Συναγερμός στις αγορές για το 5%: Ο εφιάλτης του ακριβού χρήματος επιστρέφει σε όλο τον κόσμο

Το φθηνό χρήμα τελείωσε. Και αυτή τη φορά οι αγορές αρχίζουν να φοβούνται ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει σύντομα.

Η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου, του σημαντικότερου ίσως επιτοκιακού σημείου αναφοράς στον πλανήτη, έφτασε την Τρίτη περίπου στο 5,28%, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στο 30ετές Treasury, όπου η απόδοση ξεπέρασε το 5,6%, φτάνοντας σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2002.

Οι αριθμοί αυτοί μπορεί να μοιάζουν μακρινοί από την καθημερινότητα ενός νοικοκυριού ή μιας επιχείρησης στην Ελλάδα. Δεν είναι.

Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία τιμολογείται ένα τεράστιο κομμάτι του παγκόσμιου χρήματος. Όταν η θεωρούμενη ασφαλέστερη αγορά του κόσμου προσφέρει αποδόσεις πάνω από 5%, αλλάζει ολόκληρος ο χάρτης: από το πόσο πρέπει να πληρώνει μια επιχείρηση για να δανειστεί έως το τι απόδοση απαιτεί ένας επενδυτής για να αγοράσει μετοχές ή ομόλογα ενός κράτους.

Και κάπως έτσι το 5% μετατρέπεται από έναν αριθμό στην οθόνη των traders σε έναν καινούργιο παγκόσμιο λογαριασμό.

Πετρέλαιο και επιτόκια σε επικίνδυνο «γάμο»

Στην καρδιά της αναταραχής βρίσκεται ξανά η ενέργεια. Το Brent παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να έχουν ξαναφέρει τον ενεργειακό πληθωρισμό στο προσκήνιο. Μάλιστα, η σχέση ανάμεσα στις τιμές του πετρελαίου και στις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων έχει γίνει η στενότερη από το 1990.

Το μήνυμα της αγοράς είναι απλό: ακριβότερη ενέργεια σημαίνει μεγαλύτερος κίνδυνος πληθωρισμού. Και μεγαλύτερος πληθωρισμός σημαίνει υψηλότερα επιτόκια για περισσότερο χρόνο.

Αυτό ακριβώς φοβούνται οι επενδυτές. Η Federal Reserve έχει ήδη ανεβάσει τα επιτόκια και το σενάριο νέας αύξησης μόνο θεωρητικό δεν είναι. Οι αγορές αποτιμούν πιθανότητα κοντά στο 70% για νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης στην επόμενη συνεδρίαση του Οκτωβρίου, ενώ ο διοικητής της Fed, Michael Barr, δήλωσε ότι πιθανότατα θα απαιτηθούν και άλλες αυξήσεις, προκειμένου να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις.

Ο άλλος ελέφαντας στο δωμάτιο: το χρέος

Το πετρέλαιο, όμως, εξηγεί μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Πάνω από την αγορά των Treasuries κρέμεται το τεράστιο αμερικανικό δημόσιο χρέος, που έχει πλέον ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια. Οι ΗΠΑ χρειάζονται συνεχώς νέες εκδόσεις τίτλων για να χρηματοδοτούν τις ανάγκες τους και οι επενδυτές ζητούν πλέον μεγαλύτερη ανταμοιβή για να τους αγοράσουν.

Και εδώ αρχίζει ο φαύλος κύκλος. Όσο ανεβαίνουν οι αποδόσεις, τόσο ακριβότερη γίνεται η εξυπηρέτηση του χρέους. Και όσο αυξάνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης, τόσο περισσότερα ομόλογα πρέπει να απορροφήσει η αγορά.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Σεπτέμβριος εξελίσσεται σε έναν από τους χειρότερους μήνες των τελευταίων ετών για τις μεγάλες αγορές κρατικών ομολόγων, ενώ ο δείκτης μεταβλητότητας MOVE έχει αυξηθεί περίπου 30% μέσα στον μήνα.

