Ο Ρούμπιο στην Πνύκα: Η αρχαία Αθήνα στην υπηρεσία του America First

Τέσσερις τηλεοπτικές κάμερες, γερανός κινηματογραφικών λήψεων, προσεκτικά επιλεγμένα πλάνα με φόντο την Ακρόπολη.

Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε φροντίσει για μια πραγματική υπερπαραγωγή. Τίποτα δεν είχε αφεθεί στην τύχη. Ούτε ο χώρος, ούτε οι εικόνες, ούτε το μήνυμα. Ο Μάρκο Ρούμπιο ανέβηκε στο βήμα όπου αγόρευε ο Περικλής, όχι για να τιμήσει τη δημοκρατία που γεννήθηκε στην Αθήνα, αλλά για να επιστρατεύσει το ιστορικό της κύρος στην υπηρεσία του δόγματος «Πρώτα η Αμερική».

Η Πνύκα μετατράπηκε σε σκηνικό πολιτικής προπαγάνδας με διεθνές ακροατήριο. Στον τόπο όπου οι Αθηναίοι πολίτες συγκεντρώνονταν για να αποφασίσουν οι ίδιοι για τις τύχες της πόλης τους, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας επιχείρησε να προσδώσει αρχαιοελληνική νομιμοποίηση στη σύγχρονη αμερικανική πολιτική ισχύος. Επιστράτευσε την αριστεία, τον πατριωτισμό, τον ανταγωνισμό και το μεγαλείο της αρχαιότητας, αφήνοντας στο περιθώριο την ουσία της δημοκρατικής παράδοσης: τη λογοδοσία της εξουσίας και την πολιτική ισοτιμία.

Η παράσταση, άλλωστε, δεν απευθυνόταν πρωτίστως στους Έλληνες. Ο Ρούμπιο μιλούσε στην Αμερική, στο πολιτικό ακροατήριο του Ντόναλντ Τραμπ και σε μια Δύση από την οποία η Ουάσιγκτον απαιτεί μεγαλύτερη στρατιωτική, ενεργειακή και πολιτική προσαρμογή στις επιδιώξεις της. Ο Αμερικανός υπουργός επιχείρησε να παρουσιάσει το America First όχι ως μια συγκυριακή πολιτική επιλογή, αλλά ως συνέχεια μιας ιστορικής παράδοσης δυτικής υπεροχής. Να ντύσει, δηλαδή, τον σύγχρονο αμερικανικό εθνικισμό με τον μανδύα της αρχαίας ελληνικής σκέψης.

Οι προσωπικές φιλοδοξίες και η μετατραμπική εποχή

Υπήρχε, όμως, και μια δεύτερη, περισσότερο προσωπική σκοπιμότητα αυτής της υπερπαραγωγής: το πολιτικό μέλλον του ίδιου του Ρούμπιο. Ο άλλοτε αντίπαλος του Τραμπ στις προκριματικές εκλογές του 2016 εμφανίστηκε στην Πνύκα ως ένας από τους πιο συνεκτικούς ιδεολογικούς εκφραστές του τραμπισμού. Και σε μια περίοδο που η συζήτηση για τη διαδοχή του Τραμπ το 2028 έχει ήδη ανοίξει, μια τέτοια εμφάνιση αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.

Ο Ρούμπιο δεν περιορίστηκε στη διαχείριση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής. Παρουσίασε τον εαυτό του ως πολιτικό που μπορεί να δώσει στο America First ιστορικό βάθος, ιδεολογική συγκρότηση και διεθνή απήχηση. Δεν ήταν αναγκαστικά μια άτυπη προεδρική εξαγγελία. Ήταν, όμως, μια εμφάνιση που μπορούσε να λειτουργήσει και ως προσωπική πολιτική επένδυση:

• Η αρχαία Αθήνα πρόσφερε το κύρος της όχι μόνο στην αμερικανική στρατηγική, αλλά και στην εικόνα ενός πιθανού διεκδικητή της μετατραμπικής εποχής.

Η ελληνική ευθυγράμμιση και τα αναπάντητα ερωτήματα

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, ωστόσο, δεν ήταν η αμερικανική σκηνοθεσία ούτε οι προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες που ενδέχεται να εξυπηρετούσε. Ήταν η ελληνική συμμετοχή στην παράσταση.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετώπισε την επίσκεψη ως διπλωματικό θρίαμβο, προσφέροντας στην Ουάσιγκτον κάτι πολύ περισσότερο από τη φιλοξενία ενός κορυφαίου αξιωματούχου: την εικόνα μιας χώρας που θεωρεί την πλήρη ευθυγράμμιση με τις αμερικανικές επιδιώξεις αυτονόητη προϋπόθεση της εξωτερικής της πολιτικής:

• Ενεργειακοί διάδρομοι για το αμερικανικό LNG,
• στρατιωτικές διευκολύνσεις,
• εξοπλιστικά προγράμματα,
• νέες μορφές στρατιωτικής συνεργασίας.

