Στέγαση: Τα ενοίκια εκτοξεύονται, αλλά η «υπερεπιβάρυνση» πέφτει – Το παράδοξο των στοιχείων

Ένα παράδοξο που δύσκολα περνά απαρατήρητο αναδεικνύεται από τα τελευταία στοιχεία για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα. Τα ενοίκια συνεχίζουν να ανεβαίνουν, το συνολικό κόστος κατοικίας πιέζει τα νοικοκυριά, αλλά την ίδια στιγμή ο επίσημος δείκτης στεγαστικής υπερεπιβάρυνσης των ενοικιαστών εμφανίζει εντυπωσιακή αποκλιμάκωση.

Και μάλιστα όχι οριακή. Για τους ενοικιαστές που πληρώνουν τιμές αγοράς, το ποσοστό όσων δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση υποχώρησε από 37,4% στην έρευνα του 2024 σε 26% στην έρευνα του 2025. Πρόκειται για πτώση 11,4 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε μία μόλις έρευνα.

Ακριβώς αυτή τη μεγάλη μεταβολή βάζει στο μικροσκόπιο ο ΠΑΝΣΥΠΟ, ζητώντας από την ΕΛΣΤΑΤ τα αναλυτικά στοιχεία που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τι συνέβη πραγματικά.

Σε επίπεδο συνολικού πληθυσμού, η εικόνα παρουσιάζει μεν βελτίωση, αλλά παραμένει εξαιρετικά βαριά. Η στεγαστική υπερεπιβάρυνση στην Ελλάδα μειώθηκε από 28,9% στην έρευνα του 2024 σε 26,4% το 2025, την ώρα που ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 7,7%.

Με απλά λόγια, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κατοίκους της χώρας εξακολουθούν να ζουν σε νοικοκυριά όπου το συνολικό κόστος κατοικίας ξεπερνά το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Και, παρά τη βελτίωση, η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει την αρνητική πρωτιά στην ΕΕ.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται, όμως, στο πώς προέκυψε η συνολική μείωση.

Τα επιμέρους στοιχεία δείχνουν ότι δεν υπήρξε γενικευμένη αποκλιμάκωση της στεγαστικής πίεσης.

Στους ιδιοκτήτες χωρίς στεγαστικό δάνειο ο δείκτης αυξήθηκε από 25,7% σε 26,2%, ενώ σε όσους έχουν στεγαστικό δάνειο ανέβηκε ακόμη περισσότερο, από 20,9% σε 22,2%.

Η μεγάλη ανατροπή καταγράφεται στους ενοικιαστές σε τιμή αγοράς: από 37,4% στο 26%.

Η μεταβολή είναι τόσο μεγάλη, ώστε αποτελεί, σύμφωνα με την ανάλυση του ΠΑΝΣΥΠΟ, τον βασικό παράγοντα που τραβά προς τα κάτω και τον συνολικό ελληνικό δείκτη.

Μόνο που τα ενοίκια δεν έπεσαν

Εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα. Διότι την ίδια περίοδο δεν καταγράφεται αποκλιμάκωση των ενοικίων. Το αντίθετο.

Με βάση τα στοιχεία της Eurostat που παραθέτει ο ΠΑΝΣΥΠΟ, η μέση ετήσια αύξηση των πραγματικά καταβαλλόμενων ενοικίων επιταχύνθηκε από 5,1% το 2024 σε 10% το 2025.

Ανοδικά κινήθηκαν και άλλες επιβαρύνσεις που συνθέτουν το συνολικό κόστος κατοικίας. Ενδεικτικά, τον Νοέμβριο του 2025 τα ενοίκια ήταν αυξημένα κατά 8,6% σε ετήσια βάση, οι υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης κατά 7,1% και το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 4,5%.

Την ίδια στιγμή, ένας άλλος δείκτης της Eurostat δείχνει ότι το μέσο μερίδιο του ενοικίου στο διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε πολύ λιγότερο: από 25,8% σε 24,4%, δηλαδή κατά μόλις 1,4 ποσοστιαίες μονάδες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο δείκτες θα έπρεπε να μεταβάλλονται το ίδιο. Ο ένας αποτυπώνει έναν μέσο όρο, ενώ η στεγαστική υπερεπιβάρυνση μετρά πόσα νοικοκυριά ξεπερνούν το συγκεκριμένο όριο του 40%. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη να εξηγηθεί πώς προέκυψε η πολύ μεγαλύτερη πτώση των 11,4 μονάδων.