Ο λογαριασμός περνά ήδη στα νοικοκυριά

Στην Αμερική το «5%» έχει ήδη κατέβει από τις αγορές στην πραγματική οικονομία. Το μέσο επιτόκιο του δημοφιλέστερου 30ετούς στεγαστικού δανείου πέρασε το 7%, φτάνοντας πρόσφατα στο 7,12%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο ετών.

Για τον υποψήφιο αγοραστή κατοικίας αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη μηνιαία δόση. Για μια επιχείρηση, σε ακριβότερη χρηματοδότηση μιας επένδυσης. Για τα κράτη, σε μεγαλύτερο κόστος αναχρηματοδότησης. Και για τα χρηματιστήρια, σε έναν πολύ πιο απαιτητικό ανταγωνιστή.

Γιατί να αναλάβει κάποιος μεγάλο χρηματιστηριακό κίνδυνο όταν μπορεί να εξασφαλίσει απόδοση πάνω από 5% από ένα αμερικανικό κρατικό ομόλογο;

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα δύσκολο για τη Wall Street. Όσο ανεβαίνει η λεγόμενη «χωρίς κίνδυνο» απόδοση, τόσο υψηλότερη απόδοση πρέπει να υπόσχονται οι μετοχές για να δικαιολογήσουν τις αποτιμήσεις τους. Ήδη η άνοδος των αποδόσεων πίεσε την Τρίτη τους αμερικανικούς δείκτες, καθώς αυξάνεται το κόστος κεφαλαίου για τις επιχειρήσεις.

Και η Ευρώπη πληρώνει τον λογαριασμό

Το κύμα δεν σταματά στις αμερικανικές ακτές. Οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων έχουν κινηθεί έντονα ανοδικά και στην Ευρώπη, με τα γερμανικά, γαλλικά και βρετανικά ομόλογα να καταγράφουν πολυετή υψηλά.

Η ΕΚΤ έχει ήδη επιστρέψει στις αυξήσεις: από τις 16 Σεπτεμβρίου το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων βρίσκεται στο 2,50%, από 2,25% προηγουμένως.

Και για την Ελλάδα αυτό μόνο αδιάφορο δεν είναι. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι ήδη τον Ιούλιο, πριν από τη νέα αύξηση της ΕΚΤ, το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρισκόταν στο 4,67%. Τα καταναλωτικά χωρίς καθορισμένη διάρκεια –κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται πιστωτικές κάρτες, ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις– έφταναν στο 14,55%, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες το αντίστοιχο κόστος ήταν 6,91%.

Αυτό είναι ίσως και το πιο ανησυχητικό μήνυμα της σημερινής αναταραχής. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το αμερικανικό 10ετές μπορεί να περάσει το 5%. Το πέρασε. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο καιρό μπορεί να μείνει εκεί.

Γιατί αν το 5% παγιωθεί ως η νέα βάση του διεθνούς κόστους χρήματος, τότε δεν αλλάζουν απλώς μερικές αποδόσεις στις οθόνες του Bloomberg. Αλλάζει η τιμή του δανεικού χρήματος για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Και αυτός είναι ένας λογαριασμός που, αργά ή γρήγορα, φτάνει παντού.

Διαβάστε επίσης:

Πολάκης: «Πανικόβλητος ο Άδωνις παραπέμπει τον Πατούλη, παραιτηθείτε και οι δύο έρχονται κι άλλες αποκαλύψεις»

Η πρόσβαση ανηλίκων στα social media και η ενίσχυση του εισοδήματος στην ατζέντα του Υπουργικού Συμβουλίου που συνεδριάζει την Τετάρτη (30/09)

Τσίπρας: Να παραιτηθεί ο Φλωρίδης αλλιώς ο Μητσοτάκης πρέπει να τον αποπέμψει 

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.