Η Ελλάδα προσδένεται ολοένα στενότερα στους αμερικανικούς σχεδιασμούς, με την κυβέρνηση να παρουσιάζει κάθε νέα δέσμευση ως απόδειξη γεωπολιτικής αναβάθμισης.

Μόνο που η χρησιμότητα μιας χώρας για μια υπερδύναμη δεν συνεπάγεται και την αναβάθμισή της σε ισότιμο εταίρο. Ούτε οι δημόσιοι έπαινοι συνιστούν εγγυήσεις ασφαλείας.

Τι ακριβώς εξασφάλισε η Αθήνα; Ποιες συγκεκριμένες δεσμεύσεις ανέλαβε η Ουάσιγκτον απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις; Ποια ανταλλάγματα αντιστοιχούν στις ελληνικές στρατιωτικές και ενεργειακές διευκολύνσεις; Και πότε η ελληνική κυβέρνηση διατύπωσε δημόσια έστω μία ουσιαστική επιφύλαξη απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις;

Αντί απαντήσεων, προσφέρονται πανηγυρικές δηλώσεις περί στρατηγικής σχέσης. Η κυβέρνηση συγχέει συστηματικά την εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων με την εξυπηρέτηση των ελληνικών. Και εμφανίζει την προθυμία της να προσαρμόζεται στις επιλογές της Ουάσιγκτον ως διπλωματική επιτυχία.

Υπάρχει και μια ακόμη, εξαιρετικά ενοχλητική αντίφαση. Λίγες ημέρες πριν από την επίσκεψη, η Wall Street Journal είχε αποδώσει στην Αμερικανίδα πρέσβη Κίμπερλι Γκίλφοϊλ δηλώσεις για τη δυνατότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να επηρεάζουν ακόμη και την πτώση ξένων κυβερνήσεων. Οι καταγγελίες διαψεύστηκαν. Ωστόσο, το πολιτικό ερώτημα παρέμεινε. Και ενώ ο προϊστάμενος της Αμερικανίδας πρέσβη επέλεγε την Πνύκα για να υμνήσει την εθνική κυριαρχία, η ελληνική κυβέρνηση προτιμούσε να προβάλλει την επιτυχία της επίσκεψης, χωρίς να έχει δώσει πειστικές δημόσιες απαντήσεις για την ουσία του δημοσιεύματος.

Ασφαλώς, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η γεωγραφική της θέση, οι ανάγκες της ασφάλειάς της και οι διεθνείς συσχετισμοί το επιβάλλουν. Αλλά υπάρχει τεράστια απόσταση ανάμεσα στη συμμαχική συνεργασία και στην άνευ όρων προσαρμογή. Ανάμεσα στη διαπραγμάτευση και στην προθυμία να θεωρείται κάθε αμερικανική επιδίωξη και ελληνικό συμφέρον.

Ο Ρούμπιο έκανε αυτό που όφειλε απέναντι στη δική του χώρα. Χρησιμοποίησε την Πνύκα για να προβάλει την αμερικανική ισχύ, να προσδώσει ιστορικό κύρος στην πολιτική του Τραμπ και να παρουσιάσει την Ελλάδα ως πρόθυμο και αξιόπιστο σύμμαχο. Παράλληλα, αξιοποίησε μια σκηνή υψηλού συμβολισμού για να ενισχύσει το προσωπικό του πολιτικό αποτύπωμα στην Αμερική.

Η ελληνική κυβέρνηση, αντίθετα, οφείλει να εξηγήσει πού τελειώνουν οι υποχρεώσεις της συμμαχίας και πού αρχίζουν τα αυτοτελή συμφέροντα της χώρας.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι ότι ο Ρούμπιο ανέβηκε στο βήμα του Περικλή για να διακηρύξει το «Πρώτα η Αμερική». Το πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δείχνει να έχει αποδεχθεί πως αυτή πρέπει να είναι και η πρώτη προτεραιότητα της Ελλάδας.

Διαβάστε επίσης

Μητσοτάκης από Χαλκιδική: «Ζητούμε αυτοδύναμη κυβέρνηση για γρήγορες αποφάσεις» – Τι υποσχέθηκε στους αλιείς

σίπρας: Το ΠΑΣΟΚ να αποφασίσει με ποιους θα πάει, κάποιοι θέλουν τη ΝΔ – Όχι σε κοινή κάθοδο και μεταγραφές βουλευτών

ΠΑΣΟΚ: «Για άλλη μια φορά ο κ. Τσίπρας άφησε  στο απυρόβλητο τον κ. Μητσοτάκη»

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.