοκρατικό χτύπημα

Σερβία: Ο Βούτσιτς υπέβαλε την παραίτησή του από πρόεδρος της χώρας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.