Μπορούν τα εισοδήματα να δώσουν την απάντηση;

Μία πιθανή εξήγηση βρίσκεται στην αύξηση των εισοδημάτων. Το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα αυξήθηκε το 2024 κατά 7,8% σε ονομαστικούς και κατά 4,7% σε πραγματικούς όρους.

Υπάρχει, όμως, ένα κρίσιμο κενό: τα στοιχεία αφορούν το σύνολο του πληθυσμού και όχι ειδικά τους ενοικιαστές που πληρώνουν τιμές αγοράς.

Εάν, για παράδειγμα, μεγάλος αριθμός ενοικιαστών βρισκόταν οριακά πάνω από το όριο του 40%, μια αύξηση του εισοδήματος θα μπορούσε να μετακινήσει πολλά νοικοκυριά λίγο κάτω από αυτό και να προκαλέσει μεγάλη πτώση του δείκτη.

Ένα νοικοκυριό που δαπανά το 40,1% του εισοδήματός του για στέγαση καταγράφεται ως υπερεπιβαρυμένο. Στο 39,9% παύει να καταγράφεται. Γι’ αυτό και η κατανομή των νοικοκυριών γύρω από το συγκεκριμένο όριο είναι καθοριστική.

Μειώθηκαν και οι δικαιούχοι του επιδόματος

Ούτε η βασική τακτική στεγαστική ενίσχυση φαίνεται, με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται, να προσφέρει από μόνη της την εξήγηση.

Η δαπάνη για το Επίδομα Στέγασης του ΟΠΕΚΑ μειώθηκε από 383 εκατ. ευρώ το 2023 σε 335 εκατ. ευρώ το 2024, δηλαδή κατά 12,5%.

Παράλληλα, το μέσο πλήθος των δικαιούχων υποχώρησε από 264.531 σε 229.613, καταγράφοντας μείωση 13,2%.

Στην εξίσωση δεν μπορεί να μπει ούτε η νέα επιστροφή ενός ενοικίου. Η πρώτη πληρωμή πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, ενώ η έρευνα του 2025 χρησιμοποιεί ως περίοδο αναφοράς για τα εισοδήματα το 2024.

Τι ζητείται από την ΕΛΣΤΑΤ

Ο ΠΑΝΣΥΠΟ ζητά πλέον από την ΕΛΣΤΑΤ να ανοίξει περισσότερο τα δεδομένα πίσω από το τελικό ποσοστό.

Μεταξύ άλλων, ζητά στοιχεία για το πραγματικό μέγεθος του δείγματος των ενοικιαστών, το μέσο και διάμεσο ενοίκιο, το συνολικό κόστος κατοικίας και το διαθέσιμο εισόδημα, καθώς και την κατανομή των νοικοκυριών γύρω από το κρίσιμο όριο του 40%.

Ζητά επίσης να αποτυπωθεί αριθμητικά ποιο μέρος της πτώσης από το 37,4% στο 26% συνδέεται με την αύξηση των εισοδημάτων, ποιο με το στεγαστικό κόστος, ποιο με τις ενισχύσεις και ποιο ενδεχομένως με τη σύνθεση και τη στάθμιση του δείγματος.

Στο τελευταίο αυτό σκέλος αποκτούν ενδιαφέρον και ορισμένες αλλαγές που καταγράφονται στην τεκμηρίωση της έρευνας του 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΠΑΝΣΥΠΟ, 40 πρωτογενείς μονάδες δειγματοληψίας δεν ερευνήθηκαν και 507 διευθύνσεις δεν προσεγγίστηκαν, ενώ έγιναν και μεταβολές στη στάθμιση.

Τα δεδομένα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι επηρέασαν την πτώση του δείκτη. Δημιουργούν, όμως, ένα επιπλέον πεδίο που χρειάζεται να αποσαφηνιστεί.

Γιατί το βασικό ερώτημα παραμένει: τι άλλαξε μέσα σε τόσο μικρό διάστημα ώστε η στεγαστική υπερεπιβάρυνση των ενοικιαστών να υποχωρήσει κατά 11,4 ποσοστιαίες μονάδες, σε μια περίοδο κατά την οποία τα ενοίκια όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά συνέχισαν να αυξάνονται με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα;

Διαβάστε επίσης:

ΥΠΕΘΟ: Κάθε πρόγραμμα, ευρωπαϊκό και εθνικό, υπόκειται σε έλεγχο

«Βάσανο» για τους καταναλωτές οι τιμές – «φωτιά» των καυσίμων: Εν αναμονή για τα μέτρα για την ενεργειακή κρίση

DBRS: Η Ελλάδα υπεραποδίδει στην Ευρώπη – Ανάπτυξη 1,8% το 2026

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.