Βόρεια Εύβοια: Η… αναγέννηση που έμεινε στα χαρτιά

Πέντε χρόνια μετά την καταστροφική φωτιά του 2021, η βόρεια Εύβοια εξακολουθεί να ζει με τις πληγές της. Η φωτιά έκαψε περίπου 520.000 στρέμματα και μαζί με το δάσος χάθηκε ένα μεγάλο κομμάτι της παραγωγικής και κοινωνικής ζωής της περιοχής. Πέντε χρόνια αργότερα, παρά τα εκατομμύρια που ανακοινώθηκαν, τα σχέδια ανασυγκρότησης και τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για μια νέα αρχή, η εικόνα παραμένει αντιφατική: σε αρκετά σημεία η φύση κάνει μόνη της αυτό που δεν κατάφερε να κάνει ο κρατικός σχεδιασμός, ενώ εκεί όπου απαιτείται τεχνητή αναδάσωση η πρόοδος είναι ελάχιστη.

Σε περιοχές όπου κυριαρχούσε η χαλέπιος πεύκη, η φυσική αναγέννηση είναι εμφανής. Πεύκα έχουν ήδη φτάσει ακόμη και τα τέσσερα ή πέντε μέτρα. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα ελατοδάση και τις εκτάσεις μαύρης πεύκης, που χρειάζονται ανθρώπινη παρέμβαση.

Ο Μπάμπης Τσιβίκας, πρόεδρος των ρητινοκαλλιεργητών – δασεργατών Εύβοιας, περιγράφει μια διαδικασία που ξεκίνησε με μεγάλη καθυστέρηση. Για την ελάτη, εξηγεί, πρέπει να συλλεχθεί ο σπόρος σε συγκεκριμένη περίοδο, να παραχθούν τα κατάλληλα φυτά και να μπουν στο έδαφος στον σωστό χρόνο. «Ξεκίνησαν κάποια ελάχιστα έργα στον έλατο, με μεγάλες καθυστερήσεις» υποστηρίζει και σημειώνει ότι τελικά οι φυτεύσεις δεν έγιναν στην έκταση που είχε ανακοινωθεί.

Η φωτιά χτύπησε την πρωτογενή παραγωγή

Την ίδια στιγμή μεγάλο μέρος της καμένης ξυλείας εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στις πληγείσες εκτάσεις. Ο Τσιβίκας υποστηρίζει ότι ο καθαρισμός έχει γίνει σε πολύ μικρό βαθμό, κυρίως σε δημόσιες εκτάσεις. Και αυτό, όπως λέει, δημιουργεί διπλό πρόβλημα: αφενός δυσκολεύει τη φυσική αναγέννηση του δάσους και αφετέρου αφήνει πίσω του μια επικίνδυνη καύσιμη ύλη σε περίπτωση νέας πυρκαγιάς. «Αν καεί ξανά σε πέντε ή επτά χρόνια, πάει το δάσος» είναι η προειδοποίησή του.

Η ανησυχία του δεν είναι θεωρητική. Το δάσος που αναγεννάται σήμερα είναι ακόμη νεαρό και ευάλωτο, ενώ τα οικοσυστήματα που χάθηκαν δεν μπορούν να αντικατασταθούν μέσα σε λίγα χρόνια. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό. Είναι βαθιά οικονομικό και κοινωνικό. Η πυρκαγιά χτύπησε έναν ολόκληρο παραγωγικό μηχανισμό.

Πριν από το 2021 η Εύβοια παρήγε περίπου το 98% της ρητίνης της χώρας. Σύμφωνα με τον Τσιβίκα, χάθηκε το 80% της παραγωγής και επλήγησαν περίπου 800 από τις 1.000 οικογένειες ρετσινάδων που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή. Το κρατικό πρόγραμμα απασχόλησης στα δασαρχεία έδωσε εισόδημα στους ανθρώπους αυτούς και εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό δίχτυ προστασίας, όμως οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι οι απολαβές δεν επαρκούν πλέον για το κόστος ζωής.

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στον πρωτογενή τομέα. Η αγροτική παραγωγή και η κτηνοτροφία έχουν συρρικνωθεί, ενώ η απώλεια του πευκοδάσους επηρέασε άμεσα και τους μελισσοκόμους.

«Χάθηκε μεγάλο μέρος του πευκοδάσους, άρα πάνε οι παραγωγοί μελιού» τονίζει ο πρόεδρος των ρητινοκαλλιεργητών, περιγράφοντας μια αλυσίδα καταστροφής που δεν σταμάτησε στη φωτιά. Ακολούθησαν οι πλημμύρες, με την περιοχή να πληρώνει ξανά το τίμημα. Για τους ανθρώπους της βόρειας Εύβοιας η αίσθηση είναι ότι χτυπήθηκαν δύο φορές.

Δεν αρκεί ο τουρισμός των 45 ημερών

Και κάπου εδώ μπαίνει το ερώτημα του σχεδιασμού. Ο Τσιβίκας θεωρεί ότι από την αρχή έλειψε μια ολοκληρωμένη μελέτη «που να ξεκινά από το βουνό και να καταλήγει στη θάλασσα».

Έγιναν έργα, έγιναν αντιδιαβρωτικές και αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, όμως, όπως σημειώνει, όχι πάντα μέσα σε έναν ενιαίο σχεδιασμό. Η περιοχή έχει ήδη δοκιμαστεί από τρεις πλημμύρες μετά τη φωτιά και ο φόβος μιας νέας μεγάλης νεροποντής παραμένει. Στην πράξη, πάντως, η μεγάλη συζήτηση για την «ανασυγκρότηση» δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε μια σταθερή προοπτική για τους κατοίκους.

«Τώρα είμαστε χειρότερα από ό,τι πριν από την πυρκαγιά» τονίζει. Οι δουλειές που δημιουργήθηκαν μέσα από τα έργα αποκατάστασης βοήθησαν προσωρινά την τοπική οικονομία, όμως όλα αυτά έχουν ημερομηνία λήξης. Ο τουρισμός παραμένει εποχικός, περίπου 45 ημέρες το καλοκαίρι, όπως αναφέρει, και δεν αρκεί για να στηρίξει ένα νοικοκυριό όλο τον χρόνο. «Παλεύουμε να επιβιώσουμε, κάνουμε δύο και τρεις δουλειές» λέει εκφράζοντας τον φόβο ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει μαζική φυγή ανθρώπων από την περιοχή.

Παράλληλα τίθεται και ένα ακόμη ζήτημα: Ποιος ελέγχει τα έργα που γίνονται στα δάση; Ο Τσιβίκας αποκαλύπτει ότι το δασαρχείο Λίμνης δεν διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό για να επιβλέψει αποτελεσματικά ακόμη και βασικές παρεμβάσεις. «Ποιος θα ελέγξει αν το έργο γίνεται σωστά;» διερωτάται αναφερόμενος και στα έργα του Antinero. Το πρόβλημα, δηλαδή, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δίνονται, αλλά και αν υπάρχει ο μηχανισμός που θα διασφαλίσει ότι αυτά τα χρήματα μετατρέπονται σε ουσιαστική αποκατάσταση.

Πέντε χρόνια μετά, η βόρεια Εύβοια έχει μείνει με μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία η φύση αποδεικνύει ότι μπορεί να αναγεννηθεί μόνη της, όπου το επιτρέπει το οικοσύστημα. Από την άλλη, εκεί όπου χρειάζεται οργανωμένη ανθρώπινη παρέμβαση, η διαδικασία προχωρά με αργούς ρυθμούς. Και ταυτόχρονα, πίσω από τα καμένα βουνά υπάρχει μια κοινωνία που δεν μπορεί να περιμένει δεκαετίες για να ξαναβρεί την οικονομική της ισορροπία.

Διαβάστε επίσης:

Ισόβια στον 35χρονο δράστη της δολοφονίας του Πολωνού καθηγητή στην Αγία Παρασκευή

Υπόθεση Μαζωνάκη: Εντοπίστηκαν «αρκετά εκατομμύρια ευρώ» των Γάκα-Θεοδωρόπουλου σε τράπεζα του εξωτερικού (Video)

Δεν θα λειτουργήσει την Παρασκευή το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας – Με την ασφάλεια των παιδιών μας δεν παίζουμε, λέει ο Δούκας

Ακολουθήστε το topontiki.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν.